میگ-۹ (Fargo) نخستین جت جنگنده عملیاتی شوروی

نخستین جت جنگنده عملیاتی اتحاد جماهیر شوروی که با بهره گیری از موتور های غنیمتی آلمانی متولد شد. میگ-9 فارگو، پاسخی فوری به چالش جت های غربی در آغاز جنگ سرد بود و مسیر را برای نسل طلایی میگ ها هموار ساخت.

از موتور های غنیمتی تا میز طراحی میکویان

در میانه سال ۱۹۴۵، اتحاد جماهیر شوروی به تعدادی موتور توربوجت آلمانی از نوع BMW 003 و Junkers Jumo دست یافت. این موتور ها در که در جنگنده آلمانی Messerschmitt Me 262 استفاده شده بودند، پایه گذار صنعیت جت در شوروی شدند؛ شرکت میکویان-گورویچ (Mikoyan-Gurevich) مامورشد تا با استفاده از کپی، شوروی موتور BMW 003 را با نام RD-20 نخستین جنگنده بومی را طراحی کند.

تصویر موتور بی ام و 003 ساخت آلمان

هدف مشخص بود: ساخت جنگنده تک سرنشینه، دو موتوره با قابلیت درگیری با بمب افکن های راهبردی و جت های دشمن. طراحی میگ-9 برخلاف جت های اولیه بریتانیا (مانند ومپایر) که از پیکربندی دوقلو استفاده می کردند، یک بدنه یکپارچه با دو موتور در داخل بدنه جلو داشت.

موتور برش خورده از MiG-9 توربوجت RD-20 ساخت شوروی

پرواز آغازین و رقابت با یاک-15

نخستین نمونه از میگ-9 با نام کارخانه l-300 در تاریخ۲۴ آوریل ۱۹۴۶ به پرواز درآمد. خلبان آزمایشی الکسی گرینچیک (Alexei Grinchik) هدایت این هواپیما را برعهده داشت. در همان روز، هواپیمای رقیب یعنی یاک-15 طراحی شده توسط الکساندریاکفلوف نیز نخستین پرواز خود را انجام داد.

نکته قابل توجه اینکه پرواز با پرتاب سکه تعیین شد و میگ-9 موفق شد چند ساعت پیش از یاک-15 به آسمان برود و نخستین جت جنگنده شوروی را از آن خود کند. میگ-9 در ادامه در سال ۱۹۴۶ وارد خط تولید شد و تا سال ۱۹۴۸ مجموعا حدود ۶۱۰ فروند از آن ساخته گردید.

معماری بدنه

قرارگیری موتور ها و ورودی هوای دماغه

میگ-9 از یک پیکربندی خاص و نادر در میان جت های دهه ۱۹۴۰ استفاده می کرد. بر خلاف جت های امروزی که موتور ها در عقب بدنه قرار دارند در میگ-9 :

• ورودی هوا: در دماغه هواپیما قرار داشت.
• مکان موتور ها: پشت سرهم ، و غیر موازی در بخش میانی بدنه نصب شده بودند.
• محل خروجی گاز های داغ: درست درزیر بدنه و میان دو بال قرار داشت.

این چیدمان معایبی نیز داشت، گاز های خروجی به بخش زیرین برخورد می کردند و موجب گرمای بیش از حد و آسیب به سازه می شدند. مهندسان برای حل این مشکل یک سپر حرارتی فولادی سوراخ دار در زیر بدنه نصب کردند تا ضمن محافظت از بدنه، جریان هوا نیز خنک کاری را انجام دهد.

بال های میگ-9 از نوع بال های مستقیم (Straight wing) با زاویه ۱۷ درجه در لبه حمله بود که عملکرد قابل قبولی در سرعت های زیرصوت داشت.

مشخصات فنی میگ-9 (مدل: Fargo)

تصویر نخستین جنگنده عملیاتی شوروی (میگ-9) Red01 در روسیه

تسلیحات: ترکیب ۳۷ میلی متر و ۲۳ میلی‌متر

میگ-۹ از یک آرایش تسلیحاتی سنگین و غیرمعمول برخوردار بود:

• یک قبضه توپ ۳۷ میلی‌متری N-37 با ۴۰ گلوله در قسمت راست پایینی دماغه.

دو قبضه توپ ۲۳ میلی‌متری NS-23 با ۸۰ گلوله برای هر قبضه در قسمت چپ پایینی دماغه.

این ترکیب قدرت تخریب بالایی در برابر بمب‌افکن‌های بزرگ داشت. یک گلوله ۳۷ میلی‌متری می‌توانست بال یک بمب‌افکن B-29 را جدا کند. با این حال، تفاوت در سرعت اولیه و بالستیک دو نوع توپ، نشانه‌گیری همزمان را دشمن می‌کرد. خلبانان معمولاً توپ ۳۷ میلی‌متری را برای اهداف بزرگ و توپ‌های ۲۳ میلی‌متری را برای اهداف کوچک‌تر یا مانورپذیر استفاده می‌کردند.

مشخصه	مقدار
خدمه	۱ نفر
طول هواپیما	۹.۸۳ متر
طول بال	۱۰.۰۰ متر
ارتفاع	۲.۵۹ متر
مساحت بال	۱۸.۲ متر مربع
وزن خالی	۳,۵۴۰ کیلوگرم
وزن بارگیری شده	۳,۵۴۰ کیلوگرم
حداکثر وزن برخاست	۵,۵۷۰ کیلوگرم
نوع موتور	۲ × توربوجت RD-20 (کپی BMW 003)
پیشرانه هر موتور	۷.۸ کیلونیوتن
حداکثر سرعت درارتفاع	۹۱۰ کیلومتر بر ساعت (در ۴,۵۰۰ متری)
برد عملیاتی	۸۰۰ کیلومتر
برد با مخازن سوخت خارجی	۱,۱۰۰ کیلومتر
سقف پرواز	۱۳,۰۰۰ متر
نرخ صعود اولیه	۲۲.۲ متر بر ثانیه
زمان رسیدن به ۵,۰۰۰ متر	۱ × توپ ۳۷ میلی‌متری N-37 (۴۰ گلوله) + ۲ × توپ ۲۳ میلی‌متری NS-23 (۸۰ گلوله هرکدام)
تسلیحات	۲۴ آوریل ۱۹۴۶
نخستین پرواز	۱۹۵۲ در شوروی
تعداد ساخته	۶۱۰ فروند (تمامی مدل‌ها)

خاموشی موتور در اثر شلیک توپ

بدنام‌ترین مشکل میگ-۹ که در تمام اسناد نظامی به آن اشاره شده، پدیده خاموشی شعله (Flameout) موتور در اثر شلیک توپ‌ها بود. این مشکل به این دلیل رخ می‌داد که ورودی هوای موتور در دماغه قرار داشت و گازهای باروت حاصل از شلیک توپ‌ها مستقیماً وارد مجرای هوای موتورها می‌شدند.

در نتیجه، شلیک طولانی‌تر از چند ثانیه در ارتفاعات بالا باعث خاموش شدن هر دو موتور می‌گردید. راه‌حل مهندسان شوروی نصب یک دیافراگم فلزی منحرف‌کننده گاز (Gas deflector) بر روی لوله توپ ۳۷ میلی‌متری بود. این قطعه که به شکل یک پروانه کوچک طراحی شده بود، گازهای باروت را به سمت پایین و عقب منحرف می‌کرد.

جدول مقایسه با جت های هم دوره

در جدول زیر، میگ-9 با چهارجت جنگنده اولیه دیگر مقایسه شده است:

نخستین پرواز	تسلیحات	سقف پرواز	موتور	کشور	جت جنگنده
۱۹۴۶	1×37mm + 2×23mm	۱۳,۰۰۰ m	۹۱۰ km/h	شوروی	MiG-9 (Fargo)
۱۹۴۶	2×23mm	۱۲,۰۰۰ m	۷۸۶ km/h	شوروی	Yak-15
۱۹۴۳	4×20mm	۱۳,۱۰۰ m	۸۸۲ km/h	بریتانیا	de Havilland Vampire
۱۹۴۳	4×20mm	۱۳,۴۰۰ m	۹۵۵ km/h	بریتانیا	Gloster Meteor
۱۹۴۴	6×12.7mm	۱۴,۰۰۰ m	۹۶۵ km/h	آمریکا	Lockheed P-80
۱۹۴۲	4×30mm	۱۱,۴۵۰ m	۹۰۰ km/h	آلمان	Messerschmitt Me 262

مدل ها و گونه های تولیدی

میگ-9 در چندین مدل اصلی تولید شد:

• I-300 (نمونه اولیه): نخستین نمونه های آزمایشی با موتور RD-20، تنها ۳ فروند ساخته شد.
• MiG-9 (Fargo) مدل تولید اولیه: مدل استاندارد خط تولید با موتورRD-20، که فاقد صندلی پرتاب شونده بود و حدود 500 فروند ساخته شد.
• MiG-9M (مدل بهبودیافته): ساخت کارخانه l-308 ، که موتور های قوی تری به اسم RD-21 داشت دماغه باز طراحی شد و صندلی پرتاب شونده اضافه شد ، از این مدل تنها ۲۵ فروند ساخته شد.
• MiG-9UTI (آموزشی دو نفره): دو صندلی برای این مدل آموزشی استفاده شد ، یک مخزن سوخت حذف شد که برای خلبان دوم جا وجود داشته باشد ، برد به 450 کیلومتر کاهش یافت و تنها ۳۰ فروند از این سری ساخته شد.
• MiG-9 (FP): این مدل آزمایشی بود و چیدمان تسلیحاتی اصلاح شد برای حل مشکل گاز های توپ (تعداد فروند ساخته شده ذکر نشده است)

خدمت در نیروی هوایی چین (PLAAF)

در سال ۱۹۵۰، اتحاد جماهیر شوروی تعداد ۳۶۹ فروند میگ-9 را به نیروی هوایی ارتش آزادیبخش خلق چین (PLAAF) منتقل کرد. این بزرگترین محموله صادراتی میگ-9 بود.

ماموریت اصلی این جنگنده ها در زیر نوشته شده است:

• دفاع هوایی: این جنگنده ها از شانگهای در برابر حملات نیروهای ملی گرای چین (Kuomintang) دفاع هوایی می کرد.
• آموزش خلبانان: برای گذر از جنگنده های ملخی به جت به خلبانان با استفاده از این جنگنده آموزش می دادند.
• پشتیبانی از نیرو های زمینی: در مراحل پایانی جنگ داخلی چین این جنگنده ها مامور بودند که از نیرو های زمینی پشتیبانی کنند.

تصویر نخستین جنگنده عملیاتی شوروی (میگ-9)

میگ-۹ تا اواخر سال ۱۹۵۱ و حداکثر تا سال ۱۹۵۲ در خط مقدم نیروی هوایی ارتش آزادیبخش خلق ین خدمت کرد و سپس به سرعت با میگ-۱۵ جایگزین شد. دلیل اصلی این جایگزینی، عملکرد ضعیف میگ-۹ در برابر جنگنده پیشرفته اف-۸۶ سیبر آمریکایی در طول جنگ کره بود. با این حال، تعدادی از این هواپیماها برای اهداف آموزشی تا اواسط دهه ۱۹۵۰ (حدود سال ۱۹۵۶) در دانشکده‌های خلبانی باقی ماندند. برخی گزارش‌های تخصصی نیز حاکی از آن است که آخرین فروندهای میگ-۹ تا سال ۱۹۵۹ به طور کامل از فهرست نیروهای مسلح چین خارج شدند، اما در آن سال‌ها دیگر نقشی در رزم نداشتند.

بازنشستگی و جایگاه در تاریخ هوانوردی

میگ-9 تنها سه سال (۱۹۴۶ تا ۱۹۴۹) به عنوان جنگنده خط اول در نیروی هوایی شوروی خدمت کرد. دلایل اصلی بازنشستگی سریع:

1. ظهور میگ-15: میگ-15 با موتور RD-45 (کپی از رولز-رویس نین بریتانیا) و بال عقب گرد (Swept wing) عملکرد بسیار بهتری در سرعت و ارتفاع داشت.
2. مشکل خاموشی موتور: هیچ راه حل قطعی برای جلوگیری از خاموشی موتورهنگام شلیک توپ در ارتفاع پیدا نشد.
3. نبود صندلی پرتاب شونده: در مدل اولیه، خلبان در شرایط اضطراری شانسی برای خروج ایمن نداشت.
4. برد عملیاتی محدود: ۸۰۰ کیلومتر برد برای جنگنده رهگیر کافی نبود.

با وجود این نقایص، میگ-9 جایگاه مهمی در تاریخ هوانوردی دارد:

نخستین جت جنگنده شوروی که به تولید انبوه رسید.

پلی از نسل ملخ به نسل جت در نیروی هوایی شوروی و چین

تجربه ارزشمندی برای تیم میکویان-گورویچ که بعد ها میگ-15 ومیگ-21 افسانه ای را طراحی کردند.

پیوند به بیرون و منابع

en WikiPedia

old-wiki.warthunder.com

Early Soviet Jet Fighters Book