🔗 پروفایل رسمی: mydot.one/profile/Ultra
بالگرد بریستول بلودر
بریستول تایپ ۱۹۲ بلودیر (Westland Belvedere) یک بالگرد نظامی بریتانیایی با دو موتور و دو روتور تاندم است که توسط شرکت هواپیما سازی بریستول ساخته شد. این بالگرد تنها بالگرد تاندم روتور بریتانیایی بود که به مرحله تولید رسید و یکی از معدود بالگرد های تاندم روتور جهان بد که توسط شرکت پیاسکی/ورتول یا جانشینش، بوئینگ ورتول/بوئینگ سیستم های بالگردی، ساخته نشد.
بلودیر در اواخر دهه ۱۹۵۰ بهعنوان مشتقی از پروژه ناکام بریستول تایپ ۱۷۳ طراحی شد. اگرچه این نوع تنها توسط نیروی هوایی سلطنتی خریداری شد، طراحی آن بهشدت تحت تاثیر کارهای پیشین انجامشده برای نیروی دریایی سلطنتی بود که منجر به چرخ فرود جلوی نامعمولبلندش شد؛ ویژگیای که ورود و خروج از کابین را تا حدی دشوار میکرد. دو روتور این بالگرد همزمانسازی شده بودند، بهگونهای که در صورت لزوم امکان پرواز تنها با یک موتور فعال وجود داشت. کنترلها و ابزارهای اندازهگیری آن برای عملیاتهای شبانه طراحی شده بودند. نمونه اولیه که نخستین پرواز خود را در ۵ ژوئیه ۱۹۵۸ انجام داد، به پرههای روتور چوبی مجهز بود، در حالی که واحدهای تولیدی بهجای آن با پرههای فلزی مجهز شدند.
بلودیر HC مارک ۱ که در سال ۱۹۶۱ وارد خدمت شد، توسط نیروی هوایی سلطنتی برای انجام وظایف تدارکاتی گوناگون از جمله ترابری نیرو، پرتاب تدارکات و تخلیه مجروحان به کار گرفته شد. این بالگرد که در ابتدا در پایگاه آدیهام مستقر بود، در نقاط مختلف جهان از جمله اروپا، آفریقا، جنوب عربستان و سنگاپور خدمت کرد. این نوع در طول وضعیت اضطراری عدن و همچنین در بورنئو (در جریان تقابل اندونزی-مالزی) برای عملیاتهای رزمی فعال به کار گرفته شد. بلودیر در سال ۱۹۶۹ از رده خارج شد و عملا با وستلند وسکس جایگزین شد. تلاشها برای عرضه این نوع به دیگر مشتریان، از جمله نسخه غیرنظامی تایپ ۱۹۲سی، به تولید بیشتری منجر نشد.
طراحی، توسعه و مشخصات فنی
بلودیر بر پایه بالگرد غیرنظامی ۱۰ نفره (که بعدها به ۱۶ نفره ارتقا یافت) بریستول تایپ ۱۷۳ ساخته شد که نخستین پرواز خود را در ۳ ژانویه ۱۹۵۲ انجام داد. پروژه تایپ ۱۷۳ در سال ۱۹۵۶ لغو شد و بریستول ترجیح داد منابع خود را به پروژههای مرتبط تایپ ۱۹۱ و تایپ ۱۹۳ اختصاص دهد که بر اساس نیازمندیهای نیروی دریایی سلطنتی و نیروی دریایی سلطنتی کانادا طراحی شده بودند. اگرچه هر دوی این گونههای دریایی نیز در نهایت لغو شدند، نیروی هوایی سلطنتی علاقهمندی خود را به این هواپیما ابراز کرد که منجر به ایجاد تایپ ۱۹۲ با نام بلودیر شد. سه بدنه تایپ ۱۹۱ تقریبا تکمیل شده بودند که سفارش لغو شد، اما این بدنهها برای کمک به توسعه تایپ ۱۹۲ مورد استفاده مجدد قرار گرفتند؛ بهطور مشخص، دو فروند نخست بهعنوان بستر آزمایشی برای موتورهای تازه توربوشفت نپیر گزل به کار رفتند، در حالی که سومین فروند برای آزمایشهای خستگی سازه استفاده شد.
تایپ ۱۹۲ ویژگیهای طراحی متعددی را با گونههای دریایی لغوشده به اشتراک میگذاشت که آن را برای ماموریت ترابری نیرو کمتر ایدهآل میکرد. چرخ فرود جلویی بهطور نامعمولی بلند بود که در ابتدا برای فراهم کردن فاصله کافی جهت بارگذاری اژدر زیر بدنه در نقش جنگ ضدزیردریایی طراحی شده بود؛ این آرایش باعث میشد هم درِ اصلی مسافر و هم درِ بار در ارتفاع ۱٫۲ متری از زمین قرار گیرند. موتورها در دو انتهای کابین قرار داشتند (در مقایسه، بالگرد همعصر و اختصاصا طراحیشده برای ترابری نیرو، یعنی بوئینگ ورتول CH-46 سینایت، موتورهایش را بالای کابین عقب قرار داده بود تا امکان استفاده از رمپ بارگیری عقبی فراهم شود). برای دسترسی به کابین از کابین خلبان، یک راهروی کوچک از کنار موتور عبور میکرد که باعث ایجاد یک برآمدگی در سمت چپ بدنه میشد.
در ۵ ژوئیه ۱۹۵۸، نخستین نمونه اولیه تایپ ۱۹۲ با کد XG447 نخستین پرواز خود را انجام داد؛ این نمونه به پرههای روتور چوبی تاندم، یک سامانه کنترل کاملا دستی و چرخ فرود چهارچرخ ثابت و چرخدار مجهز بود. از پنجمین نمونه اولیه به بعد، روتورهای نصبشده همگی از نوع تمامفلزی چهارپره بودند. کنترلها و ابزارهای مدل تولیدی امکان عملیات شبانه را فراهم میکردند. نمونههای اولیه بلودیر دارای درِ اصلی مسافر و کابین خلبان از نوع لولایی رو به بالا بودند که مستعد بستهشدن ناگهانی توسط جریان پایینرونده روتورها بود؛ این آرایش در نمونههای ساختهشده متاخرتر با درِ کشویی جایگزین شد. این نوع میتوانست تا ۱۸ سرباز کاملا مجهز را با ظرفیت کل بار ۲٫۷۰۰ کیلوگرم حمل کند. دو روتور از طریق یک محور همزمانسازی شده بودند تا از برخورد پرهها جلوگیری شود، که این امر امکان میداد بالگرد در صورت بروز حالت اضطراری تنها با یک موتور فعال به کار خود ادامه دهد. در چنین سناریویی، موتور باقیمانده بهطور خودکار تا دو برابر توان خود افزایش مییافت تا این کمبود را جبران کند.
خرید بلودیر تحت تاثیر عوامل سیاسی قابلتوجهی بود؛ در حالی که وزارت هوانوردی مشتاق حفظ سفارش و حمایت از توسعه بومی بالگرد بود، خزانهداری سلطنتی خواستار کاهش تولید به نفع وستلند وسکس، یک بالگرد تولیدشده تحت لیسانس، بود. در مجموع ۲۶ فروند بلودیر تولید شد که با نام بلودیر HC مارک ۱ وارد خدمت شدند. نام بلودیر برگرفته از طراح اصلی این بالگرد، رائول هافنر، بود که آن را بر اساس نام یک کاخ باروک در شهر زادگاهش وین نامگذاری کرد.
برای مدتی، بریستول بهطور فعال نسخه غیرنظامی این بالگرد را با نامگذاری تایپ ۱۹۲سی به بازار عرضه کرد. این نسخه که برای خدمات بینشهری در نظر گرفته شده بود، قرار بود ظرفیت ۲۴ صندلی مسافر داشته باشد. برای نشاندادن پتانسیل این هواپیما، خلبان ارشد آزمایشی بریستول، چارلز ساکس هوسگود، در می ۱۹۶۱ در حالی که یک فروند بلودیر را میراند، رکوردهای سرعت لندن-پاریس و پاریس-لندن را ثبت کرد. با این حال، هیچ سفارشی برای تایپ ۱۹۲سی نهایی نشد.
تاریخچه عملیاتی
سه فروند بلودیر پیشتولید (با کدهای XG453، ۴۵۴ و ۴۵۶) به واحد آزمایشی بلودیر در پایگاه آدیهام تحویل داده شدند که بعدها در سال ۱۹۶۱ بهعنوان اسکادران شماره ۶۶ بازسازی شد. در اوایل کار، این نوع توانست قابلیتهای خود را به نمایش بگذارد. در ژوئن ۱۹۶۰، پنجمین نمونه اولیه با کد XG452 رکورد سرعت ۲۱۰ کیلومتر بر ساعت را میان گتویک و طرابلس لیبی ثبت کرد. دو سال بعد، یک فروند بلودیر متعلق به اسکادران شماره ۷۲ برج ۲۴ متری کلیسای جامع جدید کاونتری را روی آن پایین آورد. در اوایل کار، استارتر موتور مشکلساز شد، اما این مشکل مانع استقرار عملیاتی نشد. نمونه اولیه اصلی با کد XG447 در ۷ آگوست ۱۹۶۶ در پورتون داون از رده خارج و تجزیه شد.
در حالی که این نوع در ابتدا توسط اسکادران شماره ۶۶ بهکار گرفته شد، در سال ۱۹۶۱ به اسکادران شماره ۷۲ و در سال ۱۹۶۲ به اسکادران شماره ۲۶ نیز تخصیص یافت که همگی در ابتدا در آدیهام مستقر بودند. در طول سال ۱۹۶۲، بلودیر بهعنوان دومین هواپیمای این واحد به پایگاه سلتار در سنگاپور اعزام شد. در طول استقرار در این منطقه، این نوع معمولا فعالیتهای ترابری نیرو و تدارکات را انجام میداد، همچنین وظایف نجات دریایی-هوایی و تخلیه مجروحان (CASEVAC) را در سراسر مالزی برعهده داشت.
در واکنش به شورش برونئی در دسامبر ۱۹۶۲، بلودیرها به این منطقه اعزام شدند و از گشتیهای تفنگداران دریایی سلطنتی و نیروهای اسایاس پشتیبانی کردند؛ در یک مورد، این نوع برای بازیابی یک بالگرد آسیبدیده وستلند ویرلویند به کار رفت. در اوایل سال ۱۹۶۳، چندین فروند بلودیر در بورنئو برای پشتیبانی از عملیاتهای امدادرسانی سیل فعال بودند. بعدتر در همان سال، این نوع بهعنوان بخشی از یک نیروی بازدارنده گستردهتر در طول تقابل اندونزی-مالزی در بورنئو حضور داشت و ماموریتهای شناسایی هوایی و تخلیه مجروحان را انجام میداد.
در طول سال ۱۹۶۴، فروندهای اضافی بلودیر در واکنش به وضعیت اضطراری عدن به پایگاه خورمکسر در یمن منتقل شدند. در این تئاتر عملیاتی، این نوع معمولا برای تحویل تدارکات به مواضع پیشرو نیرو، جابهجایی توپخانه خودکششی ۱۰۵ میلیمتری و پشتیبانی تخلیه مجروحان استفاده میشد. در طول استقرار در یمن، شن ریز بهطور خاص برای بلودیر مشکلساز شد و نیاز به تعویض مکرر موتور را ایجاد کرد؛ همچنین سامانه استارت موتور نیز عامل چند آتشسوزی جزئی دانسته شد.
در آگوست ۱۹۶۷، یک فروند بلودیر در انتقال هوایی تجهیزات راداری به وسترن هیل در پنانگ کمک کرد.
بلودیر عمر خدمتی نسبتا کوتاهی داشت. در آگوست ۱۹۶۴، اسکادران شماره ۷۲ بلودیرهای خود را با وستلند وسکس تعویض کرد. اسکادران شماره ۲۶ که در پایگاه خورمکسر یمن مستقر بود، در نوامبر ۱۹۶۵ منحل شد؛ بلودیرهای این اسکادران توسط ناو HMS Albion به سنگاپور منتقل شدند تا به اسکادران شماره ۶۶ بپیوندند. اسکادران شماره ۶۶ آخرین واحدی بود که این نوع را عملیاتی میکرد و بنابراین آخرین بلودیرها زمانی که این اسکادران در مارس ۱۹۶۹ منحل شد، از خدمت فعال خارج شدند.
مدل ها و گونه ها:
- تایپ ۱۷۳: نمونه اولیه ترابری غیرنظامی.
- تایپ ۱۹۱: نسخه دریایی برنامهریزیشده. هرگز به پرواز درنیامد؛ دو فروند نخست بهعنوان بستر آزمایش زمینی موتور گزل برای تایپ ۱۹۲ استفاده شدند.
- تایپ ۱۹۲: بالگرد ترابری نظامی برای نیروی هوایی سلطنتی، با نامگذاری بلودیر HC مارک ۱.
- تایپ ۱۹۲سی: نسخه غیرنظامی پیشنهادی با ۲۴ صندلی، هرگز ساخته نشد.
- تایپ ۱۹۳: گونهای برای نیروی دریایی سلطنتی کانادا بر پایه تایپ ۱۹۱، هرگز ساخته نشد.
- تایپ ۱۹۴: نسخه غیرنظامی پیشنهادی تایپ ۱۹۲ با موتورهای دو هاویلند گزل.
کاربران
بریتانیا:
.svg.png){kind=small}
نیروی هوایی سلطنتی (اسکادرانهای شماره ۲۶، ۶۶ و ۷۲).
نمونه های باقی مانده
فروندهای زیر از بریستول بلودیر حفظ شده و یا به نمایش گذاشته شدهاند یا در حال بازسازی هستند:
XG452: در حال بازسازی در موزه بالگرد در وستون-سوپر-میر.
XG454: به نمایش گذاشتهشده در موزه بالگرد در وستون-سوپر-میر.
XG474: به نمایش گذاشتهشده در موزه نیروی هوایی سلطنتی در هندون.
XG462 (فقط بخش دماغه): در موزه بالگرد در وستون-سوپر-میر.
