بالگرد وستلند وسکس

وستلند وسکس (Westland Wessex) یکی از نخستین بالگرد های توربینی است که توسط شرکت تخصصی بالگرد سازی بریتانیایی، وستلند ایرکرافت (بعد ها وستلند هلیکوپترز)، تولید می شد. این بالگرد نسخه ای توسعه یافته و تحت لیسانس از بالگرد پیستونی سیکورسکی S-58 بود.

در اواسط دهه ۱۹۵۰، وستلند با شرکت آمریکایی سازنده بالگرد، سیکورسکی ایرکرافت، توافقی برای نمایش یکی از فروند های S-58 در بریتانیا به منظور جذب مشتری انجام داد. پس از دریافت سفارش از نیروی دریایی سلطنتی، وستلند چندین اصلاح در طراحی S-58 پیش از آغاز تولید انبوه در بریتانیا اعمال کرد. یکی از تغییرات اصلی نسبت به S-58 سیکورسکی، جایگزینی با موتور پیستونی با یک موتور توربوشفت بود؛ در حالی که نسخه های اولیه با یک موتور نیپرگزل کار می کردند، نسخه های بعدی از دو موتور دی هاویلند گزل استفاده می کردند. استفاده از موتور توربوشفت باعث افزایش ظرفیت بارمفید و همچنین کاهش سطح لرزش و سر و صدا شد.

وسکس نخستین بار در سال ۱۹۶۱ توسط نیروی دریایی سلطنتی وارد خدمت شد؛ این بالگرد نخستین بالگرد اختصاصا طراحی شده ضد زیر دریایی این نیرو بود. چندین گونه از نوع معرفی شد، از جمله مدل های توانمند تر ضد زیردریایی (که امکان می داد فروند های اولیه وسکس HAS.1 به وظایف جست و جو و نجات منتقل شوند) و یک گونه اختصاصی تراربری میدان نبرد یعنی وسکس HU.5 که این نسخه به دو موتور گزل مجهز بود که دو برابر توان موتور واحد مدل HAS.1 را فراهم می کرد. نیروی سلطنتی نیز تصمیم به وسکس گرفت و از آن برای ترابری نیرو، آمبولانس هوایی و ماموریت های پشتیبان زمینی استفاده کرد؛ این بالگرد نخستین بالگرد نیروی هوایی سلطنتی بود که برای پرواز با ابزار و در نتیجه عملیات شبانه مناسب بود. فروش های متعددی نیز به مشتریان خارجی انجام شد؛ چندین نیروی نظامی خارجی از جمله نیروی دریایی سلطنتی استرالیا، بازوی هوایی برونئی و نیروی هوایی سلطان عمان از این بالگرد استفاده کردند. علاوه بر این، تعداد محدودی بالگرد غیرنظامی نیز تولید شد. در خدمت بریتانیا، وسکس بیشتر از چهل سال عمر خدمتی داشت و آخرین نمونه های آن در سال ۲۰۰۳ از رده خارج شدند.

طراحی و توسعه

زمینه

در اوایل دهه ۱۹۵۰، سیکورسکی بالگرد S-58 را توسعه داد که نسخه بهبودیافته S-55 بود، همان بالگردی که با نام H-19 در ایالات متحده وارد خدمت شده بود. نیروی دریایی ایالات متحده در سال ۱۹۵۲ قراردادی برای S-58 صادر کرد که با نام HUS-1 وارد خدمت شد؛ ارتش نیز در سال ۱۹۵۵ قراردادی با نام H-34 و سپاه تفنگداران دریایی در سال ۱۹۵۷ (با نام HUS-1) این بالگرد را سفارش دادند. در طول سال ۱۹۶۲، این نام‌گذاری‌ها با استفاده از H-34 و پیشوندها و حروف اضافی مطابق سامانه نام‌گذاری آمریکا استاندارد شد. وستلند پیش‌تر نسخه‌ای از بالگرد قبلی، S-55، را با نام وستلند ویرلویند ساخته بود.

در سال ۱۹۵۶، یک فروند S-58 ساخت آمریکا برای استفاده وستلند به‌عنوان نمونه به بریتانیا حمل شد. این بالگرد که در ابتدا با موتور رایت سایکلون خود مونتاژ شده بود، به نیروهای مسلح بریتانیا نمایش داده شد که منجر به یک سفارش مقدماتی برای نیروی دریایی سلطنتی شد. برای تولید بریتانیایی، این بالگرد با یک موتور توربوشفت نپیر گزل بازموتورسازی شد و نخستین پرواز خود را با این پیکربندی در ۱۷ مه ۱۹۵۷ انجام داد. موتور سبک‌تر گزل (به میزان ۲۷۰ کیلوگرم) نیازمند بازتوزیع وزن بود. نخستین وسکس ساخت وستلند با شماره سریال XL727، با نام‌گذاری وسکس HAS.1، در ۲۰ ژوئن ۱۹۵۸ نخستین پرواز خود را انجام داد. نخستین فروند های تولیدی وسکس HAS1 در اوایل سال ۱۹۶۰ به بازوی هوایی نیروی دریایی سلطنتی تحویل داده شدند؛ وسکس نخستین بالگردی بود که توسط این بازو به کار گرفته شد و از ابتدا به طور اختصاصی به عنوان یک پلتفرم ضد زیردریایی طراحی شده بود.

در خدمت، وسکس بهبود قابل توجهی نسبت به وستلند ولویند قدیمی تر، محسوب می شد. تصمیم وستلند برای نصب یک موتور توربینی گاز مدرن، ظرفیت بار وسکس را افزایش داد، آن را کم صدا تر کرد و لزرش کمتری تولید می کرد. ویژگی اخیر هنگام مراقبت از مجروحان در طول پرواز بسیار سودمند بود. موتور گزل امکان روشن شدن سریع و در نتیجه زمان واکنش سریع تر را فراهم می کرد. وسکس همچنین می توانست در طیف گسترده ای از شرایط آب و هوایی و همچنان شب ها پرواز کند، که تا حدی به دلیل استفاده از خلبان خودکار (اتوپایلوت (Autopilot)) بود. همین ویژگی که وسکس را برای نقش زیر دریایی مناسب می کرد، آن را برای ماموریت جست و جو نجات نیز مناسب می ساخت که این بالگرد بعد ها به طور گسترده در این نقش استفاده شد.

توسعه بیشتر

گونه بهبود یافته وسکس HAS.3 جایگزین HAS.1 در نقش ضدزیردریایی شد؛ این نسخه دارای راداری توانمندتر و آویونیک بهتر، توان موتور بیشتر، امکانات ناوبری بهبود یافته و سامانه تسلیحاتی پیشرفته تر بود؛ فروند های اصلی HAS.1 برای وظایف جست و جو و نجات باز تخصیص یافتند. یک گونه حامل کماندویی نیز، وسکس HU.5، به عنوان بالگرد ترابری میدان نبرد توسعه یافت؛ این نسخه روی کشتی های حمله آبی خاکی نیروی دریایی، مانند ناو حامل کماندو HMS Albion مستقر می شد و برای ترابری تفنگداران نیروی دریایی سلطنتی استفاده می شد. وسکس HU.5 با دو موتور جفت شده دی هاویلند گزل کار می کرد که تقریبا دو برابر توان مدل اصلی HAS.1 را فراهم می کرد و برد آن را به طور قابل توجهی افزایش می داد. این امر امکان عملیات در طیف گسترده تری از شرایط را فراهم می کرد؛ در طول دهه ۱۹۷۰، HU.5 نیز برای ماموریت جست‌ و جو و نجات به کار گرفته شد.

به عنوان بالگرد ضد زیر دریایی، وسکس می توانست به سونار غوطه ور برای شناسایی و ردیابی زیردریایی مجهز شود یا به بمب عمقی یا اژدر مسلح شود؛ یک فروند وسکس نمی توانست هم زمان به جست و جو و حمله به زیردریایی بپردازد، چرا که این کار فراتر از ظرفیت حملش بود. همین محدودیت به زودی نیروی دریایی سلطنتی را به جست و جوی بالگردی توانمند تر که این قابلیت را ارائه دهد، سوق داد. این امر در نهایت منجر به این شد که وستلند اقدام به تطبیق و تولید بالگرد دیگری با طراحی سیکورسکی در قالب وستلد سی کینگ کند.

وسکس همچنین به عنوان یک بالگرد چند منظوره برای نیروی هوایی سلطنتی، برای نقش های ترابری نیرو، آمبولانس هوایی و پشتیبانی رزمی استفاده شد. وسکس نخستین بالگرد نیروی هوایی سلطنتی بود که پرواز با ابزار و در نتیجه عملیات شبانه در آن امکان پذیر بود. برخلاف ناوگان وسکس نیروی دریایی که عمدتا از مدل های اولیه تک موتوره تشکیل شده بود، نیروی هوایی سلطنتی الزام کرد که بلاگرد های وسکس همگی دوموتوره باشند؛ این عامل مهمی در تصمیم نیروی هوایی سلطنتی برای رد پذیرش بالگرد های وسکس سابقا متعلق به بازوی هوایی نیروی دریایی هنگام مهاجرت این نیرو به سی کینگ جدید تر بود.

تاریخچه عملیاتی

بریتانیا

وسکس نخستین‌ بار توسط نیروی دریایی سلطنتی استفاده شد که وسکس HAS.1 را در سال ۱۹۶۱ به خدمت عملیاتی معرفی کرد. نیروی دریایی که از عملکرد مطلوب اولیه وسکس راضی بود اما به‌دنبال بهبود آویونیک و تجهیزات آن بود، به‌زودی خواستار توسعه نسخه بهبودیافته HAS.3 شد که در سال ۱۹۶۷ وارد خدمت شد. از نظر عملیاتی، مدل‌های جدیدتر برای انجام ماموریت‌های کلیدی جنگ ضدزیردریایی و ترابری کماندو تخصیص می‌یافتند، در حالی که مدل‌های قدیمی‌تر و کم‌توان‌تر معمولا به پایگاه‌های زمینی برای جست‌وجو و نجات اختصاص می‌یافتند.

نیروی هوایی سلطنتی در سال ۱۹۶۲ به بهره‌بردار وسکس تبدیل شد؛ بالگردهایی که برای وظایف نجات دریایی هوایی یا کوهستانی استفاده می‌شدند، به وسکس کمک کردند تا به یکی از شناخته‌شده‌ترین هواپیماهای این نیرو تبدیل شود و در نجات جان‌های بسیاری در طول دوران خدمتش نقش داشت. به‌عنوان یکی از وظایف دائمی نیروی هوایی سلطنتی، چندین فروند وسکس همیشه در حالت آماده‌ باش نگه‌داری می‌شدند تا در طول روز ظرف ۱۵ دقیقه به هر وضعیت اضطراری در شعاع ۴۰ مایلی سواحل بریتانیا پاسخ دهند. در شب، این زمان پاسخ به ۶۰ دقیقه افزایش می‌یافت. بالگردهای وسکس با وظیفه جست‌وجو و نجات در خارج از کشور نیز مستقر می‌شدند، مانند قبرس. کیفیت‌های وسکس به‌عنوان بالگردی ایده‌آل برای پرواز کوهستانی توصیف می‌شد.

وسکس اغلب در میدان نبرد به‌عنوان یک بالگرد چندمنظوره ترابری استفاده می‌شد؛ علاوه بر تحویل تدارکات و تجهیزات، وسکس می‌توانست گروه‌های کوچک نیرو را نیز ترابری کند. از نظر عملیاتی، وسکس می‌توانست بار کمتری نسبت به بالگرد بریستول بلودیر نیروی هوایی سلطنتی بلند کند، اما استوارتر بود و نیاز به نگهداری کمتری داشت؛ بنابراین، وقتی بلودیر در اواخر دهه ۱۹۶۰ بازنشسته شد، اسکادران‌های وسکس اغلب به‌طور موردی وظایف پیشین آن در پشتیبانی از ارتش بریتانیا را برعهده گرفتند. در عملیات‌های حمله هوایی گسترده، این نوع می‌توانست توسط بالگردهای هاوکر سیدلی هریر نیروی هوایی سلطنتی همراهی شود. گونه HC.4 وستلند سی‌ کینگ از اواخر دهه ۱۹۷۰ به بعد شروع به جایگزینی وسکس در این نقش کرد، اگرچه ماموریت‌های ترابری نیرو تا اواخر دهه ۱۹۹۰ ادامه یافت.

دوره خدمتی وسکس شامل استقرارهای بلندمدت در هنگ‌کنگ و ایرلند شمالی برای پشتیبانی از عملیات‌های امنیت داخلی بود که ماموریت‌های ترابری و مراقبت را انجام می‌داد. در ایرلند شمالی، استفاده از بالگرد برای ماموریت‌های تدارکاتی جایگزین قابل‌قبولی برای کاروان‌های جاده‌ای آسیب‌پذیر ثابت شد؛ عملیات‌ها در این تئاتر عملیاتی منجر به به‌کارگیری تجهیزات دفاعی و اقدامات متقابل گوناگون در برابر تهدید سلاح‌های سبک و موشک‌ های ضدهوایی سرشانه‌ ای شد.

ناوگان هوایی ملکه

بالگردهای وسکس همچنین توسط ناوگان هوایی ملکه نیروی هوایی سلطنتی برای ترابری شخصیت‌های عالی‌ رتبه، از جمله اعضای خانواده سلطنتی بریتانیا استفاده می‌شدند؛ در این نقش، بالگردها با نام‌گذاری HCC.4 شناخته می‌شدند و اساسا مشابه HC.2 بودند، با تفاوت‌هایی از جمله داخل کابین ارتقایافته، تجهیزات ناوبری اضافی و برنامه‌های نگهداری تقویت‌شده. هم شاهزاده فیلیپ و هم شاهزاده چارلز (در آن زمان) خلبانان آموزش‌ دیده وسکس بودند؛ آن‌ها گاهی علاوه بر حضور به‌عنوان مسافر در خدمات ویژه، به‌عنوان عضو خدمه پروازی نیز ایفای نقش می‌کردند. وسکس در این نقش با یک فروند سیکورسکی S-76 اجاره‌ای خصوصی در سال ۱۹۹۸ جایگزین شد.

عملیات های زمان جنگ

در سال ۱۹۶۲، یک بحران بین‌المللی به‌وجود آمد چراکه اندونزی بر سر موضوع برونئی که در فدراسیون تازه‌ تشکیل‌شده مالایا نبود، تهدید به تقابل کرد. تا فوریه ۱۹۶۴، تعداد زیادی بالگرد نیروی هوایی سلطنتی و نیروی دریایی سلطنتی، از جمله وستلند وسکس، از پایگاه‌هایی در ساراواک و صباح عملیات می‌کردند تا از واحدهای ارتش و تفنگداران دریایی در جنگ با نیروهای چریکی نفوذی اندونزی در طول مرز ۱٬۰۰۰ مایلی خود با مالزی پشتیبانی کنند. با برداشتن بیشتر تجهیزات ضدزیردریایی برای سبک‌سازی هواپیما، در طول کارزار بورنئو، وسکس معمولا به‌عنوان یک بالگرد ترابری عمل می‌کرد که قادر بود تا ۱۶ سرباز یا بار تدارکاتی ۴٬۰۰۰ پوندی را مستقیما به خط مقدم منتقل کند. در کنار وستلند اسکات، وسکس به یکی از اصلی‌ترین اسب‌های کار این کارزار تبدیل شد؛ تقریبا نیمی از فروندها مستقیما از پایگاه‌های زمینی عملیات می‌کردند و به‌طور منظم با آن‌هایی که روی کشتی‌های نیروی دریایی سلطنتی مستقر در دریا بودند، جابه‌جا می‌شدند. از همین عملیات‌ها بود که نیروی بالگردی کماندو لقب جنگلی‌ ها (Junglies) را گرفت.

حدود ۵۵ فروند وستلند وسکس HU.5 در جنگ فالکلند شرکت کردند و در سال ۱۹۸۲ در اقیانوس اطلس جنوبی جنگیدند. در ۲۱ مه ۱۹۸۲، بالگردهای وسکس HU.5 اسکادران ۸۴۵ از فرودهای بریتانیایی در فالکلند شرقی پشتیبانی کردند. این نوع به‌طور گسترده در طول درگیری برای ترابری و اعزام نیروهای ویژه بریتانیا، از جمله اعضای اس‌ ای‌ اس و خدمات قایق ویژه (اس‌بی‌اس) استفاده شد. در مجموع نه فروند وسکس (هشت HU.5 و یک HAS.3) در طول کارزار فالکلند از دست رفتند. دو فروند HU.5 اسکادران ۸۴۵ در طول تلاش برای خارج‌کردن اعضای اس‌ ای‌ اس در جریان یک طوفان برفی، روی یخچال طبیعی فورتونا در جورجیای جنوبی سقوط کردند؛ شش فروند وسکس HU.5 اسکادران ۸۴۸ زمانی از دست رفتند که کشتی کانتینربر Atlantic Conveyor غرق شد؛ و فروند HAS.3 سوار بر ناو HMS Glamorgan زمانی نابود شد که این کشتی توسط یک موشک اگزوسه هدف قرار گرفت.

بازنشستگی در بریتانیا

آخرین فروندهای وسکس در خدمت بریتانیا در سال ۲۰۰۳ بازنشسته شدند. این‌ها مدل‌های HC2 مورداستفاده نیروی هوایی سلطنتی بودند.

عملیات های غیر نظامی

نسخه‌ای غیرنظامی از این بالگرد، وسکس ۶۰، نیز تولید و به چندین بهره‌بردار غیرنظامی از جمله بریستو هلیکوپترز، یکی از بزرگ‌ترین بهره‌برداران بالگرد در جهان، تحویل داده شد. بریستو این بالگردها را از میدان‌های هوایی و سکوهای بالگردی مختلف بریتانیا برای پشتیبانی از صنعت رو به رشد نفت دریای شمال به پرواز درمی‌آورد، تا اینکه در سال ۱۹۸۲ از رده خارج شدند.

استرالیا

در آوریل ۱۹۶۱، نیروی دریایی سلطنتی استرالیا اعلام کرد که وستلند وسکس را به‌عنوان بالگرد استاندارد ناوگان خود برای عملیات‌های ضدزیردریایی، تخلیه مجروحان و وظایف ارتباطی ناوگان انتخاب کرده و قصد خرید حدود ۳۰ فروند را دارد. نیروی دریایی سلطنتی استرالیا رسما نخستین دو فروند از مجموع ۲۷ فروند وسکس را در سپتامبر ۱۹۶۳ پذیرفت؛ اسکادران ۸۱۷ نخستین واحدی بود که این نوع را عملیاتی کرد؛ وسکس و آرایه سونار غوطه‌ورش به‌سرعت به موثرترین پلتفرم ضدزیردریایی دیده‌شده تا آن زمان در این نیرو تبدیل شد.

وسکس یک تحول عملیاتی بزرگ برای بازوی هوایی این نیرو بود که امکان تبدیل ناو هواپیمابر HMAS Melbourne به یک پلتفرم ضدزیردریایی را برای نیروی دریایی سلطنتی استرالیا فراهم کرد. در عملیات‌های معمول ناوبری، یک فروند وسکس در طول پرتاب و بازیابی هواپیماهای بال‌ثابت به‌عنوان بالگرد نگهبان مستقر می‌شد؛ در طول گشت‌های ضدزیردریایی، رویه معمول این بود که یک فروند وسکس در هوا باشد تا فعالانه کشتی را پوشش دهد، در حالی که فروند دوم کاملا مسلح و آماده عملیات نگه داشته می‌شد؛ چنین آرایشی در طول استقرارهای ترابری نیرو توسط HMAS Sydney به ویتنام در طول دهه ۱۹۶۰ استفاده شد. انجام ماموریت‌های جست‌ و جو و نجات به نقش ارزشمند دیگری برای این نوع تبدیل شد؛ در سال ۱۹۷۴، چندین فروند وسکس در تلاش‌های امداد رسانی در داروین پس از طوفان سیکلون تریسی شرکت کردند.

اگرچه وسکس برای عملیات معقول از بیشتر ناوشکن‌های نیروی دریایی سلطنتی استرالیا خیلی بزرگ ثابت شد، اما برای ترابری نیرو از کشتی‌های فرود سنگین و کشتی‌های بزرگ‌تر بسیار مناسب تشخیص داده شد. تا سال ۱۹۸۰، وسکس دیگر برای عملیات‌های ضد زیر دریایی استفاده نمی‌شد و در این نقش با وستلند سی‌کینگ پیشرفته‌تر و توانمندتر جایگزین شده بود. در عوض، فروندهای باقی‌مانده وسکس برای انجام نقش‌های ثانویه خود به‌عنوان نگهبان هواپیما، پلتفرم جست‌ و جو و نجات و بالگرد ترابری چندمنظوره حفظ شدند. این نوع در سال ۱۹۸۹ از خدمت خارج شد.

پرواز هواپیمای جنگی تاریخی

در سال ۲۰۱۹، یک فروند بازنشسته وسکس HU.5 پس از ۳۰ سال از آخرین پروازش، به شرایط پروازی بازسازی شد. پس از ۱۰٬۰۰۰ ساعت بازسازی تخصصی، HU5 با کد XT761/G WSEX بار دیگر در سامرست انگلستان به پرواز درآمد.

مدل ها و گونه ها

• وسکس HAS.1: نسخه چندمنظوره نیروی دریایی سلطنتی، جنگ ضد زیر دریایی، بعدها فقط برای نجات دریایی هوایی؛ ۱۴۰ فروند ساخته شد که برخی بعدها به HAS.3 تبدیل شدند.
• وسکس HC.2: بالگرد ترابری نیرو برای نیروی هوایی سلطنتی، تا ۱۶ سرباز؛ یک نمونه اولیه از HAS1 تبدیل شد و ۷۳ فروند ساخته شد.
• وسکس HAR.2: نسخه‌های تبدیل‌شده نیروی هوایی سلطنتی برای جست‌وجو و نجات.
• وسکس HAS.3: نسخه ضدزیردریایی نیروی دریایی سلطنتی با آویونیک بهبودیافته و یک رادوم روی بدنه عقبی؛ فروند توسعه تازه‌ساخت و ۴۳ فروند تبدیل‌شده از HAS.1.
• وسکس HCC.4: ترابری شخصیت‌های عالی‌رتبه برای ناوگان هوایی ملکه، ۲ فروند ساخته شد.
• وسکس HU.5: ترابری نیرو در خدمت نیروی دریایی سلطنتی، حامل ۱۶ تفنگدار دریایی سلطنتی؛ ۱۰۱ فروند ساخته شد.
• وسکس ۳۱ای: مدل جنگ ضدزیردریایی نیروی دریایی سلطنتی استرالیا، ییست و هفت فروند ساخته شد. پس از تحویل به ۳۱بی ارتقا یافت.
• وسکس ۳۱بی: مدل به‌روزشده جنگ ضدزیردریایی برای نیروی دریایی سلطنتی استرالیا.
• وسکس ۵۲: نسخه ترابری نظامی از HC.2 برای نیروی هوایی عراق،دوازده فروند ساخته شد.
• وسکس ۵۳: نسخه ترابری نظامی از HC.2 برای نیروی هوایی غنا، دو فروند ساخته شد.
• وسکس ۵۴: نسخه ترابری نظامی از HC.2 برای بازوی هوایی برونئی، دو فروند ساخته شد.
• وسکس ۶۰: نسخه غیرنظامی وسکس HC.2، بیست فروند ساخته شد.

سوانح

G ASWI (بریستو هلیکوپترز): در آگوست ۱۹۸۱ در دریای شمال سقوط کرد؛ هیچ بازمانده‌ای نداشت.

دو فروند وستلند وسکس HU.5: از اسکادران هوایی دریایی ۸۴۵ در ۲۲ آوریل ۱۹۸۲، در طول جنگ فالکلند روی یخچال طبیعی فورتونا سقوط کردند.

XR524 (نیروی هوایی سلطنتی): در آگوست ۱۹۹۳ در ولز شمالی پس از خرابی روتور دم سقوط کرد و سه نفر از هفت سرنشین را کشت.

کاربران

استرالیا:

نیروی دریایی سلطنتی استرالیا (اسکادران‌های ۷۲۳، ۷۲۵، ۸۱۶ و ۸۱۷).

برونئی:

بازوی هوایی برونئی.

غنا:

نیروی هوایی غنا.

عراق:

نیروی هوایی عراق (اسکادران دوم).

عمان:

نیروی هوایی سلطان عمان.

بریتانیا:

مدرسه خلبانان آزمایشی امپراتوری؛ نیروی هوایی سلطنتی (اسکادران‌های ۱۸، ۲۲، ۲۸، ۳۲، ۶۰، ۷۲، ۷۸، ۸۴ و ۱۰۳، ناوگان هوایی ملکه، مدرسه دوم آموزش پروازی، اسکادران ۲۰۲، واحد دوم‌وچهلم تبدیل عملیاتی، واحد آموزش جست‌وجو و نجات)؛ نیروی دریایی سلطنتی (اسکادران‌های خط مقدم ۸۱۴، ۸۱۵، ۸۱۹، ۸۲۰، ۸۲۶، ۸۲۹، ۸۴۵، ۸۴۶، ۸۴۷ و ۸۴۸؛ اسکادران‌های خط دوم ۷۰۰اچ، ۷۰۰وی، ۷۰۶، ۷۰۶بی، ۷۰۷، ۷۳۷، ۷۷۱، ۷۷۲ و ۷۸۱).

اروگوئه:

نیروی هوایی اروگوئه، نیروی دریایی اروگوئه.

پیوند به بیرون و منابع

English WikiPedia