هندلی پیج ویکتور؛ نسخه سوخت رسان هوایی

ویکتور K2 با شناسه ( XH669 ) در حال سوخت‌گیری یک جفت جنگند رهگیر انگلیش الکتریک لایتنینگ، سپتامبر ۱۹۷۸.

هندلی پیج ویکتور (Handley Page Victor) یک بمب افکن استراتژیک جت بریتانیایی بود که سومین و آخرین بمب افکن از خانواده وی بمبر در نیروی هوایی سلطنتی (RAF) به شمار می رفت. اگرچه این هواپیما در ابتدا برای بازدارندگی هسته ای طراحی شده بود، اما در نیمه دوم عمر خدمتی خود عمدتا در نقش سوخت رسان هوایی به کار گرفته شد و تا سال ۱۹۹۳ در این نقش خدمت کرد؛ موضوع اصلی این بخش بر روی نقش ترابری/سوخت‌رسانی ویکتور متمرکز است و فقط ویکتور سوخت رسان بود و اگر علاقمند به خواندن بخش بمب افکن هستید بر روی هندلی پیج ویکتور؛ بمب افکن بازدارندگی هسته ای کلیک کنید.

خدمت در نقش سوخت رسانی

پیش از کنار گذاشتن ویکرز والیانت از نقش سوخت رسانی، یک نمونه آزمایشی با تجهیزات سوخت رسانی روی ویکتور نصب گردید که شامل مخازن اضافی در محفظه بار، مخازن زیربالی، پروب سوخت رسانی و راکت های کمکی برخاست قابل جدا شدن بود. هواپیمای آزمایشی با شماره ثبت XA930 آزمایش های موفقی در باسکومب داون با وزن های بسیار بالا و طول باند نسبتا کوتاه به انجام رساند.

با کنار گذاشتن والیانت به دلیل خستگی فلزی در دسامبر ۱۹۶۴، نیروی هوایی سلطنتی (RAF به طور موقت بدون توانایی سوخت رسانی هوایی ماند. برای رفع سریع این کمبود، شش فروند از نوع B.1A به استاندارد B.1A(K) (که بعد ها B.1A (K2P) نامگذاری شد) تبدیل شدند؛ این نسخه دارای یک سامانه دو نقطه ای شیلنگ و غلاف زیر هر بال بود، در حالی که محفظه بار همچنان برای حمل تسلیحات در دسترس باقی ماند. هندلی پیج شبانه روز برای تبدیل این شش فروند کار کرد؛ نخستین فروند در ۲۸ آوریل ۱۹۶۵ تحویل داده شد و اسکادران شماره ۵۵ در اوت همان سال در نقش سوخت‌رسان به‌طور کامل عملیاتی شد.

از آنجایی که غلاف زیر بالی نرخ تخلیه سوخت پایینی داشتند و برای سوخت رسانی به هواپیما های بزرگ تر مناسب نبودند، کار برای تولید یک نسخه تبدیلی سه نقطه ای کامل تر ادامه یافت. چهارده فروند دیگر از نوع B.1A و یازده فروند از نوع B.1 با دو مخزن سوخت ثابت در محفظه بار و یک واحد پخش کننده شیلنگ مرکزی با ظرفیت سه برابر مجهز شدند و به ترتیب K.1A و K.1 نام گذاری شدند.

تبدیل به K.2

نسخه های باقی مانده B.2 برای ماموریت پرواز کم ارتفاعی که نیروی هوایی به آن روی آورده بود چندان مناسب نبودند، و با انتقال بازدارندگی هسته ای بریتانیا از نیروی هوایی به نیروی دریایی (با سامانه پولاریس)، این هواپیما ها مازاد بر نیاز اعلام شدند. در نتیجه ۲۴ فروند B.2 به استاندارد K.2 تبدیل شدند. برخلاف برنامه اولیه که قرار بود مخازن نوک‌بالی نصب شود، به‌جای آن ۱۸ اینچ از انتهای هر بال حذف شد تا خستگی سازه ای کاهش یابد. شیشه دماغه ناوبر بمب انداز نیز با ورق فلزی جایگزین شد، هرچند در سال ۱۹۸۲ برای نصب دوربین‌های شناسایی F95 (جهت مأموریت‌های شناسایی در جنگ فالکلند) روی برخی فروندها دوباره بازگردانده شد. هواپیمای K.2 قابلیت حمل ۹۱٬۰۰۰ پوند (۴۱٬۰۰۰ کیلوگرم) سوخت را داشت.

پس از کنار گذاشتن بمب افکن های استراتژیک B.2R به دلیل کشف ترک های خستگی سازه در سال ۱۹۶۸، و افزایش فشار بر ناوگان تانکر B.1 که قرار بود در دهه ۱۹۷۰ بازنشسته شود، تصمیم گرفته شد فروندهای انبار شده B.2R نیز به تانکر تبدیل شوند. هندلی پیج طرحی برای نصب مخازن نوک‌بال، تقویت سازه و نصب صندلی پران برای هر شش خدمه آماده کرد؛ اما وزارت دفاع در امضای قرارداد تأخیر کرد تا اینکه هندلی پیج منحل شد. در نهایت قرارداد تبدیل به هاوکر سیدلی واگذار شد که طرحی ساده‌تر ارائه داد؛ در این طرح دهانه بال کوتاه‌تر شد تا تنش خمشی بال کاهش و عمر بدنه افزایش یابد.

ماموریت های عملیاتی

ویکتور و ولکان هر دو نقش پررنگی در جنگ فالکلند سال ۱۹۸۲ ایفا کردند. برای طی مسافت اقیانوس اطلس جنوبی، یک ولکان نیاز به چندین بار سوخت‌گیری از تانکرهای ویکتور داشت. در عملیات بلک باک سه مأموریت بمباران علیه نیروهای آرژانتین مستقر در فالکلند انجام شد که در هر یک از آن‌ها حدود ۱٫۱ میلیون گالن (۵ میلیون لیتر) سوخت مصرف می‌شد؛ این پروازها رکورد طولانی‌ترین مأموریت‌های بمباران جهان را از نظر مسافت به ثبت رساندند. استقرار سایر تجهیزات در منطقه نبرد، مانند نیمرود و هرکولیس، نیز به پشتیبانی ناوگان تانکر ویکتور نیاز داشت که موقتاً به جزیره اسنشن منتقل شده بود. ویکتور همچنین چندین مأموریت شناسایی بر فراز اقیانوس اطلس جنوبی انجام داد که اطلاعات ارزشمندی برای بازپس‌گیری جزیره جورجیای جنوبی توسط نیروهای بریتانیا فراهم کرد.

پس از تهاجم عراق به کویت در سال ۱۹۹۰، مجموعاً هشت فروند ویکتور K.2 به بحرین اعزام شدند تا در طول جنگ خلیج فارس (۱۹۹۱) به هواپیماهای نیروی هوایی سلطنتی و دیگر کشورهای ائتلاف سوخت‌رسانی کنند. هواپیماهای ضربتی مانند پاناویا تورنادو پیش از حمله به اهداف داخل عراق معمولاً از این تانکرها سوخت‌گیری می‌کردند.

ناوگان باقی‌مانده ویکتور سرانجام در سال ۱۹۹۳ بازنشسته شد؛ این هواپیما آخرین مورد از میان سه وی بمبر بود که از خدمت خارج شد.

مدل ها و گونه های سوخت رسان

• ویکتور (K.2P) B.1A: سوخت رسان دو نقطه ای با حفظ توانایی حمل تسلیحات در محفظه بار (شش فروند تبدیل گردید.)
• ویکتور BK.1 (سپس K.1): سوخت رسان نقطه ای در حین پرواز (یازده فروند تبدیل گردید.)
• ویکتور BK.1 (سپس K.1A): سوخت رسان نقطه ای در حین پرواز (چهارده فروند تبدیل گردیده است.)
• ویکتور K.2: نسخه نهایی و اصلی ترین تانکر ویکتور (۲۴ فروند تبدیل‌شده از انواع B.2 و B(SR).2.)

هواپیما های تانکر باقی مانده

• ویکتور B.1A XH648: یک فروند B.1A (K.2P) در موزه جنگ امپراتوری داکسفورد، کمبریج‌شر؛ این هواپیما تنها نمونه باقی‌مانده از نسخه B.1 است و پس از یک پروژه بازسازی پنج‌ساله، در سپتامبر ۲۰۲۲ نمایش آن به‌طور کامل تکمیل شد.
• ویکتور K.2 XH672 (Maid Marian): در موزه نیروی هوایی سلطنتی میدلندز، کاسفورد، شراپ‌شر، بخش نمایشگاه جنگ سرد.

  

  Victor K.2 از اسکادران شماره ۵۵ نیروی هوایی سلطنتی در سال ۱۹۸۵.

• ویکتور K.2 XL231 (Lusty Lindy): در موزه هوایی یورک‌شر؛ این فروند، نمونه اولیه تبدیل از B.2 به K.2 بود.
• ویکتور K.2 XM715 (Teasin Tina): در مجموعه جت‌های جنگ سرد در فرودگاه برونینگتورپ، لسترشر؛ این هواپیما همچنان قابلیت تاکسی‌کردن دارد و در سال ۲۰۰۹ طی یک تمرین تاکسی سریع به‌طور ناخواسته برای چند لحظه از زمین جدا شد.

اسکادران های سوخت رسان

• اسکادران شماره ۵۵: از پایگاه هونینگتون آغاز به کار کرد و در می ۱۹۶۵ به مارهام منتقل شد و تانکرهای B.1(K)A را دریافت کرد؛ این تانکرها در ژوئیه ۱۹۷۵ با K.2 جایگزین شدند و اسکادران تا انحلال در اکتبر ۱۹۹۳ در نقش سوخت‌رسانی باقی ماند.
• اسکادران شماره ۵۷: از هونینگتون فعالیت خود را آغاز کرد و در دسامبر ۱۹۶۵ به مارهام منتقل و برای تبدیل به K.1 و سپس K.2 آماده شد؛ این اسکادران در ژوئن ۱۹۸۶ منحل شد.
• اسکادران شماره ۲۱۴: از مارهام با تانکرهای K.1 از ژوئیه ۱۹۶۶ تا ژانویه ۱۹۷۷ فعالیت کرد.

پیوند به بیرون و منابع

yorkshireairmuseum.org

en WikiPedia