مین‌روب‌ها و شناورهای مقابله با مین-رده بریتانیا

شناور های مقابله با مین (Mine Countermeasure Vessels) نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا (Royal Navy) بریتانیا از اولین نمونه های تخصصی ساخته شده در جنگ جهانی اول تا پیشرفته ترین سیستم های خود مختاری را در بر می گیرند. بریتانیا از سال ۱۹۱۴ شناورهای تخصصی مقابله با مین در اختیار داشته و در هر دو جنگ جهانی، صدها فروند مین‌روب در سخت‌ترین شرایط دریایی به خدمت گرفته شدند. پس از جنگ جهانی دوم، تهدید مین‌های شوروی در دوران جنگ سرد نسل جدیدی از مین‌روب‌های ساحلی چوبی را به دنیا آورد و در دهه‌های بعد، شناورهای شکارچی‌مین با سونار پیشرفته جایگزین شدند. در حال حاضر نیروی دریایی سلطنتی در حال گذار از مین‌روب‌های سرنشین‌دار به سیستم‌های خودمختار و پهپادی دریایی است. هر شناوری که وضعیت در حال خدمت برای آن ذکر نشده باشد، بازنشسته یا از خدمت خارج شده محسوب می‌شود.

۱۹۱۴ تا ۱۹۳۹

• کلاس Flower (اسلوپ‌های مین‌روب)
  • HMS Acacia، HMS Azalea، HMS Bluebell، HMS Buttercup، HMS Carnation، HMS Dahlia، HMS Heather، HMS Honeysuckle، HMS Larkspur، HMS Lupin، HMS Mallow، HMS Mimosa، HMS Narcissus، HMS Pansy، HMS Snapdragon، HMS Snowdrop، HMS Sweet Briar، HMS Veronica، HMS Violet و دهها فروند دیگر (۱۱۲ فروند در ۴ زیرکلاس)
  • این اسلوپ‌ها که در اصل برای مین‌روبی طراحی شده بودند، در جنگ جهانی اول به‌عنوان کاروان‌بان و ضدزیردریایی نیز به‌کار گرفته شدند. ساخت آن‌ها بین ۱۹۱۴ تا ۱۹۱۸ ادامه یافت.
• کلاس Hunt، گروه Belvoir (مین‌روب‌های ساحلی دوموتوره)
  • ۲۰ فروند (از جمله HMS Belvoir، HMS Blackmorevale، HMS Croome، HMS Garth)، آب‌اندازی ۱۹۱۶ ۱۹۱۷ مین‌روب‌های ساحلی دوموتوره‌ای که توسط کارخانه Ailsa ساخته شدند و در آب‌های ساحلی بریتانیا در جنگ جهانی اول خدمت کردند.
• کلاس Hunt، گروه Aberdare (مین‌روب‌های ساحلی دوموتوره)
  • ۸۷ فروند (از جمله HMS Aberdare، HMS Albury، HMS Bagshot، HMS Banchory، HMS Bettws، HMS Blackpool، HMS Bridlington، HMS Briton Ferry)، آب‌اندازی ۱۹۱۷ ۱۹۱۹
• نسخه پیشرفته‌تر گروه Belvoir با طراحی دریایی‌پور وزارت دریاداری بریتانیا (Admiralty). این شناورها در پاک‌سازی میدان‌های مین پس از جنگ جهانی اول نقش محوری داشتنذ.
• کلاس Dance (مین‌روب‌های ساحلی با پیشرانه تونلی)
  • ۱۴ فروند (از جمله HMS Cotillion، HMS Fandango، HMS Foxtrot، HMS Gavotte، HMS Minuet، HMS Pirouette، HMS Polka، HMS Quadrille، HMS Reel، HMS Rigadoon، HMS Tango، HMS Tarantella، HMS Valse، HMS Waltz)، آب‌اندازی ۱۹۱۷ ۱۹۱۹.
• این مین‌روب‌ها با سیستم پیشرانه تونلی منحصربه‌فرد خود جهت آرام‌نگه‌داشتن پیشرانه در برابر مین‌های مغناطیسی طراحی شدند.
• کلاس Racecourse (مین‌روب‌های پاروچرخه‌ای ساحلی)
  • ۳۲ فروند در ۲ زیرکلاس (از جمله HMS Ascot، HMS Cheltenham، HMS Chepstow، HMS Doncaster، HMS Epsom، HMS Goodwood، HMS Kempton، HMS Lingfield، HMS Newbury، HMS Sandown، HMS Totalisator)، آب‌اندازی ۱۹۱۶ ۱۹۱۸ پاروچرخه‌ها آرام بود و غواصی مین‌ها را در آب‌های کم‌عمق ممکن می‌ساخت. این شناورها در کانال انگلیس و دریای شمال در پاک‌سازی مین‌های آلمانی کارنامه درخشانی داشتند.
• کلاس Halcyon (اسلوپ‌های مین‌روب ناوگانی)
  • HMS Halcyon، HMS Harrier، HMS Hazard، HMS Hebe، HMS Hussar، HMS Leda، HMS Niger، HMS Salamander، HMS Scott، HMS Seagull، HMS Sharpshooter، HMS Skipjack، HMS Speedy، HMS Sphinx، HMS Speedwell، HMS Franklin، HMS Gleaner، HMS Jason، HMS Niger، HMS Plover، HMS Britomart (۲۱ فروند، آب‌اندازی ۱۹۳۳ ۱۹۳۹) این اسلوپ‌های مین‌روب ناوگانی، آخرین نسل از مین‌روب‌های بزرگ پیش از جنگ جهانی دوم بودند. چهار فروند از این کلاس در طول جنگ جهانی دوم از دست رفتند؛ HMS Sphinx در ۱۹۴۰ در حمله هوایی آلمانی، HMS Niger در ۱۹۴۲ در میدان مین بریتانیایی (با از دست دادن ۱۵۰ نفر)، HMS Gossamer در ۱۹۴۲ در حمله هوایی در Kola Inlet و HMS Hebe در ۱۹۴۳ از اثر مین در ایتالیا غرق شدند. کلاس Halcyon در کاروان‌های قطب شمال، عملیات دانکرک و نرماندی شرکت داشت. در یکی از تلخ‌ترین حوادث جنگ، در ۲۷ اوت ۱۹۴۴، HMS Britomart و HMS Hussar به اشتباه توسط هواپیماهای Typhoon بریتانیایی مورد حمله قرار گرفتند و ۸۶ ملوان کشته شدند.

۱۹۳۹ تا ۱۹۴۵

• کلاس Bangor (مین‌روب‌های تک‌نقشه دیزلی)
  • HMS Bangor، HMS Blackpool، HMS Boston، HMS Bridlington، HMS Bridport، HMS Brixham، HMS Bude، HMS Clacton، HMS Cromer، HMS Cromarty، HMS Dornoch، HMS Dunbar، HMS Felixstowe، HMS Harwich (۱۴ فروند گروه اول دیزلی، آب‌اندازی ۱۹۴۰۱۹۴۲) کلاس Bangor در سه زیرگروه ساخته شد: گروه دیزلی، گروه Blyth با موتور رفت‌وبرگشتی (۱۹ فروند) و گروه Ardrossan توربینی (۲۶ فروند). این مین‌روب‌های کوچک‌تر برای عملیات ساحلی مناسب بودند اما نمی‌توانستند تجهیزات روبش مغناطیسی LL را حمل کنند.
• کلاس MMS (مین‌روب‌های موتوری ساحلی)
  • بزرگ‌ترین کلاس مین‌روب تاریخ نیروی دریایی بریتانیا. این مین‌روب‌های موتوری چوبی کوچک برای روبش آکوستیک و مغناطیسی در آب‌های کم‌عمق بنادر و رودخانه‌ها طراحی شدند و در تمام تئاترهای عملیاتی جنگ جهانی دوم خدمت کردند.
• کلاس Algerine (اسلوپ‌های مین‌روب چندنقشه)
  • HMS Algerine، HMS Acute، HMS Alarm، HMS Chameleon، HMS Circe، HMS Cockatrice، HMS Felicity، HMS Fly، HMS Gozo، HMS Hare، HMS Jaseur، HMS Jewel، HMS Lightfoot، HMS Minstrel، HMS Moon، HMS Mutine، HMS Orestes، HMS Persian، HMS Pickle، HMS Pluto، HMS Pomares، HMS Postillion، HMS Rattler، HMS Ready، HMS Recruit، HMS Rifleman، HMS Rinaldo، HMS Romola، HMS Rosario، HMS Rothesay، HMS Rowena، HMS Seabear، HMS Serene، HMS Sharpshooter، HMS Skipjack، HMS Speedwell، HMS Squirrel، HMS Sylvia، HMS Tattoo، HMS Thisbe، HMS Truelove، HMS Vestal، HMS Waterwitch، HMS Wave، HMS Welcome و دهها فروند دیگر (۹۴ فروند در خدمت نیروی دریایی سلطنتی از مجموع ۱۱۰ فروند، آب‌اندازی ۱۹۴۱ ۱۹۴۵)
• کلاس Catherine (مین‌روب‌های چندنقشه تحت قرارداد وام-اجاره)
  • ۲۲ فروند (منتقل‌شده از نیروی دریایی آمریکا در ۱۹۴۱) این مین‌روب‌ها از نوع Auk آمریکایی بودند که تحت برنامه Lend-Lease به نیروی دریایی بریتانیا منتقل شدند. پس از پایان جنگ در ۱۹۴۶ به آمریکا بازگشتند.
• کلاس BYMS (مین‌روب‌های موتوری چوبی)
  • ۱۵۰ فروند (آب‌اندازی ۱۹۴۱ ۱۹۴۳) مین‌روب‌های موتوری آکوستیک و مغناطیسی با بدنه چوبی که در کارخانه‌های بریتانیایی ساخته شدند. این شناورها در پاک‌سازی بنادر و آب‌راه‌های اشغال‌شده توسط نیروهای آلمانی نقش اساسی داشتند.
• کلاس Cybele (شناورهای انهدام مین‌های فشاری)
  • HMS Cybele، HMS Recruit (۲ فروند، آب‌اندازی ۱۹۴۳) این شناورهای تخصصی برای منفجرکردن مین‌های کف‌نشین فشاری (که مین‌روب‌های معمولی قادر به مقابله با آن‌ها نبودند) طراحی شدند. بدنه‌های پر از هوا آنها را در برابر انفجار مین‌های فشاری مقاوم می‌کرد.

۱۹۴۵ تا ۱۹۸۰

• کلاس Ton (مین‌روب‌های ساحلی جنگ سرد)
  • HMS Alcaston، HMS Aldington، HMS Alfriston، HMS Alverton، HMS Amerton، HMS Appleton، HMS Ashton، HMS Badminton، HMS Bickington، HMS Bildeston، HMS Bossington، HMS Brereton، HMS Brinton، HMS Bronington، HMS Burnaston، HMS Chediston، HMS Cheriton، HMS Chilcompton، HMS Clarbeston، HMS Coniston، HMS Crofton، HMS Cuxton، HMS Dartington، HMS Derriton، HMS Dufton، HMS Edlingham، HMS Eliston، HMS Essington، HMS Fenton، HMS Flockton، HMS Floriston، HMS Foulston، HMS Gavinton، HMS Glasserton، HMS Goddington، HMS Grappleton، HMS Highburton، HMS Hodgeston، HMS Hubberston، HMS Hulton، HMS Huntingdon، HMS Iveston، HMS Jackton، HMS Kedleston، HMS Kellington، HMS Kemerton، HMS Kirkliston، HMS Laleston، HMS Letterston، HMS Leverton، HMS Lullington، HMS Maxton، HMS Merriton، HMS Minceton، HMS Monkton، HMS Nettleton، HMS Nurton، HMS Otherton، HMS Overton، HMS Packington، HMS Penston، HMS Picton، HMS Pilton، HMS Pollington، HMS Porlington، HMS Postlington، HMS Quainton، HMS Rankton، HMS Repton، HMS Shavington، HMS Shoulton، HMS Singleton، HMS Somerleyton، HMS Sturington، HMS Swanston، HMS Thankerton، HMS Tillington، HMS Tiverton، HMS Upton، HMS Walkerton، HMS Warsash، HMS Wasperton، HMS Wennington، HMS Whitton، HMS Wilkieston، HMS Wilton، HMS Wiston، HMS Wolverton، HMS Wotton، HMS Yarnton و دهها فروند دیگر (۱۱۶ فروند برای نیروی دریایی سلطنتی، آب‌اندازی ۱۹۵۲ ۱۹۵۹)
• بزرگ‌ترین و مهم‌ترین کلاس مین‌روب دوران جنگ سرد در نیروی دریایی بریتانیا. این مین‌روب‌های ساحلی با بدنه چوبی و روبنای آلومینیومی برای مقابله با تهدید مین‌های کف‌نشین شوروی در آب‌های ساحلی طراحی شدند. شانزده فروند به مین‌شکار تبدیل شدند و از سونار Type 193 برای شناسایی مین استفاده می‌کردند. این کلاس در عملیات پاک‌سازی کانال سوئز پس از جنگ یوم کیپور ۱۹۷۳ نقش کلیدی داشت. پنج فروند (HMS Beachampton، HMS Monkton، HMS Wasperton، HMS Wolverton و HMS Yarnton) در ۱۹۷۱ به ناوچه‌های گشتی هنگ‌کنگ تبدیل شدند. آخرین فروند نیروی دریایی سلطنتی، HMS Wilton (که با بدنه FRP ساخته شده بود) در ۱۹۹۴ از خدمت خارج شد.
• کلاس Ham (مین‌روب‌های ساحلی بندری)
  • HMS Arlingham، HMS Arpingham، HMS Aveley، HMS Barningham، HMS Beltenham، HMS Bickingham، HMS Bildingham، HMS Bisham، HMS Bledington، HMS Blunham، HMS Boddingham، HMS Bordingham، HMS Buringham، HMS Buttingham، HMS Chevingham، HMS Chilhampton، HMS Clovingham، HMS Cobham، HMS Corringham، HMS Dartingham، HMS Datchingham، HMS Dickleburgh، HMS Dittisham، HMS Durleigh و ۷۰ فروند دیگر (۹۳ فروند، آب‌اندازی ۱۹۵۴ ۱۹۵۹)
• مین‌روب‌های ساحلی کوچک برای عملیات در رودخانه‌ها، بنادر و خلیج‌ها. نامگذاری این کلاس از اسامی شهرهای بریتانیایی با پسوند «-ham» الهام گرفته شد. با جابه‌جایی ۱۶۴ تن، این کوچک‌ترین مین‌روب‌های تخصصی نیروی دریایی سلطنتی بودند. بدنه در زیرگروه اول از ترکیب چوب و فلز غیرآهنی و در زیرگروه دوم تماماً چوبی بود تا امضای مغناطیسی حداقل باشد.
• کلاس Ley (مین‌شکارهای ساحلی)
  • HMS Aveley، HMS Bickley، HMS Beckley، HMS Brenchley، HMS Broadley، HMS Clarbeston، HMS Cradley، HMS Datchely، HMS Flintham، HMS Highley، HMS Itchenor (۱۱ فروند، آب‌اندازی ۱۹۵۲ ۱۹۵۵)
  • این مین‌شکارها اولین شناورهای تخصصی نیروی دریایی بریتانیا بودند که برای یافتن و خنثی‌کردن مین‌های انفرادی (نه روبش دسته‌جمعی) طراحی شدند. بدنه مشترک با کلاس Ham داشتند اما به‌جای تجهیزات روبش، به سونار مین‌شکاری مجهز بودند. اکثر این شناورها در نهایت خلع سلاح شده و به‌عنوان ناوهای آموزشی، تندر RNR و شناورهای URNU بازنقش‌آفرینی شدند.

۱۹۸۰ تا ۲۰۰۰

• لاس Wilton (مین‌روب/مین‌شکار نمونه اولیه)
  • HMS Wilton (M1116) (۱ فروند، آب‌اندازی ۱۸ ژانویه ۱۹۷۲)
• HMS Wilton اولین ناو جنگی بزرگ در جهان بود که بدنه آن از پلاستیک تقویت‌شده با فیبر شیشه (GRP/FRP) ساخته شد. این فناوری انقلابی بعدها در تمام شناورهای کلاس Hunt و Sandown به‌کار رفت. HMS Wilton روی همان بدنه کلاس Ton ساخته شد و به‌عنوان پروتوتایپ برای آزمایش مواد جدید عمل کرد. در ۱۹۹۴ از خدمت خارج شد و به باشگاه یاخت Essex تبدیل گردید.
• کلاس Venturer (مین‌روب‌های آب‌عمیق تبدیل‌شده از تراولر)
  • HMS Venturer (M08)، HMS St David (M07) (۲ فروند، خریداری‌شده در ۱۹۷۹)
• این دو تراولر تجاری (در اصل Suffolk Harvester و Suffolk Monarch، ساخت ۱۹۷۲ و ۱۹۷۳) در ۱۹۷۸ اجاره و برای خدمت مین‌روبی در یگان‌های ذخیره تبدیل شدند. به بخش‌های RNR سِورن و ولز جنوبی اختصاص یافتند و در ۱۹۸۳ از خدمت خارج شدند. این دو شناور پایه‌گذار مفهوم کلاس River در نقش آموزش مین‌روبی آب‌عمیق بودند.
• لاس Hunt (شناورهای مقابله با مین)
  • HMS Brecon (M29)، HMS Ledbury (M30)، HMS Cattistock (M31)، HMS Cottesmore (M32)، HMS Brocklesby (M33)، HMS Middleton (M34)، HMS Dulverton (M35)، HMS Bicester (M36)، HMS Chiddingfold (M37)، HMS Atherstone (M38)، HMS Hurworth (M39)، HMS Berkeley (M40)، HMS Quorn (M41) (۱۳ فروند، آب‌اندازی ۱۹۷۸ ۱۹۸۸، کمیسیون ۱۹۸۰ ۱۹۸۹)
• در هنگام ورود به خدمت، بزرگ‌ترین شناورهای جنگی جهان ساخته‌شده از پلاستیک تقویت‌شده با فیبر شیشه بودند. کلاس Hunt ترکیبی منحصربه‌فرد از توانایی مین‌روبی سنتی و مین‌شکاری فعال را در یک بدنه ادغام کرد. همه شناورها توسط Vosper Thornycroft ساخته شدند به‌جز HMS Cottesmore و HMS Middleton که از کارخانه Yarrow بیرون آمدند. این کلاس آخرین شناورهای بریتانیایی بود که از موتور دیزلی Napier Deltic استفاده کرد. HMS Ledbury در اکتبر ۲۰۰۵ آخرین روبش واقعی را توسط نیروی دریایی سلطنتی انجام داد. HMS Bicester و HMS Berkeley به نیروی دریایی یونان فروخته شدند؛ HMS Cottesmore و HMS Dulverton به نیروی دریایی لیتوانی منتقل شدند. طبق برنامه دفاعی ۲۰۲۱، شش فروند باقی‌مانده این کلاس بین ۲۰۲۹ تا ۲۰۳۱ بازنشسته خواهند شد.
• کلاس River (مین‌روب‌های آب‌عمیق ناوگانی)
  • HMS Waveney (M2003)، HMS Carron (M2004)، HMS Dovey (M2005)، HMS Helford (M2006)، HMS Humber (M2007)، HMS Blackwater (M2008)، HMS Itchen (M2009)، HMS Helmsdale (M2010)، HMS Orwell (M2011)، HMS Ribble (M2012)، HMS Spey (M2013)، HMS Arun (M2014) (۱۲ فروند، آب‌اندازی ۱۹۸۲ ۱۹۸۵)
• برخلاف مین‌روب‌های ساحلی کلاس Ton، کلاس River برای مقابله با تهدید مین‌های شناور عمیق شوروی (با نام رمز Cluster Bay) در آب‌های اقیانوسی طراحی شد. بدنه فولادی روی طرح پایه یک شناور پشتیبانی تجاری دریای شمال ساخته شد. به سیستم روبش سیمی WS 9 برای عملیات EDATS (روبش مسلح تیمی فوق‌العاده عمیق) مجهز بودند. یازده فروند به بخش‌های مختلف RNR اختصاص یافتند و یک فروند (HMS Blackwater) در نیروی دریایی منظم خدمت کرد. HMS Helmsdale و HMS Ribble در ۱۹۹۱ بازنشسته شدند. بقیه به نیروهای دریایی خارجی فروخته شدند.

۱۹۸۹ تا حال

• کلاس Sandown (مین‌شکارهای تک‌نقشه)
  • HMS Sandown (M101)، HMS Inverness (M102)، HMS Cromer (M103)، HMS Walney (M104)، HMS Bridport (M105)، HMS Penzance (M106)، HMS Pembroke (M107)، HMS Grimsby (M108)، HMS Shoreham (M112)، HMS Blyth (M111)، HMS Ramsey (M110)، HMS Bangor (M109) (۱۲ فروند، آب‌اندازی ۱۹۸۹ ۲۰۰۱؛ اولین کمیسیون: ۹ ژوئن ۱۹۸۹)
• کلاس Sandown مین‌شکارهای تک‌نقشه با بدنه فایبرگلاس بودند که در آن زمان گران‌ترین شناورهای ساخته‌شده برای نیروی دریایی بریتانیا برحسب هزینه به ازای هر تن بودند. سه فروند (HMS Sandown، HMS Inverness، HMS Bridport) پس از بررسی دفاعی ۲۰۰۳ بازنشسته و به استونی فروخته شدند. HMS Cromer در ۲۰۰۱ به ناو آموزشی Hindustan در کالج سلطنتی دریانوردی دارتموث تبدیل شد. HMS Blyth و HMS Pembroke در اوت ۲۰۲۱ بازنشسته شده و به نیروی دریایی رومانی منتقل شدند. HMS Shoreham و HMS Grimsby به نیروی دریایی اوکراین منتقل شدند (با نام‌های Cherkasy و Chernihiv در جولای ۲۰۲۳ رسماً در اوکراین خدمت را آغاز کردند). تنها HMS Bangor (در حال خدمت) در خلیج فارس مستقر بود اما در ۲۰۲۵ تصمیم گرفته شد برای ادامه خدمت پنج‌ساله دیگر به HMNB Clyde بازگردد.

سیستم‌های خودمختار مین‌شکاری (ARCIMS / MMCM / REMUS) و....

• سیستم ARCIMS Atlas Remote Combined Influence Minesweeping System): از ۲۰۱۸ تحویل داده شده؛ وسایل سطحی بدون‌سرنشین برای روبش مغناطیسی و آکوستیک ترکیبی.
• سیستم MMCM (Maritime Mine Counter Measures): برنامه مشترک فرانسه و بریتانیا؛ قرارداد ۱۸۴ میلیون پوندی در نوامبر ۲۰۲۰ امضا شد؛ RNMB Apollo اولین وسیله سطحی بدون‌سرنشین در ۲۰۲۱ تحویل گرفته شد؛ RNMB Abdiel در ۲۰۲۲ وارد خدمت شد. در آزمایشات ۲۰۲۳، بیش از ۱۴۰ مین فرضی با احتمال کشف بالای ۹۹٪ شناسایی شدند. این وسایل با سرعت ۸ تا ۱۰ گره عمل می‌کنند در حالی که مین‌شکارهای سنتی با سرعت تنها ۲ گره جستجو می‌کنند.
• REMUS 300: وسایل زیرآبی خودمختار کوچک (AUV) تولید Huntington Ingalls Industries؛ از ۲۰۲۳ تحویل گرفته شد؛ عمق کارکرد تا ۳۰۰ متر با تداوم تا ۲۰ ساعت.
  • این سیستم‌ها در قالب برنامه Mine Hunting Capability (MHC) توسعه یافته‌اند که هدف آن جایگزینی کامل شناورهای سرنشین‌دار کلاس Hunt و Sandown با پلتفرم‌های خودمختار است. نیروی دریایی سلطنتی قصد دارد در نهایت چهار ناو مادر از این نوع تهیه کند؛ HMS Stirling Castle اولین آن‌ها است.