گلستر میتور (Gloster Meteor) — نخستین جت جنگنده بریتانیا و متفقین در جنگ جهانی دوم
گلاستر متئور (Gloster Meteor) نخستین هواپیمای جت جنگی بریتانیا و اولین جت جنگنده عملیاتی نیروهای متفقین در جریان جنگ جهانی دوممحسوب میشود. این هواپیما که توسط شرکت Gloster Aircraft Company طراحی و ساخته شد، نقشی حیاتی در دوران گذار هوانوردی نظامی از موتورهای پیستونی به موتورهای جت ایفا کرد.
این جنگنده در ابتدا با هدف مقابله با بمبافکنهای بالدار (موشکهای کروز) V-1 آلمان طراحی شد، اما پس از پایان جنگ، به ستون فقرات نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا (RAF) تبدیل گشت. با وجود ظهور جتهای پیشرفتهتر در دهه ۱۹۵۰، Gloster Meteor تا سال ۱۹۸۰ همچنان در نقشهای متنوعی نظیر آموزشی، شناسایی و یدککش هدف در خدمت نیروهای هوایی کشورهای مختلف باقی ماند.
تاریخچه توسعه
طراحی اولیه و پیشینه
در سال 1940، با ظهور نخستین موتور های توروجت عملیاتی توسط فرانک ویتل (Frank Whittle)، وزارت هوانوردی بریتانیا به شرکت گلاستر ماموریت داد تا یک هواپیمای آزمایشی برای آزمایش موتور جت طراحی کند. نتیجه این پروژه Gloster E.28/39 بود که در ۱۵ مه ۱۹۴۱ به عنوان نخستین هواپیمای جت بریتانیا به پرواز درآمد.
موفقیت E.28/39 منجر به صدور قراداد ساخت یک جت جنگنده عملیاتی با نام GlosterF.9/40 شد. وزارت هوانوردی در ۷ فوریه ۱۹۴۱ قراردادی برای 12 فروند نمونه اولیه امضا کرد. این هواپیما بعد ها به Meteor تغییر نام داد.
نخستین پرواز
نخستین پرواز متئور در ۵ مارس ۱۹۴۳ از فرودگاه RAF Cranwell توسط خلبان آزمایشی مایکل دایت (Michael Daunt) انجام شد. این نمونه اولیه به دلیل عدم آمادگی موتور اختصاصی ویتل به طور موقت از موتور های de Havilland Halford H.1 استفاده می کرد. نخستین پرواز با موتور اختصاصی Rolls-Royce Welland در ژوئن ۱۹۴۳ انجام شد.
ورود به خدمت عملیاتی
نخستین اسکادران مجهز به متئور اسکادران RAF 616، در ژوئیه ۱۹۴۴ در پایگاه منستون (Manston) مستقر شد. ماموریت اصلی این اسکادران مقابله با موشک های کروز V-1 آلمان بود.
طراحی و مشخصات فنی
بدنه و ساختار
متئور یک هواپیمای تمام فلزی با بال مستقیم و ساختاری مستحکم و ساده بود. بدنه به صورت دوفوسلاژ (Twin-boom) طراحی شده بود ، بدنه اصلی در مرکز و موتور ها در دو بووم مجزا در دو طرف بدنه. این طراحی اگرچه غیر معمول بود، اما مزایایی مانند دسترسی آسان به موتور ها و مرکز ثقل مناسب داشت.
موتور و پیشرانه
مدل های اولیه از دو موتور Rolls-Royce Welland با پیشران 7/1 کیلونیوتن استفاده می کردند. مدل F.4 به موتور های قوی تر Rolls-Royce Derwent 5 و مدل F.8 (پر تولیدترین نسخه) به Derwent 8 با پیشران ۱۶ کیلونیوتن مجهز شد.
| مدل | پیشران (هر موتور) | موتور | مدل |
|---|---|---|---|
| ۶۷۵ km/h | ۷٫۱ kN | Rolls-Royce Welland | F.1 |
| ۷۹۰ km/h | ۹٫۸ kN | Rolls-Royce Derwent 1 | F.3 |
| ۹۳۵ km/h | ۱۵٫۶ kN | Rolls-Royce Derwent 5 | F.4 |
| ۹۳۵ km/h | ۱۶ kN | Rolls-Royce Derwent 8 | F.8 |
تسلیحات
تسلیحات استاندارند متئور شامل چهار توب 20 میلی متری Hispano Mk.V در دماغه بود. این توپ ها در دو جفت در دو طرف بدنه نصب شده بودند. مدل های بعدی قابلیت حمل محموله های خارجی را نیز داشتند:
- 8 راکت 60 پوندی RP-3 در زیر بال ها
- دو بمب 500 یا 1000 پوندی در زیر بال ها
- دوربین های شناسایی در نسخه های FR.9 و FR.10
کابین خلبان
کابین خلبان در مدل های اولیه ساده و فاقد صندلی پرتاب شونده بود. از مدل F.8 به بعد، صندلی پرتاب شونده مارتین-بیکر نصب شد. سقف حبابی (Bubble Canopy) در مدل های بعدی دید بسیار خوبی به خلبان می داد.
نسخه های تولیدی
نسخه های جنگ جهانی دوم
| ویژگی ها | تعداد فروند های تولید شده | مدل |
|---|---|---|
| مدل تولید اولیه با موتور Welland | ۲۰ | F.1 |
| نمونه اولیه با موتور Halford H.1 | ۱ | F.2 |
| مخزن سوخت بزرگتر و سقف کشویی شفاف | ۲۱۰ | F.3 |
نسخه های پس از جنگ
| ویژگی ها | تعداد فروند های تولید شده | مدل |
|---|---|---|
| موتور Derwent 5 و بدنه تقویتشده | ۵۳۶ | F.4 |
| پرتولیدترین نسخه، موتور Derwent 8، صندلی پرتابشونده | ۱٬۱۸۰ | F.8 |
| نسخه شناسایی تاکتیکی | ۱۲۶ | FR.9 |
| نسخه شناسایی عکاسی ارتفاع بالا | ۵۹ | PR.10 |
| رهگیر شبانه مجهز به رادار | ۳۰۷ | NF.11 |
رکورد جهانی سرعت
در ۷ نوامبر ۱۹۴۵، یک Meteor F.4 به خلبانی گروپ کاپیتان هیو ویلسون رکورد جهانی سرعت را با ۶۰۶ مایل بر ساعت (۹۷۵ km/h) شکست. این نخستین بار بود که یک هواپیما رکورد بالای ۶۰۰ مایل بر ساعت ثبت میکرد. در سال ۱۹۴۶، این رکورد به ۶۱۶ مایل بر ساعت (۹۹۱ km/h) توسط ادوارد مورلند افزایش یافت.
تاریخچه عملیاتی
جنگ جهانی دوم (۱۹۴۴–۱۹۴۵)
نخستین ماموریت عملیاتی متئور در ۲۷ ژوئیه ۱۹۴۴ انجام شد نخستین پیروزی هوایی یک جت بریتانیایی در ۴ اوت ۱۹۴۴ ثبت شد. زمانی که خلبانی به اسم فلایت ستوان جان دین یک V-1 را با استفاده از بال هواپیمای خود منهدم کرد (پس از اتمام مهمات) اسکادران ۶۱۶ بین ژوئیه ۱۹۴۴ تا مارس ۱۹۴۵ مجموعا ۹۲۷ موشک V-1 را منهدم کرد.
متئور با جنگنده آلمانی مسرشمیت امئی ۲۶۲ (Messerschmitt Me 262) هرگز در نبرد هوایی روبرو نشد، اگرچه هر دو در جبهه اروپا حضور داشتند.
پس از جنگ و جنگ سرد
پس از ۱۹۴۵، متئور به ستوان فقرات RAF ( نیروی هوایی سلطنتی ) تبدیل شد و در بحران های متعددی شرکت کرد :
بحران سوئز (۱۹۵۶): ماموریت های شناسایی توسط متئور های استرالیایی
جنگ کره (۱۹۵۰–۱۹۵۳): حفاظت از نیرو های متفقین از پایگاه های ژاپن
رژه هوایی و نمایش: شرکت در نمایش های هوایی متعدد به عنوان قدرت جت بریتانیا
صادرات جت جنگنده متئور به کشور های دیگر
متئور به کشور های متعددی صادر شد ، جدول زیر گویا اطلاعات است :
| سال ورود | نسخه | تعداد | کشور |
|---|---|---|---|
| ۱۹۵۱ | F.8 | ۱۱۳ | استرالیا |
| ۱۹۴۷ | F.4 | ۱۰۰ | آرژانتین |
| ۱۹۴۹ | F.8 | ۶۰ | بلژیک |
| ۱۹۵۳ | F.8 | ۶۰ | برزیل |
| ۱۹۵۱ | NF.11 | ۲۰ | دانمارک |
| ۱۹۴۹ | F.8 | ۲۵ | مصر |
پیوند به بیرون
منابع :
