🔗 پروفایل رسمی: mydot.one/profile/Ultra
هواپیمای نظامی هاوکرسیدلی نیمرود
هاوکر سیدلی نیمرود (Hawker Siddeley Nimrod) یک هواپیمای گشت زنی دریایی بازنشسته است که توسط بریتانیا توسعه یافت و بهره برداری شد. این هواپیما برای شکار زیردریایی های شوروی بود.
این هواپیما یک اصلاح گسترده از دی هاویلند کامت بود، نخستین هواپیمای مسافربری جت عملیاتی جهان. این هواپیما در ابتدا توسط شرکت جانشین دی هاویلند، یعنی هاوکر سیدلی، طراحی شد؛ کار توسعه و نگهداری توسط شرکت های جانشین خود هاوکر سیدلی، یعنی بریتیش ایر و اسپیس و بعد ها BAE سیستمز، انجام گردید.
این هواپیما که در پاسخ نیازمندی صادر شده توسط نیروی هوایی سلطنتی (RAF) برای جایگزینی ناوگان قدیمی آورو شکلتون طراحی شد، به عنوان پلتفرمی هوایی بال ثابت عمدتا برای عملیات های جنگ ضد زیردریایی به کارگرفته می شد؛ نقش های ثانویه شامل نظارت دریایی و جنگ ضد سطحی می شد. این هواپیما از اوایل دهه ۱۹۷۰ تا مارس ۲۰۱۰ خدمت کرد. جایگزین مورد نظر قرار بود نسخه های بازسازی شده گسترده این هواپیما باشد. به دلیل تاخیر های قابل توجه، افزایش های مکرر هزینه ای و کاهش بودجه های مالی، این برنامه توسعه در سال ۲۰۱۰ کنار گذاشته شد.
نیروی هوایی سلطنتی (RAF) همچنین سه فروند از گونه جمع آوری اطلاعات الکترونیک این هواپیما را بهره برداری کرد. یک پلتفرم اختصاصی هشدار زود هنگام هوابرد نیز از اواخر دهه ۱۹۸۰ تا اواسط دهه ۱۹۸۰ در حال توسعه بود؛ با این حال، مشکلات قابل توجهی در توسعه با آن مواجه شد و بنابرین این پروژه هم در سال ۱۹۸۶ به نفع یک راه حل دیگر لغو گردید. تمام گونه های این هواگرد تا اواسط ۲۰۱۱ بازنشسته شده بودند.
توسعه و مشخصات فنی
خواستگاه
در ۴ ژوئن ۱۹۶۴، دولت بریتانیا نیازمندی رسمی هوایی شماره ۳۸۱ را صادر کرد که به دنبال جایگزینی هواپیمای گشت زنی دریایی قدیمی آورو شکلتون نیروی هوایی سلطنتی (RAF) بود. چنین جایگزینی ای به دلیل محدودیت های عمر خستگی که به سرعت در سراسر ناوگان شکلتون در حال انباشت بود، ضروری بود. علاقه زیادی به این نیازمندی هم از سازندگان بریتانیایی و هم خارجی نشان داده شد که هواپیماهایی از جمله لاکهید پی سه اوریون، برگه آتلانتیک و مشتقاتی از هاوکر سیدلی ترایدنت، بی ای سی وان الون، ویکرز وی سی ده و دی هاویلند کامت را پیشنهاد دادند. در ۲ فوریه ۱۹۶۵، نخست وزیر هارولد ویلسون قصد سفارش نسخه گشت زنی دریایی هاوکر سیدلی از کامت را به عنوان جایگزین شکلتون مارک دو اعلام کرد.
طراحی این هواپیما بر پایه هواپیمای مسافربری غیرنظامی کامت چهار بود که به پایان عمر تجاری خود رسیده بود؛ دو نمونه اولیه نخست از دو بدنه ناتمام باقیمانده کامت چهار سی ساخته شدند. موتورهای توربوجت رولز رویس اِوون کامت با موتورهای توربوفن رولز رویس اسپی برای کارایی سوخت بهتر، به ویژه در ارتفاعات پایین موردنیاز برای گشت زنی دریایی، جایگزین شدند. تغییرات عمده ای در بدنه اعمال شد، از جمله یک محفظه داخلی تسلیحات، یک دماغه کشیده شده برای رادار، یک دم جدید با حسگرهای جنگ الکترونیک نصب شده در یک روکش حجیم، و یک بوم آشکارساز ناهنجاری مغناطیسی. پس از نخستین پرواز در مه ۱۹۶۷، نیروی هوایی سلطنتی (RAF) ۴۶ فروند از این هواپیما سفارش داد. نخستین فروند تحویل داده شده در اکتبر ۱۹۶۹ وارد خدمت شد. در مجموع پنج اسکادران با استفاده از این نوع تاسیس شد؛ چهار اسکادران به طور دائم در بریتانیا مستقر بودند و پنجمی در ابتدا در مالت مستقر بود.
گونه اطلاعات الکترونیک
سه فروند از این هواپیما برای نقش اطلاعات علائم اصلاح شدند و در مه ۱۹۷۴ جایگزین هواپیما های پیشین اسکادران ۵۱ شدند. این گونه از نظر بصری با نبود بوم آشکار ساز ناهنجاری مغناطیسی از نسخه اصلی متمایز می شد. این هواپیما به آرایه ای از آنتن های دیسکی چرخان در محفظه بمب مجهز بود، با آنتن های دیسکی بیشتر در مخروط دم و جلوی مخازن سوخت روی بال بود. این هواپیما خدمه پروازی چهار نفره را داشت و تا ۲۵ خدمه برای عملیات تجهیزات اطلاعات سیگنالی.
نقش این هواپیما تنها از پایان جنگ سرد به طور رسمی تایید شد؛ زمانی این ها را هواپیمای کالیبراسیون راداری توصیف می کردند. این هواپیما نرخ خستگی و خوردگی مشابه نسخه اصلی را تجربه نکرده اند. یک فروند از این گونه از زمان معرفی آن در یک حادثه پروازی از دست رفت؛ این اتفاق در مه ۱۹۹۵ در طول یک آزمایش پروازی پس از سرویس عمده، در پایگاه کینلاس رخ داد. برای جایگزینی این هواپیما، یک فروند دیگر برای تبدیل انتخاب شد و در دسامبر ۱۹۹۶ وارد خدمت شد.
این گونه در ابتدا در پایگاه وایتون کمبریج شایر و بعدا در پایگاه وادینگتون لینکن شایر مستقر بود و توسط اسکادران ۵۱ پرواز داده می شد. دو فروند باقی مانده نیز در ابتدا قرار بود در پایان مارس ۲۰۱۱ بازنشسته شوند، اما نیازمندی های عملیاتی نیروی هوایی سلطنتی (RAF) را وادار کرد یک فروند را در ۱۶ مارس به پایگاه آکروتیری قبرس در پشتیبانی از یک عملیات اعزام کنند. آخرین پرواز این نوع در ۲۸ ژوئن ۲۰۱۱ از پایگاه وادینگتون، در حضور رئیس ستاد نیروی هوایی، انجام شد. این هواپیما اکنون در موزه نیروی هوایی سلطنتی (RAF) کاسفورد در وست میدلندز به نمایش گذاشته شده است. این گونه با سه فروند آر سی صد و سی و پنج دبلیو ریوت جوینت جایگزین شد؛ نخستین هواپیما در اواخر سال ۲۰۱۳ تحویل داده شد.
ارتقا و مدرن سازی
از سال ۱۹۷۵، ۳۵ فروند هواپیما به استانداردی ارتقایافته تبدیل شدند و از آگوست ۱۹۷۹ دوباره تحویل داده شدند. این ارتقا شامل نوسازی گسترده مجموعه الکترونیک هواپیما بود. تغییرات شامل جایگزینی رادار دهه ۱۹۵۰ که توسط نسل قبلی استفاده می شد با رادار جدید سرچواتر، یک پردازشگر صوتی جدید قادر به کار با سونوبوی های مدرن تر، یک ضبط کننده داده ماموریت جدید و یک اقدامات پشتیبانی الکترونیکی جدید که شامل پادهای جدید روی نوک بال ها بود.
امکان سوخت رسانی هوایی در طول جنگ فالکلند معرفی شد، همراه با نقاط اتصال برای امکان حمل موشک سایدوایندر جهت مقابله با هواپیماهای نظارت دریایی نیروی هوایی آرژانتین. در آماده سازی برای عملیات ها در تئاتر جنگ خلیج فارس، چندین فروند به تجهیزات ارتباطی و اقدامات متقابل الکترونیکی جدید مجهز شدند تا با تهدیدات پیش بینی شده مقابله کنند.
این هواپیما سه نقش اصلی را انجام می داد: جنگ ضدزیردریایی، جنگ واحد ضدسطحی و جست و جو و نجات. برد گسترده آن به خدمه اجازه می داد مناطق دریایی تا شمال دور ایسلند و تا ۴٬۰۰۰ کیلومتر در اقیانوس اطلس غربی را زیرنظر بگیرند. با سوخت رسانی هوا به هوا، برد و استقامت به طور چشمگیری افزایش یافت. خدمه شامل دو خلبان و یک مهندس پرواز، دو ناوبر، یک افسر الکترونیک هوایی و یک تیم حسگر برای مدیریت سامانه های جنگ الکترونیک فعال و غیرفعال بود.
تا سال ۲۰۱۰، این ناوگان در پایگاه کینلاس اسکاتلند و پایگاه سنت ماوگان کورنوال مستقر بود. این هواپیما در ۳۱ مارس ۲۰۱۰، یک سال زودتر از برنامه، به دلایل مالی از رده خارج شد. آخرین پرواز رسمی در ۲۶ مه ۲۰۱۰ انجام شد.
پلتفرم هشدار زودهنگام هوابرد
در اواسط دهه ۱۹۷۰، یک نسخه اصلاح شده برای ماموریت هشدار زودهنگام هوابرد پیشنهاد شد، به عنوان جایگزینی برای هواپیمای پیستونی قدیمی تر. یازده بدنه موجود قرار بود برای جای دادن رادارهای جدید در یک دماغه و دم برآمده اصلاح شوند. این پروژه با افزایش های هزینه ای و مشکلاتی با کامپیوتر مورداستفاده دست به گریبان بود. سرانجام، وزارت دفاع تشخیص داد که هزینه توسعه سامانه راداری برای دستیابی به سطح موردنیاز عملکرد بسیار زیاد بود و احتمال موفقیت بسیار نامطمئن، و در دسامبر ۱۹۸۶ این پروژه لغو شد. نیروی هوایی سلطنتی سرانجام در عوض هفت فروند بوئینگ ای سه سنتری دریافت کرد.
برنامه جایگزینی نهایی
این هواپیما قرار بود جایگزین قابلیت نسل قبلی شود. این اساسا یک هواپیمای جدید بود، با موتورهای توربوفن نسل جدید رولز رویس بی آر هفتصدوده، یک بال بزرگ تر جدید و بدنه کاملا بازسازی شده. این پروژه دستخوش تاخیرها، افزایش های هزینه ای و بازمذاکرات قرارداد شد. این نوع در ابتدا قرار بود در سال ۲۰۰۳ وارد خدمت شود اما در سال ۲۰۱۰ به دلیل بازنگری راهبردی دفاع و امنیت لغو شد، در حالی که در آن زمان ۷۸۹ میلیون پوند بیش از بودجه هزینه کرده بود؛ بدنه های توسعه نیز اسقاط شدند. برخی وظایف به دارایی های دیگر واگذار شد، با هواپیمای ترابری هرکولیس و هواپیمای هشدار زودهنگام هوابرد ای سه سنتری که برخی وظایف را برعهده گرفتند، اما لغو این برنامه منجر به شکاف قابل توجهی در قابلیت گشت زنی دریایی برد بلند و جست و جو و نجات شد.
در جولای ۲۰۱۶، وزارت دفاع خرید نه فروند بوئینگ پی هشت ای پوزیدون برای نیروی هوایی سلطنتی را اعلام کرد. نیروی هوایی سلطنتی اعلام کرد پی هشت در ۱ آوریل ۲۰۲۰ به قابلیت عملیاتی اولیه رسیده، در حالی که تا آن زمان دو فروند از هواپیماها تحویل داده شده بود. این نه فروند در پایگاه لاسیماوث مستقر خواهند شد.
| مشخصه | مقدار |
|---|---|
| خدمه | ۱۳ نفر |
| ظرفیت | ۶٬۱۲۳ کیلوگرم |
| طول | ۳۸٫۶۳ متر |
| دهانه بال | ۳۵ متر |
| ارتفاع | ۹٫۴ متر |
| سطح بال | ۱۹۷٫۰۵ مترمربع |
| وزن خالی | ۳۹٬۰۰۹ کیلوگرم |
| حداکثر وزن برخاست | ۸۷٬۰۹۰ کیلوگرم |
| ظرفیت سوخت | ۳۸٬۹۳۶ کیلوگرم |
| موتور | چهار موتور توربوفن رولز رویس اسپی، هرکدام با نیروی رانش ۵۴٫۱ کیلونیوتن |
| حداکثر سرعت | ۹۳۰ کیلومتر بر ساعت |
| سرعت کروز | ۷۸۹ کیلومتر بر ساعت |
| سقف پروازی | ۱۳٬۴۱۱ متر |
| تسلیحات | دو نقطه اتصال زیر بال و یک محفظه بمب داخلی با ظرفیت ۹٬۱۰۰ کیلوگرم، با امکان حمل ترکیبی از موشک های هوا به هوا و هوا به سطح، بمب عمقی هسته ای، اژدر و مین دریایی |
| برد | ۸٬۳۳۶ تا ۹٬۲۶۲ کیلومتر |
طراحی
نمای کلی
نیمرود نخستین هواپیمای گشت زنی دریایی جت دار بود که وارد خدمت شد و با موتور توربوفن رولزرویس اسپی کار می کرد. هواپیما های این نقش معمولا به جای این موتور، با موتور های پیستونی یا توربوپراپ رانده می شدند تا بازده سوختی را به حداکثر برسانند و زمان گشت زنی حداکثری در منطقه را فراهم کنند. مزایای موتور های توربوفن نیمرود شامل قابلیت های سرعت و ارتفاع بیشتر بود و این هواپیما ها توانایی بیشتری در فرار از شناسایی توسط زیردریایی ها داشت، چرا که هواپیما های ملخی توسط حسگر های صوتی استاندارد زیرآب بهتر قابل شناسایی هستند یعنی هواپیما های ملخی نویز صوتی بیشتری ایجاد میکنند و زیر دریایی ها راحتتر آنها را تشخیص می دهند؛ این هواپیما ها استقامت پروازی ده ساعته بدون سوخت رسانی هوایی داشت. نسخه های بعدی برای دریافت سوخت رسانی میان پروازی در پاسخ به تقاضاهای جنگ فالکند مجهز شدند.
در آغاز ماموریت گشت زنی، معمولا هر چهار موتور روشن بودند؛ با کاهش وزن هواپیما به دلیل مصرف سوخت، تا دو موتور می توانستند خاموش شوند و امکان کارکرد کارآمدتر موتور های باقی مانده را فراهم کنند. به جای تکیه بر هوای رم برای روشن کردن دوباره یک موتور غیرفعال، هوای کمپرسور می توانست از یک موتور فعال به یک توربین استارتر انتقال یابد. مجرای انتقال بعد ها به عنوان یک خطر آتش سوزی بالقوه شناسایی گردید. به همین ترتیب، دو سمانه هیدرولیک روی هواپیما طوری طراحی شده بودند که توسط دو موتور داخلی که همیشه در حال کار بودند، تغذیه شوند.
این ناوگان سه نقش عملیاتی اصلی را در طول خدمت خود انجام می داد: وظایف جنگ ضد زیردریایی معمولا شامل نظارت بر منطقه ای اختصاص یافته از اقیانوس اطلس شمالی برای شناسایی حضور زیردریایی های شوروی و ردیابی حرکات آنها بود. در صورت جنگ، اطلاعات شناسایی جمع آوری شده در طول این گشت ها با دیگر هواپیما های متحد به اشتراک گذاشته می شد تا امکان حملات هماهنگ به هر دو زیردریایی و اهداف سطحی فراهم شود. ماموریت های جست و جو و نجات وظیفه مهم دیگری بود که تحت مرکز هماهنگی نجات هوایی در پایگاه کینلاس عملیات می شد و منظره رایجی در هر دو حادثه دریایی نظامی و غیرنظامی بود. در طول عمر عملیاتی این ناوگان همواره حداقل یک هواپیما در حالت آماده باش برای پاسخ به تقاضا های جت و جو و نجات نگه داشته می شد.
آویونیک
این هواپیما خدمه ای تا ۲۵ نفره داشت، اگرچه خدمه معمول حدود ۱۲ نفر بود که بیشترشان مجموعه های حسگر گوناگون و تجهیزات تخصصی شناسایی روی هواپیما را عملیات می کردند. بخش قابل توجهی از تجهیزات حسگری روی هواپیما خارج از پوسته فشار، در داخل بدنه پایینی مشخص و برجسته این هواپیما جای داده شده بود. سامانه های حسگری شامل رادار، شناسایی رادار ای اس ام و سونار می شد. این هواپیما و قابلیت های شناسایی آن جزء مهمی از دفاع نظامی بریتانیا در اوج جنگ سرد بودند.
وظایف ناوبری این هواپیما کامپیوتری شده بودند و از یک محفظه تاکتیکی مرکزی در کابین جلویی مدیریت می شدند. وظایف مختلفی مانند کنترل تسلیحات و اطلاعات از حسگرهایی مانند رادار داپلر بزرگ جلویی در ایستگاه تاکتیکی نمایش و کنترل می شدند. سامانه های پروازی و خلبان خودکار می توانستند مستقیماً توسط ایستگاه های ناوبر در محفظه تاکتیکی کنترل شوند که به ناوبر کنترل تقریباً کامل هواپیما را می داد. سامانه های ناوبری شامل اجزای دیجیتال، آنالوگ و الکترومکانیکی بودند. کامپیوترها با اکثر سامانه های هدایت هواپیما مانند کامپیوتر داده هوایی، استروکامپاس، هدایت اینرسی و رادار داپلر یکپارچه شده بودند.
پس از ورود به خدمت، این هواپیما به دلیل داشتن تجهیزات الکترونیکی پیشرفته مانند کامپیوترهای دیجیتال روی هواپیما مورد تحسین قرار گرفت. قابلیت افزایش یافته این سامانه های الکترونیکی امکان می داد ناوگان ۴۶ فروندی این هواپیما پوششی برابر با ناوگان بزرگ تر هواپیماهای قدیمی بازنشسته شونده فراهم کند. فلسفه طراحی این سامانه های کامپیوتری، مشارکت انسان و ماشین بود؛ در حالی که کامپیوترهای روی هواپیما بیشتر فرآیندهای غربال و تحلیل داده را انجام می دادند، تصمیمات و اقدامات بر اساس آن داده در دست اپراتور باقی می ماند.
تسلیحات و تجهیزات
این هواپیما محفظه بمب بزرگی داشت که در آن، علاوه بر تسلیحاتی مانند اژدر و موشک، می توانست طیف گسترده ای از تجهیزات تخصصی برای اهداف گوناگون جای بگیرد، مانند تا ۱۵۰ سونوبوی برای اهداف ضدزیردریایی یا چندین قایق بادی قابل پرتاب هوایی و بسته های نجات قابل رهاسازی برای ماموریت های جست و جو و نجات؛ مخازن سوخت اضافی و بار نیز می توانستند در محفظه بمب در طول پروازهای انتقالی حمل شوند. سایر تسلیحات قابل تجهیز در محفظه بمب شامل مین، بمب و بمب عمقی هسته ای می شد؛ مهمات بعدی شامل اژدر استینگ ری و موشک هارپون برای قابلیت افزایش یافته بود.
این هواپیما همچنین می توانست به دو بازوی جداشدنی زیر بال برای استفاده با موشک هایی مانند مارتل مجهز شود؛ بعدها دو بازوی تخصصی دیگر برای امکان تجهیز موشک های سایدوایندر، برای اهداف دفاع شخصی در برابر هواپیماهای متخاصم، اضافه شد. یک نورافکن قدرتمند از راه دور کنترل شونده زیر بال سمت راست برای عملیات های جست و جو و نجات نصب شده بود. برای ماموریت های شناسایی، این هواپیما همچنین به یک زوج دوربین روبه پایین مناسب برای عکاسی ارتفاع پایین و بالا مجهز بود.
سامانه های جدید مقابله الکترونیکی و پشتیبانی الکترونیکی گوناگونی در پاسخ به چالش های جدید و برای افزایش قابلیت های دفاعی این نوع، بازسازی و روی این ناوگان نصب شد؛ تجهیزات اضافی همچنین ابزارهای موثرتری برای شناسایی و ارتباطات فراهم کرد. تعدادی اصلاحات در طول جنگ خلیج فارس ۱۹۹۱ معرفی شد؛ تعداد کمی از هواپیماها به لینک های داده بهبودیافته، تجهیزات جدید مقابله الکترونیکی از جمله نخستین استفاده عملیاتی از یک فریب رادار یدک کش، و یک برجک مادون قرمز پیش نگر زیر بال سمت راست مجهز شدند.
تاریخچه عملیاتی
ورود به خدمت
این هواپیما نخستین بار در اکتبر ۱۹۶۹ در پایگاه سنت ماوگان کورنوال وارد خدمت اسکادران نیروی هوایی سلطنتی شد. این هواپیماهای اولیه به عنوان اقدامی موقت در نظر گرفته شده بودند و بنابراین در ابتدا با بسیاری از همان حسگرها و تجهیزات هواپیماهای قدیمی که تکمیل می کردند، مجهز بودند. در حالی که برخی بهبودها روی ناوگان اولیه برای افزایش قابلیت های شناسایی اعمال شد، گونه ارتقایافته این هواپیما در آگوست ۱۹۷۹ پس از یک فرآیند توسعه طولانی وارد خدمت شد. بیشتر ناوگان این هواپیما از پایگاه کینلاس اسکاتلند عملیات می کرد.
از نظر عملیاتی، هر هواپیمای فعال بخشی از یک ماموریت پیچیده شناسایی و نظارت زیردریایی را تشکیل می داد. تاکید بر اشتراک گذاری اطلاعات بلادرنگ برای این عملیات ها حیاتی بود؛ پس از شناسایی یک زیردریایی، خدمه هواپیما به فریگیت های نیروی دریایی سلطنتی و دیگر شناورهای هم پیمان با ناتو در تعقیب اطلاع می دادند تا زیردریایی های شوروی به طور مداوم زیرنظر گرفته شوند. محافظت از زیردریایی های موشک بالستیک کلاس رزولوشن نیروی دریایی سلطنتی، که پلتفرم پرتاب بازدارنده هسته ای بریتانیا بودند، اولویتی بسیار بالا تلقی می شد.
جنگ فالکلند
این هواپیماها نخستین بار در ۵ آوریل ۱۹۸۲ به میدان هوایی وایداویک در جزیره آسنشن اعزام شدند، در ابتدا برای پرواز گشت های محلی در اطراف آسنشن جهت محافظت در برابر حملات احتمالی آرژانتین، و همراهی نیروی ویژه بریتانیا در حین حرکت به سمت جنوب به سوی فالکلند، همچنین این هواپیماها برای فراهم کردن جست و جو و نجات و همچنین پشتیبانی رله ارتباطات حملات بمباران عملیات بلک باک توسط بمب افکن های آورو وولکان استفاده شدند. با نزدیک شدن نیروی ویژه به آنچه تئاتر رزمی می شد و افزایش تهدید از زیردریایی های آرژانتینی، نسخه توانمندتر این هواپیما عملیات هایی را که در ابتدا توسط نسخه قدیمی تر انجام می شد، برعهده گرفت.
افزودن پروب های سوخت رسانی هوا به هوا امکان انجام عملیات ها در نزدیکی فالکلند را فراهم کرد، در حالی که تسلیحات هواپیما با افزودن بمب های چندمنظوره، بمب های خوشه ای و موشک های هوا به هوای سایدوایندر تکمیل شد. استفاده از سوخت رسانی هوا به هوا امکان انجام ماموریت های شناسایی بسیار طولانی را فراهم کرد، یک نمونه گشت نوزده ساعت و پنج دقیقه ای در ۱۵ مه ۱۹۸۲ بود که تا ۹۷ کیلومتری ساحل آرژانتین رسید تا تایید کند شناورهای سطحی آرژانتین در دریا نیستند. پرواز برد بلند دیگری در شب ۲۰ و ۲۱ مه انجام شد که در مجموع ۱۳٬۶۰۴ کیلومتر را پوشش داد، طولانی ترین پرواز مسافتی انجام شده در طول جنگ فالکلند. در مجموع، این هواپیماها ۱۱۱ ماموریت را از آسنشن در پشتیبانی از عملیات های بریتانیا در طول جنگ فالکلند پرواز کردند.
جنگ خلیج فارس
یک واحد متشکل از سه فروند این هواپیما در آگوست ۱۹۹۰ در نتیجه تهاجم عراق به کویت به سیب در عمان اعزام شد و گشت هایی روی خلیج عمان و خلیج فارس انجام داد. به دلیل سطح تهدیدات موجود در تئاتر خلیج فارس، هواپیماهای عملیاتی به سرعت با یک فریب فعال یدک کش بازسازی شدند. پس از آغاز درگیری ها، واحد این هواپیما که اکنون به پنج فروند افزایش یافته بود، بر گشت های شبانه تمرکز کرد، در حالی که گشت های روزانه توسط لاکهید پی سه اوریون نیروی دریایی آمریکا انجام می شد. این هواپیماها برای هدایت بالگردهای وستلند لینکس و هواپیماهای حمله گرومن ای شش اینترودر علیه شناورهای گشتی عراقی استفاده شدند و در کمک به غرق یا آسیب رساندن به ۱۶ شناور عراقی نقش داشتند.
پس از پایان تهاجم زمینی علیه نیروهای عراقی، بریتانیا تصمیم گرفت حضور نیروی هوایی سلطنتی در منطقه را از طریق دارایی هایی مانند این هواپیما و دیگر هواپیماها حفظ کند. گونه اطلاعات الکترونیک این هواپیما از آگوست ۱۹۹۰ تا مارس ۱۹۹۱ از قبرس عملیات کرد و پروازهای تقریباً پیوسته را از آغاز تهاجم زمینی فراهم کرد.
افغانستان و جنگ عراق
این هواپیماها دوباره به عنوان بخشی از مشارکت بریتانیا در تهاجم به رهبری آمریکا به افغانستان به خاورمیانه اعزام شدند؛ ماموریت ها در این تئاتر شامل پروازهای طولانی روی خشکی برای اهداف جمع آوری اطلاعات بود. در ۲ سپتامبر ۲۰۰۶، ۱۴ نظامی بریتانیایی زمانی کشته شدند که یک فروند این هواپیما در انفجاری در هوا پس از آتش سوزی روی هواپیما، بالای افغانستان نابود شد. این بزرگ ترین تلفات جانی نیروهای نظامی بریتانیا از زمان جنگ فالکلند بود. شروع جنگ عراق در مارس ۲۰۰۳ شاهد استفاده از این هواپیماهای نیروی هوایی سلطنتی برای عملیات ها روی عراق بود که از حسگرهای هواپیما برای شناسایی نیروهای متخاصم و هدایت حملات نیروهای ائتلاف دوست استفاده می کردند.
جست و جو و نجات
در طول دوران خدمت این هواپیما، همیشه یک فروند از هر اسکادران در نوبت، برای عملیات های جست و جو و نجات با یک ساعت آماده باش در دسترس بود. هواپیمای آماده باش دو مجموعه تجهیزات نجات را در محفظه تسلیحات حمل می کرد. معمولاً یک فروند دیگر که در یک ماموریت آموزشی پرواز می کرد نیز یک مجموعه از این تجهیزات را حمل می کرد. علاوه بر استفاده از حسگرهای هواپیما برای یافتن هواپیما یا کشتی در وضعیت اضطراری، این هواپیما برای یافتن بازماندگان در آب نیز استفاده می شد و توانایی جست و جوی مناطقی تا ۵۲٬۰۰۰ کیلومترمربع را داشت. نقش اصلی معمولاً عمل کردن به عنوان هماهنگ کننده نجات در محل برای کنترل کشتی ها، هواپیماهای بال ثابت و بالگردها در منطقه جست و جو بود.
این هواپیما اغلب در رسانه ها در ارتباط با نقش جست و جو و نجاتش، مانند در گزارش دهی حوادث نجات بزرگ، معرفی می شد. در آگوست ۱۹۷۹، چندین فروند این هواپیما در یافتن قایق رانان مسابقه فستنت ۱۹۷۹ که با فاجعه مواجه شده بود نقش داشتند و با بالگردها در جست و جوی بازماندگان از کشتی های ازدست رفته هماهنگی کردند. در مارس ۱۹۸۰، یک سکوی حفاری نیمه غوطه ور نروژی در میدان نفتی اکوفیسک واژگون شد و ۱۲۳ نفر را کشت؛ شش فروند مختلف از این هواپیما در جست و جوی بازماندگان شرکت کردند و به نوبت هماهنگی نجات را فراهم کردند که شامل کنترل ۸۰ کشتی سطحی و ۲۰ بالگرد بریتانیایی و نروژی بود.
عملیات تپستری
این هواپیماها اغلب برای اجرای عملیات تپستری استفاده می شدند. تپستری رمزواژه ای برای فعالیت های کشتی ها و هواپیماهایی بود که از مناطق دریایی حاکمیتی بریتانیا محافظت می کردند، از جمله حفاظت از حقوق ماهیگیری و استخراج نفت و گاز. پس از تاسیس یک منطقه انحصاری اقتصادی ۳۷۰ کیلومتری در آغاز سال ۱۹۷۷، ناوگان این هواپیما وظیفه گشت زنی منطقه ۷۰۰٬۰۰۰ کیلومترمربعی را برعهده گرفت. این هواپیما شناورهای فعال در این منطقه را مکان یابی، شناسایی و عکاسی می کرد. کل این منطقه به طور معمول گشت زنی می شد. علاوه بر نظارت، این هواپیما با تمام سکوهای نفت و گاز ارتباط برقرار می کرد. در طول جنگ های ماهی کاد ایسلندی سال های ۱۹۷۲ و ۱۹۷۵ تا ۱۹۷۶، این ناوگان به طور نزدیک با شناورهای سطحی نیروی دریایی سلطنتی برای محافظت از کشتی های ماهیگیری غیرنظامی بریتانیا همکاری کرد.
مدل ها و گونه ها
- اچ اس ۸۰۱: نمونه اولیه، دو فروند ساخته شد از بدنه های مازاد کامت چهار.
- ام آر ۱: گونه جنگ ضدزیردریایی، ۴۶ فروند ساخته شد.
- آر ۱: گونه اطلاعات سیگنالی، چهار فروند که یکی از آن ها از ام آر ۲ تبدیل شد.
- ام آر ۲: گونه جنگ ضدزیردریایی نوسازی شده، ۳۵ فروند از هواپیماهای ام آر ۱ ارتقا یافتند.
- ای ای دبلیو ۳: گونه هشدار زودهنگام هوابرد، ۱۱ فروند از هواپیماهای مازاد ام آر ۱ تبدیل شدند؛ پروژه لغو شد.
- ام آر ای ۴: گونه جنگ ضدزیردریایی، پنج فروند از ام آر ۲ تبدیل شدند از ۲۱ فروند برنامه ریزی شده؛ پروژه لغو شد.
کاربران
بریتانیا: نیروی هوایی سلطنتی، از جمله اسکادران های ۳۸ ریزرو، ۴۲، ۵۱، ۱۲۰، ۲۰۱، ۲۰۳ و ۲۰۶، و همچنین واحد آزمایشی مشترک نیمرود ای ای دبلیو.
نمونه های به نمایش گذاشته شده
نمونه هایی از این هواپیما در چندین مکان در بریتانیا نگهداری می شوند، از جمله میدان هواپیمایی برانتینگتورب، پارک دیدنی هوانوردی فرودگاه منچستر، فرودگاه کاونتری، موریویا، موزه هوایی یورکشایر، موزه هوانوردی شهر نوریچ، موزه نیروی هوایی سلطنتی (RAF) میدلندز و پارک هوایی میدلندز شرقی.
سوانح
پنج فروند از این هواپیما در طول دوران خدمتش با نیروی هوایی سلطنتی در سوانح از دست رفتند:
در ۱۷ نوامبر ۱۹۸۰، یک فروند نزدیک پایگاه کینلاس پس از خرابی سه موتور در پی برخورد چندگانه با پرنده سقوط کرد. هر دو خلبان کشته شدند اما بقیه خدمه زنده ماندند.
در ۳ ژوئن ۱۹۸۴، یک فروند مستقر در پایگاه سنت ماوگان آسیب گسترده ای دید زمانی که یک فلر شناسایی در محفظه بمب در طول پرواز مشتعل شد. هواپیما با موفقیت به پایگاه بازگشت اما متعاقباً به دلیل آسیب آتش سوزی از رده خارج شد. هیچ تلفاتی رخ نداد.
در ۱۶ مه ۱۹۹۵، یک فروند از گونه اطلاعات الکترونیک در خلیج موری ۷٫۲ کیلومتری لاسیماوث پس از آتش گرفتن یک موتور در طول یک پرواز آزمایشی پس از سرویس از پایگاه کینلاس، در آب فرود آمد. تحقیق وزارت دفاع چندین مشکل فنی را به عنوان علت شناسایی کرد. هیچ تلفاتی رخ نداد.
در ۲ سپتامبر ۱۹۹۵، یک فروند در حین شرکت در نمایشگاه هوایی بین المللی کانادا در دریاچه اونتاریو سقوط کرد و هر هفت عضو خدمه را کشت.
در ۲ سپتامبر ۲۰۰۶، یک فروند نزدیک قندهار در افغانستان سقوط کرد و هر ۱۴ نظامی سوار بر آن را کشت؛ بزرگ ترین تلفات نظامی بریتانیا در یک رویداد واحد از زمان جنگ فالکلند. این نخستین هواپیمایی بود که وارد خدمت شده بود، در ابتدا به عنوان ام آر ۱ اما در دهه ۱۹۸۰ به استاندارد ام آر ۲ ارتقا یافته بود. در ۲۳ فوریه ۲۰۰۷، وزارت دفاع تمام هواپیماهای ام آر ۲ را در حالی که پمپ های سوخت بازرسی می شدند زمین گیر کرد، اما تاکید کرد این بازرسی لزوماً به این سقوط مرتبط نیست.
در ۵ نوامبر ۲۰۰۷، یک فروند دیگر در یک حادثه میان پروازی روی افغانستان درگیر شد زمانی که خدمه یک نشت سوخت را در طول سوخت رسانی هوا به هوا مشاهده کردند. پس از ارسال یک پیام اضطراری، خدمه هواپیما را با موفقیت فرود آوردند. این حادثه تنها یک ماه پیش از انتشار گزارش هیئت تحقیق درباره سانحه مرگبار ۲ سپتامبر ۲۰۰۶ در شرایط مشابه رخ داد. نیروی هوایی سلطنتی متعاقباً عملیات های سوخت رسانی هوا به هوا برای این نوع را معلق کرد.
