سیکورسکی آر-4 و هاورفلای؛ نخستین بالگردی که طور انبوه تولید گردید

سیکورسکی R-4B در موزه ملی نیروی هوایی ایالات متحده (USAF).

سیکورسکی آر-4 و هاورفلای (R-4 / Hoverfly) یک بالگرد سبک دو نفره است که توسط شرکت ایگور سیکورسکی طراحی گردید و دارای یک روتور اصلی سه پره و یک موتور رادیال بود. این بالگرد نخستین بالگردی بود که به صورت انبوه تولید شد و همچنین نخستین بالگردی که در نیروی هوایی ایالات متحده (USAF)، نیروی دریایی متحده (USN)، گارد ساحلی ایالات متحده (USC) و همچنین نیروی هوایی سلطنتی (RAF) و نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا (RN) به خدمت درآمد. در خدمت نیروی دریایی و گارد ساحلی آمریکا این بالگرد با نام HNS-1 شناخته می شد و در خدمت بریتانیا نام هاورفلای یا هاورفلی (آخری را خود اضافه کردم هاورفلی صحیح است.) (Hoverfly) بر خود داشت.

توسعه و مشخصات فنی

مدل VS-316 از روی بالگرد آزمایشی معروف VS-300، اختراع ایگور سیکورسکی که در سال ۱۹۴۰ به طور عمومی به نمایش درامده بود، توسعه یافت. این مدل تحت سامانه نام گذاری نیروی هوایی ارتش ایالات متحده (USAF) برای بالگرد ها با عنوان XR-4 نام گذاری شد. نخستین پرواز XR-4 در ۱۴ ژانویه ۱۹۴۲ انجام گرفت و در ۳۰ مه همان سال از سوی ارتش پذیرفته شد. این هواپیما تمامی رکوردهای پیشین استقامت پروازی، ارتفاع و سرعت بالگردها را شکست؛ از جمله انجام یک پرواز سراسری به طول ۱٬۲۲۵ کیلومتر از بریج‌پورت کانکتیکات تا رایت فیلد اوهایو، ثبت رکورد ارتفاع اوج ۳٬۷۰۰ متر، رسیدن به ۱۰۰ ساعت پرواز بدون حادثه جدی و دستیابی به سرعتی نزدیک به ۱۴۵ کیلومتر بر ساعت.

آدمیرالتی بریتانیا که از پروژه VS-300 آگاه شده بود، کشتی امپایرمرسی را با یک سکوی فرود ۲۴ در ۱۲ متری مجهز کرد تا کار خود بر روی اتوژایروهای دریایی را به نیروی دریایی آمریکا نشان دهد. پس از غرق‌شدن این کشتی توسط یک زیردریایی آلمانی در سال ۱۹۴۲، کشتی اس‌اس داغستان جایگزین آن شد و نخستین آزمایش‌های فرود بر عرشه در سال ۱۹۴۴ روی همین کشتی انجام گرفت. بریتانیا دو فروند از نخستین هشت بالگرد ساخته‌شده را دریافت کرد.

در ۵ ژانویه ۱۹۴۳، نیروی هوایی ارتش ایالات متحده (USAF) سفارش ۲۹ نمونه اولیه را ثبت کرد. سه فروند نخست با عنوان YR-4A برای آزمایش‌های ارزیابی به کار گرفته شدند و نسبت به نمونه اولیه، از موتور واقوی‌تر وارنر R-550-1 با توان ۱۳۰ کیلووات (به‌جای موتور ۱۲۳ کیلوواتی R-500-3) و قطر روتوری بزرگ‌تر بهره می‌بردند. ارزیابی این نسخه نیاز به اصلاحاتی از جمله جابه‌جایی چرخ دم به عقب‌تر، تغییر مسیر خروجی اگزوز و افزایش ظرفیت سوخت را آشکار کرد که منجر به نسخه بازنگری‌شده YR-4B برای آزمایش خدماتی و آموزش پروازی شد.

مشخصات فنی مدل R-4B

مشخصه	مقدار
خدمه	۲ نفر
ظرفیت	یک برانکارد مجروح که به‌صورت بیرونی حمل می‌شد
ارتفاع	۱۴٫۶۶ متر (با روتور در حال چرخش) / ۱۰ متر (تنها بدنه)
وزن خالی	۹۱۲ کیلوگرم
موتور	یک موتور رادیال هفت‌سیلندر خنک‌شونده با هوای وارنر R-550-1 با توان ۱۳۸ کیلووات
قطر روتور اصلی	۱۲ متر
سطح روتور اصلی	۱۰۵٫۴ مترمربع
حداکثر سرعت	۱۲۱ کیلومتر بر ساعت
سرعت کروز	۱۰۵ کیلومتر بر ساعت
برد	۲۱۰ کیلومتر
سقف پروازی	۲٬۴۰۰ متر

تاریخچه عملیاتی

پس از انفجار و غرق‌شدن ناو USS Turner در ژانویه ۱۹۴۴، فرمانده فرانک اریکسون از گارد ساحلی آمریوکا با یک فروند R-4، نخستین عملیات نجات بالگردی آمریکا را برای انتقال پلاسمای خون به مجروحان از نیویورک انجام داد. در ۲۲ و ۲۳ آوریل ۱۹۴۴، ستوان کارتر هارمن از گروه فرماندهی هوایی اول ارتش آمریوکا، نخستین عملیات نجات رزمی با بالگرد را با یک فروند YR-4B در تئاتر عملیاتی چین-برمه-هند انجام داد. با وجود ارتفاع و رطوبت بالا و ظرفیت تنها یک مسافر، هارمن خلبان یک هواپیمای رابط سقوط‌کرده و سه سرباز بریتانیایی همراهش را طی چند پرواز نجات داد. عملیات نجات دیگری نیز در ۲۲ و ۲۳ ژانویه ۱۹۴۵ با چند مرحله سوخت‌گیری و عبور از گذرگاه‌های کوهستانی نزدیک به ۳٬۰۰۰ متر برای رسیدن به یک ایستگاه هواشناسی در ارتفاع ۱٬۴۰۰ متری انجام شد.

هم‌زمان با عملیات نجات در برمه و چین، از R-4 برای انتقال قطعات میان واحدهای شناور تعمیرات هوایی (بخشی از عملیات Ivory Soap) در اقیانوس آرام جنوبی نیز استفاده می‌شد. در ۲۳ مه ۱۹۴۴، شش کشتی مجهز به دو فروند R-4 هرکدام، به‌عنوان مخازن تعمیراتی شناور برای هواپیماهای آسیب‌دیده نیروی هوایی ارتش راهی دریا شدند. خلبان بالگرد لوتنانت لوئی کارل و پنج خلبان دیگر، از ۱۵ ژوئن تا ۲۹ ژوئیه ۱۹۴۵، میان ۷۵ تا ۸۰ سرباز مجروح را از مناطق مرتفع شمال شرقی مانیل تخلیه کردند؛ این گروه دومین دسته خلبانان بالگردی پس از هارمن بودند که در جنگ جهانی دوم عملیات تخلیه مجروحان انجام دادند، با این تفاوت که برخلاف هارمن، هدف آتش مسلسل نیروهای ژاپنی نیز قرار گرفتند. این عملیات شش‌هفته‌ای، بزرگ‌ترین عملیات بالگردی رزمی پیش از جنگ کره به شمار می‌رود.

یک بالگرد سیکورسکی R-4 در حال پرواز در نیروی هوایی ایالات متحده (USAF).

در ۱۵ ژوئن ۱۹۴۵، نیروی هوایی پنجم درخواستی از سوی لشکر پیاده ۳۸ برای تخلیه دو سرباز با آسیب سر از نقطه‌ای در ۵۶ کیلومتری شرق مانیل دریافت کرد. کارل با یکی از فروندهای R-4 در نزدیکی خط مقدم فرود آمد که سربازان -که تا پیش از آن هرگز بالگردی ندیده بودند- از این امر شگفت‌زده شدند. از آنجا که بالگرد برای حمل برانکارد مجهز نبود، یکی از صندلی‌ها را برداشتند و مجروح را روی کف هواپیما قرار دادند. کارل مجروح را به بیمارستان صحرایی عمومی ۳۱۱ نزدیک مانیل منتقل کرد و پس از آن بارها برای عملیات مشابه فراخوانده شد؛ او در یک روز هفت ساعت پرواز کرد و شش عملیات تخلیه انجام داد.

در خدمت نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا (RAF)، این بالگرد هاوِرفلای نام گرفت. مدرسه آموزش بالگرد که در ژانویه ۱۹۴۵ در پایگاه آندوور تاسیس شد، نخستین واحد نظامی بریتانیا بود که به این بالگرد مجهز شد. بسیاری از فروندهای هاوِرفلای مارک یک بعدها به نیروی دریایی سلطنتی برای آموزش منتقل شدند و یک فروند نیز در سال‌های ۱۹۴۵ تا ۱۹۴۶ توسط شرکت فِیری برای توسعه سامانه‌های روتور بالگرد Gyrodyne به کار گرفته شد.

دشواری خلبانی

پس از انفجار و غرق‌شدن ناو USS Turner در ژانویه ۱۹۴۴، فرمانده فرانک اریکسون از گارد ساحلی آمریوکا با یک فروند R-4، نخستین عملیات نجات بالگردی آمریکا را برای انتقال پلاسمای خون به مجروحان از نیویورک انجام داد. در ۲۲ و ۲۳ آوریل ۱۹۴۴، ستوان کارتر هارمن از گروه فرماندهی هوایی اول ارتش آمریوکا، نخستین عملیات نجات رزمی با بالگرد را با یک فروند YR-4B در تئاتر عملیاتی چین، برمه و هند انجام داد. با وجود ارتفاع و رطوبت بالا و ظرفیت تنها یک مسافر، هارمن خلبان یک هواپیمای رابط سقوط‌کرده و سه سرباز بریتانیایی همراهش را طی چند پرواز نجات داد. عملیات نجات دیگری نیز در ۲۲ و ۲۳ ژانویه ۱۹۴۵ با چند مرحله سوخت‌گیری و عبور از گذرگاه‌های کوهستانی نزدیک به ۳٬۰۰۰ متر برای رسیدن به یک ایستگاه هواشناسی در ارتفاع ۱٬۴۰۰ متری انجام شد.

هم‌زمان با عملیات نجات در برمه و چین، از R-4 برای انتقال قطعات میان واحدهای شناور تعمیرات هوایی (بخشی از عملیات Ivory Soap) در اقیانوس آرام جنوبی نیز استفاده می‌شد. در ۲۳ مه ۱۹۴۴، شش کشتی مجهز به دو فروند R-4 هرکدام، به‌عنوان مخازن تعمیراتی شناور برای هواپیماهای آسیب‌دیده نیروی هوایی ارتش راهی دریا شدند. خلبان بالگرد لوتنانت لوئی کارل و پنج خلبان دیگر، از ۱۵ ژوئن تا ۲۹ ژوئیه ۱۹۴۵، میان ۷۵ تا ۸۰ سرباز مجروح را از مناطق مرتفع شمال شرقی مانیل تخلیه کردند؛ این گروه دومین دسته خلبانان بالگردی پس از هارمن بودند که در جنگ جهانی دوم عملیات تخلیه مجروحان انجام دادند، با این تفاوت که برخلاف هارمن، هدف آتش مسلسل نیروهای ژاپنی نیز قرار گرفتند. این عملیات شش‌هفته‌ای، بزرگ‌ترین عملیات بالگردی رزمی پیش از جنگ کره به شمار می‌رود.

در ۱۵ ژوئن ۱۹۴۵، نیروی هوایی پنجم درخواستی از سوی لشکر پیاده ۳۸ برای تخلیه دو سرباز با آسیب سر از نقطه‌ای در ۵۶ کیلومتری شرق مانیل دریافت کرد. کارل با یکی از فروندهای R-4 در نزدیکی خط مقدم فرود آمد که سربازان -که تا پیش از آن هرگز بالگردی ندیده بودند- از این امر شگفت‌زده شدند. از آنجا که بالگرد برای حمل برانکارد مجهز نبود، یکی از صندلی‌ها را برداشتند و مجروح را روی کف هواپیما قرار دادند. کارل مجروح را به بیمارستان صحرایی عمومی ۳۱۱ نزدیک مانیل منتقل کرد و پس از آن بارها برای عملیات مشابه فراخوانده شد؛ او در یک روز هفت ساعت پرواز کرد و شش عملیات تخلیه انجام داد.

در خدمت نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا (RAF)، این بالگرد هاوِرفلای نام گرفت. مدرسه آموزش بالگرد که در ژانویه ۱۹۴۵ در پایگاه آندوور تاسیس شد، نخستین واحد نظامی بریتانیا بود که به این بالگرد مجهز شد. بسیاری از فروندهای هاوِرفلای مارک یک بعدها به نیروی دریایی سلطنتی برای آموزش منتقل شدند و یک فروند نیز در سال‌های ۱۹۴۵ تا ۱۹۴۶ توسط شرکت فیری برای توسعه سامانه‌های روتور بالگرد Gyrodyne به کار گرفته شد.

مدل ها و گونه ها

XR-4: یک نمونه اولیه مدل VS-316A با خدمه دو نفره و کنترل‌های دوگانه، مجهز به موتور وارنر R-500-3 با توان ۱۲۳ کیلووات؛ بعدها به XR-4C تبدیل شد.

YR-4A: نسخه‌ای با قطر روتور بزرگ‌تر و موتور وارنر R-550-1 با توان ۱۳۰ کیلووات؛ سه فروند ساخته شد.

YR-4B: نسخه‌ای با تغییرات جزئی؛ ۲۷ فروند برای آزمایش توسعه ساخته شد و ۱۴ فروند دیگر نیز در دسته‌ای جداگانه تولید شد که هفت فروند از آن‌ها به نیروی دریایی آمریکا با نام HNS-1 تحویل داده شد.

R-4B: نسخه تولیدی با موتور وارنر R-550-3 با توان ۱۵۰ کیلووات؛ ۱۰۰ فروند ساخته شد که ۲۰ فروند برای نیروی دریایی آمریکا و ۴۵ فروند برای نیروی هوایی سلطنتی (RAF) بریتانیا بود.

XR-4C: نمونه اولیه XR-4 با موتور جدید وارنر R-550-1 با توان ۱۳۰ کیلووات و روتور بزرگ‌تر از نوع YR-4A.

HNS-1: سه فروند YR-4B و ۲۲ فروند R-4B به نیروی دریایی آمریکا منتقل شد که سه فروند از آن‌ها بعدها به گارد ساحلی اختصاص یافت.

هاورفلای I: نام‌گذاری نظامی بریتانیا برای R-4 در نیروی هوایی سلطنتی و نیروی دریایی سلطنتی (به ترتیب)؛ ۵۲ فروند تحویل داده شد که یکی از آن‌ها بعدها به نیروی هوایی سلطنتی کانادا منتقل شد. در مجموع ۱۳۳ فروند ساخته شد.

سیکورسکی S-54: نسخه‌ای اصلاح‌شده از R-4B با آرایش نیمه‌تاندم و یک صندلی ناظر پشت جعبه‌دنده روتور اصلی برای آزمایش؛ نخستین پرواز آن در ۲۰ دسامبر ۱۹۴۸ انجام شد.

کاربران

بریتانیا:

نیروی دریایی سلطنتی (RN) (اسکادران‌های ۷۰۳، ۷۰۵ و ۷۷۱)، مدرسه پروازی نیروی دریایی سلطنتی، نیروی هوایی سلطنتی (RAF) (پرواز آموزش بالگرد، اسکادران‌های ۵۲۹ و ۶۵۷).

ایلات متحده

نیروی هوایی ارتش ایالات متحده(USAF)، گارد ساحلی ایالات متحده (USC)، نیروی دریایی ایالات متحده (USN).

آر-۴بی هاورفلای، موزه هوانوردی نیروی زمینی ایالات متحده (USAF).

نمونه های باقی مانده

در کانادا، یک فروند R-4B با شماره ۴۳-۴۶۵۶۵ در انبار موزه هوانوردی و فضایی کانادا در اتاوا نگهداری می‌شود که در سال ۱۹۸۳ به این موزه اهدا شد.

در بریتانیا، یک فروند هاوِرفلای I با کد KL110 در موزه هووتون پارک نزدیک الزمیر پورت به نمایش گذاشته شده است؛ این هواپیما که تحت برنامه لیز-لیز در فوریه ۱۹۴۵ به بریتانیا رسید، تا سال ۱۹۵۱ در نیروی هوایی سلطنتی و سپس نیروی دریایی سلطنتی خدمت کرد و پس از استفاده در کالج هوانوردی کرنفیلد، در سال ۱۹۶۶ به موزه نیروی هوایی سلطنتی اهدا شد.

در ایالات متحده، چند فروند در موزه‌های مختلف از جمله مرکز استیون اف. اودوار-هیزی در ویرجینیا، موزه هوانوردی نیوانگلند در کانکتیکات، موزه ملی نیروی هوایی ایالات متحده در اوهایو، موزه ملی ارتش ایالات متحده در ویرجینیا، موزه هوایی یانکس در کالیفرنیا، موزه ملی هوانوردی نیروی دریایی در فلوریدا و موزه هوایی یادبود جنگ در تگزاس نگهداری می‌شوند

پیوند به بیرون و منابع

English WikiPedia

www.nationalmuseum.af.mil