سامانه‌های ضدتانک زمینی-رده بریتانیا

سامانه های ضد تانک زمینی ارتش بریتانیا از مهم ترین تجهیزات رزمی و دفاعی این کشور به شمار می آیند. این سامانه ها از جنگ افزار های ابتدایی دوران جنگ جهانی اول که با مواد منفجره دست ساز و تفنگ های کالیبر بزرگ سعی در متوقف کردن غول های فلزی داشتند، تا موشک های هدایت شونده پیشرفته امروزیی با قابلیت شلیک و فراموش کن و از اصابت بالا قادر به نفوذ زره ضخیم ترین تانک های مدرن جهان هستند، تحولی عظیم را پشت سرگذاشته اند. نقش این سامانه ها در مقابله تهدید زرهی دشمن حفاظت از پیاده نظام و یگان هایا زرهی خودی، ایجاد منطقه بازدارندگی و تضمین برتری میدانی در نبر های زمینی همواره حیاتی بوده است. از توپ های کلاسیک 2-پاوندری و 17- پاوندری در جنگ های جهانی، تا سلاح های قابل حمل توسط نفر مانند PIAT و LAW، و در نهایت موشک های هوشمند Javelin و NLAW که امروز ستون فقرات دفاع ضد تانک بریتانیا را تشکیل می دهند؛ هر سامانه ای که وضعیت در حال خدمت را ذکر نشده باشد، بازنشسته محسوب میی شوذ برای کسب اطلاعات بیشتر درباره هر تجهیز روی نام آن کلیک کنید.

۱۹۳۹ تا ۱۹۴۵

• Ordnance QF 2-pounder
  • یک توپ ۴۰ میلی‌متری ضدتانک که در اوایل جنگ جهانی دوم به عنوان سلاح استاندارد ضدتانک ارتش بریتانیا خدمت می‌کرد. بر روی یک لافیت سه‌پایه با قابلیت چرخش ۳۶۰ درجه نصب می‌شد و مهمات AP (ضدزره) شلیک می‌کرد. توانایی نفوذ ۴۰ میلی‌متر زره در برد ۱۰۰۰ متر را داشت. همچنین به صورت «پورتی» (سوار بر کامیون) در بیابان‌های آفریقای شمالی استفاده می‌شد. با افزایش ضخامت زره تانک‌های آلمانی، به‌سرعت منسوخ شد؛ بازنشسته.
• Ordnance QF 6-pounder
  • یک توپ ۵۷ میلی‌متری ضدتانک که در سال ۱۹۴۲ وارد خدمت شد و جایگزین توپ ۲-پاوندری گردید. این توپ توانایی مقابله با تانک‌های متوسط آلمانی را داشت و بر روی لافیت زمینی و همچنین روی خودروها و شاسی تانک‌ها نصب می‌شد.
• Ordnance QF 17-pounder
  • یک توپ ۷۶.۲ میلی‌متری قدرتمند که در سال ۱۹۴۳ وارد خدمت شد. این سلاح با استفاده از مهمات APDS، توانایی نفوذ به ضخیم‌ترین زره تانک‌های آلمانی مانند تایگر و پنتر را داشت. بر روی لافیت‌های مخصوص به عنوان توپ ضدتانک و همچنین روی شاسی تانک‌های مختلف مانند شرمن فایرفلای و آچر استفاده شد.
• Ordnance QF 3.7-inch AA Gun (as anti-tank)
  • یک توپ ضدهوایی ۹۴ میلی‌متری که به‌طور غیررسمی در نقش ضدتانک نیز به کار گرفته می‌شد. از نظر عملکرد بالستیک از توپ معروف آلمانی ۸.۸ سانتی‌متر Flak بهتر بود، اما به دلیل مشکلاتی در دوربین نشانه‌روی و تولید مهمات AP، به‌طور گسترده در این نقش استفاده نشد.
• Boys Anti-Tank Rifle
  • یک تفنگ کالیبر ۵۵/۰ اینچی که در نوامبر ۱۹۳۷ وارد خدمت شد و به «تفنگ فیل» معروف بود. این سلاح از یک خشاب ۵ تایی تغذیه می‌شد و بر روی دوپایه نصب می‌گردید. در ابتدا برای مقابله با تانک‌های سبک آلمانی طراحی شده بود اما به سرعت در برابر زره ضخیم‌تر کارایی خود را از دست داد.
• Grenade, Rifle No. 68/AT
  • یک نارنجک تفنگی با سر جنگی توخالی (HEAT) که در سال ۱۹۴۰ توسعه یافت و به عنوان یکی از اولین مهمات HEAT عملیاتی شناخته می‌شود. از تفنگ استاندارد SMLE پرتاب می‌شد و می‌توانست تا ۲ اینچ (۵۰ میلی‌متر) زره را نفوذ کند.
• Projector, Infantry, Anti Tank (PIAT)
  • یک سلاح دستی ضدتانک با سیستم پرتاب از نوع اسپیگات که در اوت ۱۹۴۲ به تولید رسید و از اواسط ۱۹۴۳ مورد استفاده قرار گرفت. مهمات آن از نوع جنگی توخالی (HEAT) بود و می‌توانست تا ۷۵ میلی‌متر زره را در برد مؤثر ۱۰۵ متری نفوذ کند. وزن خالی آن ۳۲ پوند (حدود ۱۴.۵ کیلوگرم) بود و تا سال ۱۹۴۵ حدود ۱۱۵٬۰۰۰ قبضه از آن تولید شد. در جریان نبرد نرماندی، حدود ۷ درصد از تانک‌های آلمانی منهدم‌شده توسط نیروهای بریتانیایی و مشترک‌المنافع با PIAT منهدم شدند. مزیت اصلی آن عدم تولید موج انفجار پشت سر بود.
• Blacker Bombard (29mm Spigot Mortar)
  • یک خمپاره‌انداز اسپیگات ۲۹ میلی‌متری که توسط سرهنگ دوم استوارت بلکر طراحی شد. این سلاح به عنوان یک سلاح دو منظوره (خمپاره‌انداز غیرمستقیم و سلاح ضدتانک مستقیم) در نظر گرفته شده بود، اما در نهایت عمدتاً توسط گارد داخلی و یگان‌های دفاع از پایگاه‌های هوایی استفاده شد. نتوانست زره را نفوذ دهد.

دهه‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۰

• Ordnance QF 20-pounder
  • یک توپ ۸۴ میلی‌متری که پس از جنگ جهانی دوم به عنوان جانشین توپ ۱۷-پاوندری در نقش توپ تانک و ضدتانک توسعه یافت.
• 120 mm BAT (Battalion Anti Tank) / MOBAT / WOMBAT
  • خانواده‌ای از توپ‌های بدون لگد (recoilless rifles) با کالیبر ۱۲۰ میلی‌متر که در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ جایگزین توپ‌های ۱۷-پاوندری شدند. از مهمات HESH (سر جنگی خردکننده) استفاده می‌کردند. WOMBAT (نسخه سبک‌تر) آخرین نسخه این خانواده بود.
• Malkara
  • یک موشک ضدتانک سنگین با هدایت سیمی که در اوایل دهه ۱۹۵۰ توسعه یافت. دارای کلاهک ۵۷ پوندی HESH و برد تا ۲٫۵ مایل (حدود ۴ کیلومتر) بود. بر روی سکوهای مختلف و خودروها نصب می‌شد و تا اواسط دهه ۱۹۶۰ در خدمت ماند. به دلیل وزن و ابعاد بزرگ، جای خود را به موشک‌های کوچک‌تر Vigilant و Swingfire داد.
• Vickers Vigilant
  • یک موشک هدایت‌شونده ضدتانک با هدایت سیمی و سامانه کنترل با جویاستیک که در اوایل دهه ۱۹۶۰ وارد خدمت شد. این موشک به صورت قابل حمل توسط نفر و همچنین روی خودروهای لندرور نصب می‌شد.

دهه ۱۹۷۰ تا ۲۰۰۰

• Swingfire
  • یک موشک ضدتانک هدایت‌شونده با هدایت سیمی که در اواخر دهه ۱۹۶۰ توسعه یافت و بر روی خودروهای زرهی مانند FV102 Striker سوار می‌شد. این موشک برد بلندی داشت و جایگزین Vigilant شد.
• MILAN
  • یک موشک ضدتانک هدایت‌شونده با هدایت سیمی (SACLOS) که به طور گسترده در ارتش بریتانیا و دیگر نیروهای ناتو استفاده می‌شد. برد مؤثر آن تا ۲۰۰۰ متر بود و نقش مکمل موشک سنگین‌تر Swingfire را ایفا می‌کرد. (جایگزین شده توسط سامانه Javelin)
• Carl-Gustaf (M2/Mark 2)
  • یک سلاح بدون لگد ۸۴ میلی‌متری چندمنظوره که از اواخر دهه ۱۹۶۰ به عنوان سلاح ضدتانک دستی در ارتش بریتانیا پذیرفته شد. قابلیت شلیک مهمات متنوع از جمله HEAT را داشت.
• M72 LAW (66mm)
  • یک سلاح یکبارمصرف و سبک ضدتانک که به عنوان یک سلاح ضدتانک اولیه و همچنین برای انهدام سنگرها در اختیار نیروهای پیاده‌نظام قرار می‌گرفت.
• LAW 80 (94mm)
  • یک سلاح یکبارمصرف با کالیبر بزرگ‌تر که در دوران جنگ سرد برای جایگزینی M72 LAW طراحی شد. مجهز به یک تفنگک ۹ میلی‌متری برای تنظیم شلیک اولیه بود.

دهه ۲۰۰۰ تاکنون

• Javelin
  • یک موشک ضدتانک هدایت‌شونده میان‌برد (حداکثر برد ۲۵۰۰ متر) که جایگزین موشک MILAN شد. این سامانه از فناوری «شلیک و فراموش کن» (fire-and-forget) با قابلیت اصابت از بالا (top-attack) برای نفوذ به زره تانک‌های مدرن بهره می‌برد. وزن کل سامانه ۲۴.۳ کیلوگرم است و توسط یک تیرانداز و یک کنترل‌کننده/ناظر عمل می‌کند. علاوه بر تانک‌ها، برای انهدام استحکامات ثابت مانند سنگرها و ساختمان‌ها نیز کاربرد دارد. این موشک اخیراً بر روی خودروی زرهی Boxer نیز یکپارچه شده است؛ در حال خدمت.

• NLAW (Next Generation Light Anti-tank Weapon)
  • یک موشک ضدتانک سبک و کوتاه‌برد (حداکثر برد ۶۰۰ متر) که برای استفاده توسط تیراندازان غیرمتخصص طراحی شده است. این موشک با سیستم هدایت خط دید پیش‌بینی‌شده (predicted line of sight) و قابلیت اصابت از بالا، قادر به منهدم کردن هر تانک اصلی جنگی با یک شلیک است. وزن آن ۱۲.۵ کیلوگرم و طول آن ۱۰۱۶ میلی‌متر است و مجهز به دوربین دید در شب می‌باشد؛ در حال خدمت.
• Carl-Gustaf M4
  • جدیدترین نسخه از سلاح ۸۴ میلی‌متری کارل گوستاف که در سال ۲۰۲۳ برای ارتش بریتانیا سفارش داده شد. این نسخه سبک‌تر و ماژولارتر از نسخه‌های قبلی است و به عنوان یک سلاح چندمنظوره برای مقابله با طیف وسیعی از اهداف از جمله نفرات، سنگرها و خودروهای زرهی استفاده می‌شود؛ در حال خدمت.

سامانه های ضد تانک اصلی مستقر بر روی تانک ها (صرفا برای تکمیل)

• 120mm L30A1 Rifled Gun
  • توپ اصلی تانک Challenger 2 که مهمات HESH و APFSDS شلیک می‌کرد؛ بازنشسته در حال جایگزینی.
• 120mm L55A1 Smoothbore Gun
  • توپ اصلی جدید تانک Challenger 3 که مهمات یکپارچه استاندارد ناتو از جمله مهمات جنبشی ضدتانک و مهمات چندمنظوره قابل برنامه‌ریزی شلیک می‌کند. وضعیت: در حال ورود به خدمت (ورود به خدمت رسمی: ۲۰۲۷)