هواپیما های سوخت رسان و ترابری Airbus Voyager KC2 و مدل KC3

سوخت‌گیری هوایی جنگنده‌های نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا، وویجر کی‌سی۳، بر فراز عراق، به دو فروند پاناویا تورنادو GR4.

در ژانویه ۲۰۰۴، وزارت دفاع بریتانیا اعلام کرد که یک نسخه از ایرباس A330 MRTT را برای تامین سوخت رسانی نیروی هوایی سلطنتی (RAF) طی ۳۰ سال آینده، در قالب برنامه هواپیمای تانکر استراتژیک آینده (FSTA)، انتخاب کرده است؛ این هواپیما قرار بود جایگزین تانکرهای تریستار و VC10 نیروی هوایی سلطنتی شود. وزارت دفاع مذاکرات را با کنسرسیوم ایرتنکر به رهبری ایاداس آغاز کرد. در ۲۷ مارس ۲۰۰۸ قراردادی برای اجاره ۱۴ فروند MRTT در قالب یک طرح مالی خصوصی با ایرتنکر امضا شد؛ قرار بود نخستین فروند در سال ۲۰۱۱ وارد خدمت شود. هزینه سالانه این خدمت، شامل هزینه‌های پرسنل نظامی، حدود ۴۵۰ میلیون پوند برای تحویل ۱۸٬۰۰۰ ساعت پرواز است که نرخی معادل تقریباً ۲۵٬۰۰۰ پوند در هر ساعت به‌شمار می‌رود.

دو نسخه از این هواپیما با نام های Voyager KC.Mk2 و Voyager KC.Mk3 نام گذاری شده اند. نسخه نخست به دو غلاف سوخت رسانی زیر بالی Cobham 905E مجهز است، درحالی که نسخه دوم علاوه بر غلاف های زیر بالی، یک واحد سوخت رسانی بدنه ای (FRU) از نوع Cobham 805E نیز دارد؛ هیچ کدام از این دو نسخه مجهز به سامانه بازوی سوخت رسانی هوایی (ARBS) نیستند. تمام فروند های Voyager با دو موتور رولز-رویس Trent772B-60 به حرکت در می آیند.

تحویل و ورود به خدمت

دو جنگنده یوروفایتر تایفون در حال سوخت گیری از A330Mrtt که با نام KC2 و KC3 هم شناخته می شود.

تا می ۲۰۱۴، نه فروند تحویل داده شده بود که ناوگان اصلی را تکمیل می‌کرد. تحویل‌های بعدی برای ایجاد ظرفیت پشتیبان بود که در صورت نیاز در اختیار نیروی هوایی سلطنتی قرار می‌گرفت، اما در غیر این صورت، ایرتنکر می‌توانست آن‌ها را برای بازار غیرنظامی یا کشورهای شریک، با موافقت وزارت دفاع، آزاد کند. تا ۱۴ مارس ۲۰۱۶، تمام ۱۴ فروند Voyager تحویل داده شده بود.

در نوامبر ۲۰۱۵ اعلام شد که یک فروند Voyager برای حمل وزیران دولت و اعضای خانواده سلطنتی در سفرهای رسمی بازسازی خواهد شد. هزینه این بازسازی ۱۰ میلیون پوند بود، اما ادعا می‌شد سالانه حدود ۷۷۵٬۰۰۰ پوند نسبت به پروازهای چارتری صرفه‌جویی خواهد کرد. فروند با شماره ثبت ZZ336 دارای ۱۵۸ صندلی (۱۰۰ صندلی استاندارد در بخش عقب و ۵۸ صندلی VIP در بخش جلو) بود و به نام وسپینا (Vespina) شناخته می‌شود؛ این هواپیما در ۶ می ۲۰۱۶ وارد خدمت شد. نخست‌وزیر دیوید کامرون نخستین پرواز خود با این هواپیما را برای شرکت در اجلاس ناتو ورشو در سال ۲۰۱۶ انجام داد. در ژوئن ۲۰۲۰، به درخواست نخست‌وزیر بوریس جانسون، فروند ZZ336 با رنگ‌آمیزی پرچم اتحادیه بازرنگ شد؛ اگرچه این کار در قالب نگهداری معمول انجام شد، هزینه آن حدود ۹۰۰٬۰۰۰ پوند اعلام شد.

محدودیت سوخت رسانی

از آنجا که فروندهای Voyager نیروی هوایی سلطنتی تنها قابلیت سوخت‌رسانی از نوع پروب و غلاف را دارند، این هواپیماها نمی‌توانند به هواپیماهایی که صرفاً مجهز به سامانه سوخت‌رسانی بازویی (flying boom) هستند، از جمله بوئینگ RC-135، بوئینگ سی-۱۷ گلوب‌مستر III، بوئینگ ۷۳۷ AEW&C و بوئینگ P-8 پوزایدون، سوخت‌رسانی کنند. در آوریل ۲۰۱۶، نیروی هوایی سلطنتی علاقه خود را به نصب بازوی سوخت‌رسانی روی برخی فروندهای Voyager اعلام کرد تا ناوگان خود را با سایر بهره‌برداران MRTT هم‌راستا کند. نصب بازو انعطاف‌پذیری بیشتری به Voyagerهای نیروی هوایی سلطنتی می‌داد و امکان سوخت‌رسانی به هواپیماهای مجهز به بازو، چه متعلق به خود نیروی هوایی سلطنتی و چه سایر نیروهای هوایی، را فراهم می‌کرد.

در ۱۸ نوامبر ۲۰۲۲، یک فروند Voyager نیروی هوایی سلطنتی نخستین پرواز ترابری نظامی جهان با سوخت ۱۰۰ درصد پایدار را، در قالب برنامه نیروی هوایی سلطنتی برای رسیدن به صفر خالص انتشار کربن تا سال ۲۰۴۰، انجام داد.

سوانح

در ۹ فوریه ۲۰۱۴، یک فروند Voyager نیروی هوایی سلطنتی حامل ۱۸۹ مسافر و ۹ خدمه، در پروازی از پایگاه بریز نورتون به کمپ باستیون، در ۲۷ ثانیه ۱٬۳۵۰ متر ارتفاع خود را از دست داد و به نرخ نزول حداکثر ۴٬۶۰۰ متر بر دقیقه رسید، در حالی که کمک‌خلبان خارج از کابین بود. این نزول ناگهانی باعث آسیب به چند مسافر و خدمه شد. کمک‌خلبان به کابین بازگشت، کنترل هواپیما را بازیافت و هواپیما در پایگاه اینجرلیک بدون حادثه دیگری فرود آمد. این حادثه باعث زمین‌گیر شدن کل ناوگان Voyager نیروی هوایی سلطنتی به مدت ۱۲ روز شد، تا اینکه مشخص شد علت حادثه، جای‌گذاری نادرست دوربین DSLR خلبان بوده که بین دسته‌صندلی و اهرم کنترل جانبی گیر کرده و هنگام تنظیم صندلی خلبان، اهرم را به جلو رانده بود.

در ۲۰ ژوئن ۲۰۲۵، اعضای گروه فعال اقدام فلسطین در اعتراض به حمایت بریتانیا از اقدامات اسرائیل در نوار غزه، به پایگاه بریز نورتون نفوذ کردند. این گروه با استفاده از ابزارهایی مانند یک کپسول آتش‌نشانی اصلاح‌شده، رنگ قرمز روی بدنه و موتورهای دو فروند MRTT پاشیدند. با وجود اینکه گفته شد این هواپیماها آسیب دیده و زمین‌گیر شدند، وزیر نیروهای مسلح، لوک پولارد، اعلام کرد که فعالیت‌های نیروی هوایی سلطنتی تحت تأثیر قرار نگرفته است.

کاربران

بریتانیا

نیروی هوایی سلطنتی (RAF): ۱۴ فروند تحویل‌شده (هفت فروند KC2، پنج فروند KC3، و دو فروند که به استاندارد KC3 مجهز شده‌اند). این هواپیماها متعلق به شرکت ایرتنکر سرویسز هستند که فروندهای مورد نیاز نیروی هوایی سلطنتی را عملیاتی و فروندهای اضافی را اجاره می‌دهد.

اسکادران های نیروی هوایی سلطنتی

• اسکادران شماره ۱۰، پایگاه بریز نورتون، آکسفوردشر
• اسکادران شماره ۱۰۱، پایگاه بریز نورتون، آکسفوردشر
• پرواز شماره ۱۳۱۲، پایگاه مونت پلیزنت، جزایر فالکلند، تنها یک فروند Voyager KC2.

پیوند به بیرون و منابع

airbus

English WikiPedia