🔗 پروفایل رسمی: mydot.one/profile/Ultra
دی هاویلند ونوم؛ تکامل جتهای جنگنده بریتانیا
دی هاویلند ونوم (de Havilland Venom)، فرزند مستقیم دی هاویلند ومپایر و گامی بلندتر درراه تکامل جت های بریتانیایی، طراحی شد. که پلی میان نسل اول جنگنده های جت و موج آینده هواپیماهای بال جاروبی باشد؛ جنگنده ای که در بحران سوئز (کانال سوئز) و اورژانس مالایا آتش دید و آخرین نمونه هایش تا سال ۱۹۸۴ در کوه های سوئیس پرواز کردند.
.jpg)
از ومپایر تا ونوم
داستان ونوم از سال ۱۹۴۸ آغاز شد، زمانی که شرکت دی هاویلند توسعه از ومپایر را بال بال های نازک تر و موتور قوی تر به عنوان جنگنده ارتفاع بالا پیشنهاد داد؛ طرحی که ابتدا Vampire FB 8 نام داشت و به تدریج به طراحی مستقلی به نام DH112 تبدیل شد تا نیاز وزارت هوانوردی بریتانیا به یک جنگنده-بمب افکن سریع و چابک را برای جایگزینی ومپایر های موجود برآورده سازد.
ونوم به عنوان یک راه حل میانی طراحی شد تا پلی باشد میان نسل اول جنگنده های جت بریتانیا، هواپیما های بال مستقیم با موتور های جریان سانتریفیوژ مانند گلاستر میتئور و ومپایر و نسل آینده ای که بال جاروبی و موتور های جریان محوری داشتند، مانند هاوکر هانترو دی هاویلند سی وایکسن..
ونوم در ظاهر شباهت زیادی به ومپایر داشت اما در واقع یک طراحی کاملا جدید بود: بال های نازک تر یا با نسبت ضخامت ۱۰ درصد (در مقایسه با ۱۴ درصد ومپایر) و زاویه ۱۷ درجه در لبه حمله، به علاوه مخازن سوخت قابل جدا در نوک بال ها که آزمایش تونل باد نشان داده بود نسبت به مخازن زیر بال ومپایر بهبود قابل توجی در نسبت برا-پسا دارند
نام Venom (زهر) نیز در همان سبک نام گذاری در هاویلند که خون آشام (ومپایر) و موسکیتو را برگزیده بود انتخاب شد تا ماهیت تهاجمی این جنگنده نو را منتقل کند.
نخستین پرواز و ورود به خدمت
نخستین نمونه اولیه ونوم (VV612) در ۲ سپتامبر ۱۹۴۹ توسط خلبان آزمایشی دی هاویلند، جان دری، به پرواز درآمد و پس از آن برای ارزیابی رسمی به بوسکامب داون تحویل داده شد. در جریان این آزمایش ها، هواپیما در نبرد های فرضی توانست از بسیاری از جنگنده های هم عصرپیشی بگیرد.
بین ۸ جولای ۱۹۴۹ و ۲۸ فوریه ۱۹۵۱، دی هاویلند سه قرارداد برای تولید ۳۷۵ فروند Venom FB.1 دریافت کرد. نخستین مدل تولیدی، Venom FB.1، در سال ۱۹۵۲ وارد خدمت شد.
موتورونوم با فشنگ های انفجاری (Coffman engine starters) روشن می شد که برای بسیاری از اپراتور های نا آشنا بود. نمونه های اولیه فاقد صندلی پرتاب شونده بودند که مورد انتقال رسمی قرار گرفت و در مدل های بعدی رفع شد.
مشخصات فنی
نمای کلی
ونوم یک جنگنده-بمب افکن تک موتوره و تک نشینه (درمدل های جنگنده) بود که طراحی دوقلو-بوم آن را مستقیما از ومپایر به ارث برده بود. ونوم ساختار چوبی-فلزی ترکیبی ومپایر را نیز حفظ کرد، گرچه در مقایسه با آن یک طراحی کاملا نو به شمار می رفت.
بدنه و بال
مهم ترین تفاوت ونوم با ومپایر دربال آن بود: بال نازک تر با هفده درجه زاویه در لبه که در حمله عدد ماخ بالاتری را ممکن می ساخت، به علاوه مخازن سوخت ۷۵ گالنی قابل جدا در نوک بال ها. بال ها همچنین مجهز به Fence (حصار هوادینامکی) بودند تا از استال در نوک بال ها هنگام فرود جلوگیری گردد.
مدل FB.4 بعدها به علاوه aileron های با کمک فشاری (power-boosted) مجهز شد تا نرخ غلت را که در مدل های اولیه ضعیف بود بهبود بخشد؛ این قابلیت حتی در حالتی که مخازن نوک بال پربودند نیز چابکی خوبی را حفظ می کرد.
موتور
قلب تپنده ونوم موتور104 /de Havilland Ghost 103 و در بعضی مدل های خاص 105 بود؛ یک توربوجت سانتریفیوژ که ۴٬۸۵۰ پاوند (۲۱.۶ کیلونیوتن) پیشرانه تولید میکرد. پیشرفتی چشمگیر نسبت به Goblin ومپایر که حدود ۳٬۱۰۰ پاوند داشت. مدلهای شبرهگیر NF.2 از Ghost 104 با ۴٬۹۵۰ پاوند پیشرانه بهره میبردند.
تسلیحات
ونوم به چهار قبضه توپ ۲۰ میلیمتری Hispano Mk.V در زیر دماغه مسلح بود و میتوانست تا ۲٬۰۰۰ پاوند بار خارجی حمل کند که معمولاً شامل دو بمب ۱٬۰۰۰ پاوندی یا هشت راکت RP-3 میشد.
| مشخصه | مقدار |
|---|---|
| خدمه | ۱ نفر (خلبان) |
| طول | ۹.۷۰ متر |
| طول بال | ۱۲.۷۰ متر |
| ارتفاع | ۱.۸۸ متر |
| وزن خالی | ۴٬۱۷۴ کیلوگرم |
| حداکثر وزن برخاست | ۶٬۹۸۵ کیلوگرم |
| موتور | de Havilland Ghost 103 توربوجت سانتریفیوژ |
| پیشرانه | ۲۱.۶ کیلونیوتن |
| حداکثر سرعت | ۱٬۰۳۰ کیلومتر بر ساعت (۶۴۰ مایل بر ساعت) |
| برد | ۱٬۷۴۰ کیلومتر |
| نرخ صعود | ۴۶ متر بر ثانیه |
| سقف پرواز | ۱۲٬۰۰۰ متر |
| تسلیحات | ۴ × توپ ۲۰ میلیمتری + ۸ راکت یا ۲ بمب ۴۵۰ کیلوگرمی |
| نخستین پرواز | ۲ سپتامبر ۱۹۴۹ |
| ورود به خدمت | ۱۹۵۲ |
| آخرین بازنشستگی | خدمت نظامی در سال ۱۹۸۳ پایان یافت. |
| تعداد ساخته شده | ۱٬۴۳۱ فروند (تمامی مدلها شامل Sea Venom) |
خدمت عملیاتی
ونوم در جنگ مالایا با اسکادران های ۴۵ و ۶۰ نیروی هوایی سلطنتی (RAF
) در عملیات ضد شورش علیه چریک های کمونیست شرکت کرد، در قالب آنچه Operation Firedog نام گرفته بود. ونوم هایی نیز به نیروی هوایی سلطنتی نیوزلند
امانت داده شدند تا در همان تئاتر عملیاتی خدمت کند.
ونوم همچنان دربحران سوئز ۱۹۵۶ با اسکادران های۶، ۸ و ۲۴۹ نیروی هواویی سلطنتی از پایگاه RAF Akrotiri در قبرس عملیات زد و ضربات هوایی علیه اهداف مصری انجام داد. در جریان عملیات موسوم به Operation Musketeer، ونو ها بدون گزارش تلفات در مقابل آتش دشمن به ماموریت های خود ادامه دادند.
ونوم های شب رهگیر RAF(نیروی هوایی سلطنتی) در سال ۱۹۵۷ از خط مقدم کنار گذاشته شدند و جای خود را به گلاستر جاولین دادند. اخرین ونوم های RAF(نیروی هوایی سلطنتی) در سال ۱۹۶۲ بازنشسته شدند.
سوئیس بزرگ ترین اپراتور صادراتی ونوم بود. یک کنسرسیوم از سه شرکت سوئیسی (کارخانه هواپیما فدرال درامن، Flug und Fahrzeugwerke در آلتنراین و Pilatus AG در اشتانس) در مجموع ۱۵۰ فروند FB.50 و۱۰۰ فروند FB.54 را تولید رد و موتور های Ghost را نیز به مجوزی همراه با فیات ایتالیا ساخت. در اوج قدرت اسکادران سوئیسی با ونوم مسلح بودند و آخرین نمونهها تا ۱۹۸۴ در خدمت ماندند.
تفاوت ونوم با سایر جت های هم عصر
برای درک جایگاه ونوم مقایسه با جت های هم عصر مفید است:
| تسلیحات(توپ) | نخستین پرواز | سقف پرواز | کشور | حداکثر سرعت | موتور | جت جنگنده |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ۴ × ۲۰mm | ۱۹۴۹ | ۱۲٬۰۰۰ m | بریتانیا | ۱٬۰۳۰ km/h | de Havilland Ghost | de Havilland Venom |
| ۴ × ۲۰mm | ۱۹۴۳ | ۱۳٬۱۰۰ m | بریتانیا | ۸۸۲ km/h | de Havilland Goblin | de Havilland Vampire |
| ۴ × ۲۰mm | ۱۹۴۷ | ۱۳٬۱۰۰ m | بریتانیا | ۹۶۲ km/h | Rolls-Royce Derwent | Gloster Meteor F.8 |
| ۴ × ۳۰mm | ۱۹۵۱ | ۱۵٬۲۴۰ m | بریتانیا | ۱٬۱۴۴ km/h | Rolls-Royce Avon | Hawker Hunter F.1 |
| ۶ × ۱۲.۷mm | ۱۹۴۶ | ۱۲٬۳۴۴ m | آمریکا | ۱٬۰۰۱ km/h | Allison J35 | Republic F-84 Thunderjet |
| ۴ × ۲۰mm | ۱۹۴۹ | ۱۵٬۰۰۰ m | فرانسه | ۹۴۰ km/h | Rolls-Royce Nene | Dassault Ouragan |
مدل ها و گونه ها
- DH.112؛ نمونه اولیه: نخستین نمونه اولیه (VV612) که از دو بدنه ومپایر ساختهشده توسط English Electric تبدیل شده بود، در ۲ سپتامبر ۱۹۴۹ پرواز کرد. نمونه دوم (VV613) در ۲۳ جولای ۱۹۵۰ پرواز کرد، برخی منابع هم ۲۹ جولای ۱۹۵۰ را ذکر میکنند.
- Venom FB.Mk.1: مدل تولیدی اولیه با موتور Ghost 48 Mk.1 با پیشرانه ۴٬۸۵۰ پاوند. ۳۷۵ فروند برای نیروی هوایی سلطنتی تولید شد و در اوگوست ۱۹۵۲ وارد خدمت گردید. مسلح به چهار توپ ۲۰ میلیمتری Hispano و قابلیت حمل دو بمب ۱٬۰۰۰ پاوندی یا هشت راکت RP-3 بود. نمونههای اولیه این مدل فاقد صندلی پرتابشونده بودند.
- Venom NF.Mk.2: شبرهگیر دونفرهای که از ترکیب بدنه NF.10 ومپایر با بالهای ونوم ساخته شد. کابین به آرایش کنارکنار تبدیل شد و رادار AI.10 در دماغه نصب گردید. نمونه اولیهاش در ۲۲ اوگوست ۱۹۵۰ پرواز کرد و ۹۱ فروند برای RAF تولید شد.
- Venom NF.Mk.2A: پس از چند سانحه که خلبانان در رویکرد شبانه دچار مشکل شدند، NF.2 تغییر کرد: کانوپی شفاف و بدون قاب جایگزین قبلی شد و سطوح کنترل پروازی نیز اصلاح گردید.
- Venom NF.Mk.3: پیشرفتهترین مدل شبرهگیر با aileronهای با کمکفشاری، سیستم جدا کردن کانوپی بهصورت موتوری، و رادار آمریکایی AI.21 (APS-57) در دماغه بزرگتر. ۱۲۹ فروند از این مدل تولید شد و از ژوئن ۱۹۵۵ وارد خدمت گردید.
- Venom FB.Mk.4: آخرین مدل جنگنده یا بمبافکن RAF(نیروی هوایی سلطنتی) با موتور Ghost 105، صندلی پرتابشونده Martin Baker، aileronهای با کمکفشاری، تهویه کابین، و دُمهای بزرگتر و مربعیتر. ۲۵۰ فروند تولید شد و از جولای ۱۹۵۵ وارد خدمت گردید.
- Venom FB.Mk.50 / FB.Mk.54: نسخههای صادراتی جنگنده-بمبافکن. سوئیس تنها کشوری بود که ونوم تکنشین را تحت مجوز تولید کرد؛ ۱۵۰ فروند FB.50 (شامل ۲۴ فروند شناساییعکاسی FB.1R) و ۱۰۰ فروند FB.54 که در ۱۱ اسکادران سوئیسی خدمت کردند. عراق و ونزوئلا نیز از جمله اپراتورهای این نسخهها بودند.
- Venom NF.Mk.51: نسخه شبرهگیر صادراتی که ۶۰ فروند آن به نیروی هوایی سوئد تحویل داده شد و در آنجا با نام J33 شناخته میشد.
- Sea Venom؛ نسخه دریایی: نیروی دریایی سلطنتی (Fleet Air Arm) به نسخهای از ونوم برای عملیات ناوهواپیمابر علاقهمند شد. تغییرات شامل ارابه فرود تقویتشده، قلاب نشست در دنباله، و بالهای تاشو بود. نخستین پرواز نمونه اولیه در ۱۹ آوریل ۱۹۵۱ انجام شد. Sea Venom در بحران سوئز ۱۹۵۶ از روی ناوهای HMS Albion و HMS Eagle عملیات کرد و تا ۱۹۷۰ در خدمت ماند.
- Aquilon (فرانسه): شرکت SNCASE فرانسه ۱۰۱ فروند Sea Venom را تحت مجوز برای نیروی دریایی فرانسه ساخت که با نام آکیلون (عقاب) شناخته میشد و در چهار زیرمدل اصلی تولید گردید.
