مای‌دات

اطلاعیه
برای اطلاع‌رسانی در مواقع اضطراری مانند تعطیلی‌های سراسری، محدودیت‌های اینترنت، قطعی سایت یا هرگونه اختلال دیگر، لطفاً در شبکهٔ اجتماعی مای‌دات در ویکی نظامی عضو شوید.

🔗 پروفایل رسمی: mydot.one/profile/Ultra

بوئینگ سی-۱۷ گلوب مستر ۳؛ هواپیمای ترابری نظامی

از ویکی نظامی

مک دانل داگلاس/بوئینگ ۱۷ گلوب مستر ۳ یک هواپیمای ترابری نظامی بزرگ است که در دهه ۱۹۸۰ و اوایل دهه ۱۹۹۰ توسط مک‌دانل داگلاس برای نیروی هوایی ایالات متحده (USAF) توسعه یافت. سی-۱۷ نام خود را از دو هواپیمای باربری نظامی پیستونی پیشین، داگلاس سی-۷۴ گلوب‌مستر و داگلاس سی-۱۲۴ گلوب‌مستر II، به ارث برده است.

سی-۱۷ بر پایه YC-15، یک هواپیمای ترابری نمونه کوچک‌تر که در دهه ۱۹۷۰ طراحی شده بود، ساخته شد. این هواپیما برای جایگزینی لاکهید سی-۱۴۱ استارلیفتر طراحی شد و همچنین بخشی از وظایف لاکهید سی-۵ گلکسی را نیز بر عهده گرفت. نسخه بازطراحی‌شده نسبت به YC-15 بزرگ‌تر بود و بال‌های عقب‌گرا و موتورهای قوی‌تری داشت. توسعه این هواپیما به‌دلیل مجموعه‌ای از مشکلات طراحی به تعویق افتاد که باعث زیانی نزدیک به ۱٫۵ میلیارد دلار برای شرکت در مرحله توسعه برنامه شد. سی-۱۷ در ۱۵ سپتامبر ۱۹۹۱، حدود یک سال دیرتر از برنامه‌ریزی، نخستین پرواز خود را انجام داد و در ۱۷ ژانویه ۱۹۹۵ رسماً وارد خدمت نیروی هوایی ایالات متحده شد. مک‌دانل داگلاس و پس از ادغام آن با بوئینگ در سال ۱۹۹۷، بوئینگ، تولید این هواپیما را برای بیش از دو دهه ادامه دادند. آخرین فروند سی-۱۷ در کارخانه لانگ بیچ کالیفرنیا تکمیل و در نوامبر ۲۰۱۵ به پرواز درآمد.

سی-۱۷ معمولا ماموریت های ترابری تاکتیکی و استراتژیک را برای جابه جایی نیرو و بار در سراسر جهان انجام می دهد؛ نقش های اضافی آن شامل تخلیه پزشکی و عملیات پرتاب هوایی نیز شامل می شود. این هواپیما در خدمت نیروی هوایی آمریکا و همچنین نیروی هوایی هند، بریتانیا، استرالیا، کانادا، قطر، امارات متحده عربی، کویت و سازمان چند ملیتی مستثر در اروپا موسوم به بال ترابری سنگین (Heavy Airlift Wing) قرار دارد.

این هواپیما نقش لجستیکی کلیدی در عملیات آزادی پایدار در افغانستان و عملیات آزادی عراق ایفا کرد؛ همچنین در ارائه کمک های بشر دوستانه پس از بلایای طبیعی گوناگون از جمله زلزله هائیتی در ۲۰۱۰، سیل سند در ۲۰۱۱ و زلزله ترکیه-سوریه در ۲۰۲۳ مشارکت داشت.

توسعه و طراحی

پیشینه و مراحله طراحی

در دهه ۱۹۷۰، نیروی هوایی آمریکا به‌دنبال جایگزینی برای هواپیمای باربری تاکتیکی سی-۱۳۰ هرکولیس خود بود. مسابقه ترابری پیشرفته با برد کوتاه (AMST) برگزار شد که در آن بوئینگ YC-14 و مک‌دانل داگلاس YC-15 را پیشنهاد دادند. اگرچه هر دو نامزد از نیازمندی‌های تعیین‌شده فراتر رفتند، این مسابقه پیش از انتخاب برنده لغو شد. نیروی هوایی آمریکا برنامه C-X را در نوامبر ۱۹۷۹ برای توسعه یک AMST بزرگ‌تر با برد بیشتر آغاز کرد.

تا سال ۱۹۸۰، نیروی هوایی آمریکا ناوگان بزرگی از سی-۱۴۱ استارلیفترهای رو به کهنگی در اختیار داشت. نیروی هوایی نیازمندی‌های ماموریتی خود را تعیین و درخواست پیشنهاد (RFP) برای C-X را در اکتبر ۱۹۸۰ منتشر کرد. مک‌دانل داگلاس تصمیم گرفت هواپیمای جدیدی بر پایه YC-15 توسعه دهد؛ بوئینگ نسخه سه‌موتوره بزرگ‌تری از YC-14 خود را پیشنهاد داد؛ لاکهید نیز طرحی بر پایه سی-۵ و طرح دیگری بر پایه سی-۱۴۱ بزرگ‌شده ارائه کرد. در ۲۸ اوت ۱۹۸۱، مک‌دانل داگلاس برای ساخت طرح خود که آنگاه سی-۱۷ نام‌گذاری شد، انتخاب شد. هواپیمای جدید نسبت به YC-15 دارای بال‌های عقب‌گرا، اندازه بزرگ‌تر و موتورهای قوی‌تر بود. این ویژگی‌ها به آن اجازه می‌داد کارهای سی-۱۴۱ را انجام دهد و برخی وظایف لاکهید سی-۵ گلکسی را نیز بر عهده بگیرد و ناوگان سی-۵ را برای حمل بارهای بسیار بزرگ آزاد کند.

طرح‌های جایگزین برای رفع نیاز ترابری پس از مسابقه C-X دنبال شد، از جمله طولانی‌کردن سی-۱۴۱آ به سی-۱۴۱ب، سفارش سی-۵ بیشتر، ادامه خرید کی‌سی-۱۰ و گسترش ناوگان هوایی ذخیره غیرنظامی. محدودیت بودجه باعث کاهش بودجه برنامه و تاخیر چهارساله شد. در این دوره قراردادهایی برای کار طراحی اولیه و تکمیل صدور گواهی موتور اعطا شد. در دسامبر ۱۹۸۵، قرارداد توسعه کامل تحت مدیریت باب کلپر امضا شد. در آن زمان، نخستین پرواز برای سال ۱۹۹۰ برنامه‌ریزی شده بود. نیروی هوایی آمریکا نیازی برای ۲۱۰ فروند هواپیما تعیین کرده بود.

مشکلات توسعه و بودجه محدود در اواخر دهه ۱۹۸۰ باعث تاخیر شد. در این دوره از هواپیمای در حال توسعه انتقاد شد و سؤالاتی درباره جایگزین‌های مقرون‌به‌صرفه‌تر مطرح شد. در آوریل ۱۹۹۰، وزیر دفاع دیک چنی سفارش را از ۲۱۰ به ۱۲۰ فروند کاهش داد. نخستین پرواز سی-۱۷ در ۱۵ سپتامبر ۱۹۹۱ از کارخانه مک‌دانل داگلاس در لانگ بیچ کالیفرنیا، حدود یک سال دیرتر از برنامه، انجام شد. نخستین هواپیما (T-1) به همراه پنج نمونه تولیدی دیگر (P1 تا P5) در آزمایش‌ها و ارزیابی‌های گسترده پروازی در پایگاه نیروی هوایی ادواردز شرکت داشتند. دو بدنه کامل نیز برای آزمایش بار استاتیک و تکراری ساخته شدند.

طراحی

سی-۱۷ گلوب‌مستر III یک هواپیمای ترابری استراتژیک است که قادر به انتقال بار به نزدیکی منطقه نبرد است. طول این هواپیما ۵۳ متر و دهانه بال آن ۵۱٫۷۷ متر است و حدود ۸ درصد از مواد کامپوزیت، عمدتاً در سازه ثانویه و سطوح کنترلی، استفاده می‌کند. این هواپیما دارای پیکربندی بال آنهدرال است که پایداری غلتشی و طولی را برای هواپیما فراهم می‌کند. طراحی دم T نیز به پایداری هواپیما کمک می‌کند و مرکز فشار را بالاتر از مرکز جرم قرار می‌دهد.

سی-۱۷ توسط چهار موتور توربوفن پرت اند ویتنی F117-PW-100 به حرکت درمی‌آید که بر پایه موتور تجاری پرت اند ویتنی PW2040 مورد استفاده در بوئینگ ۷۵۷ ساخته شده‌اند. هر موتور نیروی رانش ۱۸۰ کیلونیوتن (۴۰٬۴۰۰ پوند-نیرو) تولید می‌کند. معکوس‌کننده‌های رانش موتورها هوای اگزوز را به سمت بالا و جلو هدایت می‌کنند که احتمال آسیب از برخورد اجسام خارجی روی باند را کاهش می‌دهد و رانش معکوس کافی برای عقب راندن هواپیما هنگام تاکسی‌کردن فراهم می‌کند.

برای عملیات باربری، سی-۱۷ به خدمه سه‌نفره (خلبان، کمک‌خلبان، مسئول بارگیری) نیاز دارد. محفظه بار ۲۷ متر طول، ۵٫۵ متر عرض و ۳٫۷۶ متر ارتفاع دارد. کف محفظه بار دارای غلتک برای بار پالتی است اما می‌تواند برای وسایل نقلیه چرخ‌دار به کف تخت تبدیل شود. بار از طریق یک رمپ بزرگ عقبی بارگیری می‌شود که وسایل نقلیه چرخ‌دار مانند تانک ۶۳ تنی ام۱ آبرامز، سایر خودروهای زرهی، کامیون‌ها و تریلرها را همراه با بار پالتی جای می‌دهد.

حداکثر بار مفید سی-۱۷ حدود ۷۷٬۵۰۰ کیلوگرم و حداکثر وزن برخاست آن ۲۶۵٬۰۰۰ کیلوگرم است. با بار مفید ۷۳٬۰۰۰ کیلوگرم و ارتفاع کروز اولیه ۸٬۵۰۰ متر، سی-۱۷ برد بدون سوخت‌گیری حدود ۴٬۴۰۰ کیلومتر در ۷۱ فروند اول دارد و ۵٬۲۰۰ کیلومتر در نسخه‌های بعدی با برد افزایش‌یافته که دارای مخزن سوخت میانی بال آب‌بندی‌شده هستند؛ بوئینگ به‌طور غیررسمی این نسخه‌ها را سی-۱۷ ER می‌نامد. سرعت کروز سی-۱۷ حدود ۸۳۰ کیلومتر بر ساعت (ماخ ۰٫۷۴) است. این هواپیما برای پرتاب هوایی ۱۰۲ چترباز و تجهیزات‌شان طراحی شده است.

سی-۱۷ برای عملیات از باندهایی به کوتاهی ۱٬۰۶۷ متر و عرض ۲۷ متر طراحی شده و همچنین می‌تواند از باندهای خاکی و بدون آسفالت استفاده کند، هرچند با احتمال آسیب بیشتر به هواپیما. این هواپیما برای ۲۰ نفر-ساعت نگهداری در هر ساعت پرواز و نرخ آماده‌به‌کاری ۷۴ درصد طراحی شده است.

مشکلات توسعه

آزمایش استاتیک بال سی-۱۷ در اکتبر ۱۹۹۲ نشان داد که بال در ۱۲۸ درصد بار حداکثر طراحی‌شده دچار شکست می‌شود که کمتر از نیازمندی ۱۵۰ درصدی بود. هر دو بال از عقب به جلو کمانه کردند و شکست‌هایی در تقویت‌کننده‌ها، تیرک‌ها و دنده‌ها رخ داد. حدود ۱۰۰ میلیون دلار برای بازطراحی سازه بال هزینه شد؛ بال در آزمایش دوم در سپتامبر ۱۹۹۳ در ۱۴۵ درصد دچار شکست شد. با این حال، بررسی داده‌های آزمایش نشان داد که بار به‌درستی روی بال اعمال نشده بود و بال در واقع نیازمندی را برآورده می‌کرد. سی-۱۷ نام «گلوب‌مستر III» را در اوایل سال ۱۹۹۳ دریافت کرد. در اواخر ۱۹۹۳، وزارت دفاع به پیمانکار دو سال فرصت داد تا مشکلات تولید و افزایش هزینه‌ها را حل کند، وگرنه قرارداد پس از تحویل چهلمین هواپیما لغو می‌شد. با پذیرش شرایط سال ۱۹۹۳، مک‌دانل داگلاس زیانی نزدیک به ۱٫۵ میلیارد دلار در مرحله توسعه برنامه متحمل شد.

در مارس ۱۹۹۴، برنامه هواپیمای ترابری غیرتوسعه‌ای برای تهیه یک هواپیمای ترابری با استفاده از رویه‌های تجاری، به‌عنوان جایگزین یا مکمل احتمالی سی-۱۷ ایجاد شد. گزینه‌های بررسی‌شده شامل خرید یک بوئینگ ۷۴۷-۴۰۰ اصلاح‌شده، راه‌اندازی مجدد خط تولید سی-۵، تمدید عمر خدمتی سی-۱۴۱ و ادامه تولید سی-۱۷ بود. سرانجام گزینه‌ها به بوئینگ ۷۴۷-۴۰۰ (با نام موقت سی-۳۳)، لاکهید مارتین سی-۵D و مک‌دانل داگلاس سی-۱۷ محدود شد.

در آوریل ۱۹۹۴، برنامه همچنان از بودجه فراتر رفته بود و مشخصات وزن، مصرف سوخت، بار مفید و برد را برآورده نمی‌کرد و در چندین آزمایش کلیدی ارزیابی قابلیت پرواز ناموفق بود. مشکلاتی در نرم‌افزار ماموریت، چرخ فرود و سایر بخش‌ها یافت شد. یک گزارش ژوئیه ۱۹۹۴ اداره پاسخگویی دولت (GAO) نشان داد که هرچند مطالعات نیروی هوایی و وزارت دفاع در سال‌های ۱۹۸۶ و ۱۹۹۱ اعلام کرده بودند سی-۱۷ می‌تواند از ۶٬۴۰۰ فرودگاه بیشتر نسبت به سی-۵ در خارج از آمریکا استفاده کند، این مطالعات فقط ابعاد باند را در نظر گرفته و نه استحکام باند را؛ با در نظر گرفتن هر دو معیار، برتری سی-۱۷ از ۶٬۴۰۰ به ۹۱۱ فرودگاه کاهش یافت.

یک گزارش ژانویه ۱۹۹۵ GAO نشان داد که نیروی هوایی آمریکا در ابتدا قصد سفارش ۲۱۰ فروند سی-۱۷ به قیمت ۴۱٫۸ میلیارد دلار را داشت، و ۱۲۰ فروند سفارش‌شده بر اساس برآورد سال ۱۹۹۲ حدود ۳۹٫۵ میلیارد دلار هزینه داشت. در مارس ۱۹۹۴، ارتش آمریکا تصمیم گرفت که به سامانه پرتاب چتری با ارتفاع کم و ظرفیت ۲۷٬۰۰۰ کیلوگرمی سی-۱۷ نیازی ندارد و ظرفیت ۱۹٬۰۰۰ کیلوگرمی سی-۱۳۰ کافی است. یک گزارش فوریه ۱۹۹۷ GAO نشان داد که سی-۱۷ با بار کامل نمی‌تواند روی باندهای مرطوب ۹۱۴ متری فرود بیاید. تا سپتامبر ۱۹۹۵، بیشتر مشکلات پیشین حل شده و سی-۱۷ تمام اهداف عملکرد و قابلیت اطمینان را برآورده می‌کرد. نخستین اسکادران نیروی هوایی آمریکا در ژانویه ۱۹۹۵ عملیاتی اعلام شد.

مشخصات فنیC-17A
مشخصه مقدار
خدمه ۳ نفر (۲ خلبان، ۱ مسئول بارگیری)
ظرفیت کیلوگرم بار روی حداکثر ۱۸ پالت ۴۶۳L یا ترکیبی از بار پالتی و وسایل نقلیه؛ ۱۰۲ چترباز یا ۱۳۴ نفر با صندلی‌های پالتی و کناری؛ یا یک تانک ام۱ آبرامز، دو نفربر برادلی یا سه زرهی استرایکر
طول ۵۳ متر
دهانه بال ۵۱٫۷۵۵ متر
ارتفاع ۱۶٫۷۹ متر
وزن خالی ۱۲۸٬۱۴۰ کیلوگرم
حداکثر وزن برخاست ۲۶۵٬۳۵۲ کیلوگرم
ظرفیت سوخت ۱۳۴٬۵۶۰ لیتر
موتور ۴ توربوفن پرت اند ویتنی PW2000، هر یک با رانش ۱۷۹٫۹ کیلونیوتن (نام‌گذاری نظامی: F117-PW-100)
سرعت کروز ۸۳۰ کیلومتر بر ساعت (ماخ ۰٫۷۴ تا ۰٫۷۹)
برد ۴٬۴۸۰ کیلومتر با بار ۷۱٬۲۱۴ کیلوگرمی
سقف پرواز ۱۴٬۰۰۰ متر
مسافت فرود ۱٬۰۶۷ متر

تولید و تحویل

در سال ۱۹۹۶، وزارت دفاع سفارش ۸۰ فروند دیگر را ثبت کرد که مجموع را به ۱۲۰ فروند رساند. در سال ۱۹۹۷، مک‌دانل داگلاس با رقیب داخلی خود بوئینگ ادغام شد. در آوریل ۱۹۹۹، بوئینگ پیشنهاد کاهش قیمت واحد سی-۱۷ در ازای خرید ۶۰ فروند بیشتر توسط نیروی هوایی را داد؛ در اوت ۲۰۰۲، سفارش به ۱۸۰ فروند افزایش یافت. در سال ۲۰۰۷، ۱۹۰ فروند سی-۱۷ برای نیروی هوایی آمریکا سفارش داده شده بود. در ۶ فوریه ۲۰۰۹، بوئینگ قراردادی به ارزش ۲٫۹۵ میلیارد دلار برای ۱۵ فروند دیگر دریافت کرد که مجموع ناوگان را به ۲۰۵ فروند رساند. در ۶ آوریل ۲۰۰۹، وزیر دفاع رابرت گیتس اعلام کرد که سفارش دیگری فراتر از ۲۰۵ فروند برنامه‌ریزی‌شده وجود نخواهد داشت؛ اما در ۱۲ ژوئن ۲۰۰۹، زیرکمیته نیروهای هوایی و زمینی مجلس نمایندگان ۱۷ فروند دیگر را اضافه کرد.

سرانجام نیروی هوایی آمریکا تصمیم گرفت ناوگان سی-۱۷ خود را در ۲۲۳ فروند محدود کند؛ آخرین تحویل در ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۳ انجام شد. در سال ۲۰۱۰، بوئینگ نرخ تولید را از حداکثر ۱۶ فروند در سال به ۱۰ فروند کاهش داد و حدود ۱٬۱۰۰ نیروی کار را تا سال ۲۰۱۲ تعدیل کرد. تا آوریل ۲۰۱۱، ۲۳۰ فروند سی-۱۷ تولیدی تحویل داده شده بود، از جمله ۲۱۰ فروند به نیروی هوایی آمریکا. نمونه اولیه سی-۱۷ موسوم به «T-1» در سال ۲۰۱۲ پس از استفاده به‌عنوان بستر آزمایشی بازنشسته شد. در ۱۹ ژوئن ۲۰۱۲، نیروی هوایی آمریکا ۲۲۴مین و آخرین سی-۱۷ خود را برای جایگزینی فروندی که در ژوئیه ۲۰۱۰ در آلاسکا سقوط کرده بود، سفارش داد.

در سپتامبر ۲۰۱۳، بوئینگ اعلام کرد که تولید سی-۱۷ رو به توقف است. در اکتبر ۲۰۱۴، تیرک اصلی بال ۲۷۹مین و آخرین هواپیما تکمیل شد؛ این هواپیما در سال ۲۰۱۵ تحویل داده شد و پس از آن بوئینگ کارخانه لانگ بیچ را تعطیل کرد. در فوریه ۲۰۱۴، بوئینگ در حال مذاکرات فروش با «پنج یا شش» کشور برای ۱۵ فروند باقی‌مانده بود.

در می ۲۰۱۵، وال استریت ژورنال گزارش داد که بوئینگ انتظار هزینه‌ای کمتر از ۱۰۰ میلیون دلار و کاهش ۳٬۰۰۰ موقعیت شغلی مرتبط با برنامه سی-۱۷ را دارد، و همچنین اشاره کرد که ایرباس A400M آتلاس با هزینه پایین‌تر، فروش‌های بین‌المللی را از سی-۱۷ گرفته است.

در ژوئن ۲۰۲۵ اعلام شد که بوئینگ در حال مذاکره با یک مشتری بین‌المللی برای از سرگیری تولید سی-۱۷ است و چندین کشور دیگر نیز به این موضوع علاقه‌مند بودند. گمانه‌زنی‌هایی درباره علاقه احتمالی آمریکا به خرید سی-۱۷های جدید نیز مطرح شد، چرا که در حال حاضر برنامه‌ای برای جایگزینی سی-۱۷های موجود یا سی-۵ گلکسی رو به کهنگی وجود ندارد. نخست‌وزیر ژاپن، شیگرو ایشیبا، اعلام کرد که نیروی دفاع هوایی خودی ژاپن به خرید سی-۱۷ علاقه‌مند خواهد بود.

برنامه های جایگزینی

نیروی هوایی آمریکا قصد دارد ناوگان سی-۱۷ گلوب‌مستر III و سی-۵M گلکسی خود را با ناوگان جدیدی از هواپیماهای ترابری سنگین موسوم به هواپیمای ترابری نسل بعد (NGAL) جایگزین کند. تامین این هواپیما قرار است از سال ۲۰۳۸ آغاز شود. هدف برنامه جدید، رویکرد «دو در یک» است؛ به این معنا که به‌جای جایگزینی جداگانه سی-۵ و سی-۱۷، یک هواپیمای واحد هر دو نقش ترابری استراتژیک را انجام خواهد داد. طبق برآوردها، این برنامه تا سال ۲۰۴۱ به قابلیت عملیاتی اولیه خواهد رسید، در حالی که سی-۵M و سی-۱۷ به ترتیب تا سال‌های ۲۰۴۵ و ۲۰۷۵ در خدمت باقی خواهند ماند.

تاریخچه عملیاتی

نیروی هوایی ایالات متحده

نخستین سی-۱۷ تولیدی در ۱۴ ژوئیه ۱۹۹۳ به پایگاه نیروی هوایی چارلستون در کارولینای جنوبی تحویل داده شد. نخستین یگان سی-۱۷، اسکادران هفدهم ترابری هوایی، در ۱۷ ژانویه ۱۹۹۵ عملیاتی اعلام شد. این هواپیما ۲۲ رکورد بار سنگین را شکسته و جایزه معتبر کالیر، معتبرترین جایزه هوانوردی آمریکا، را در سال ۱۹۹۴ دریافت کرده است. یک گزارش کنگره درباره عملیات در کوزوو و عملیات نیروی متحد اشاره کرد که عملکرد سی-۱۷آ نیروی هوایی یکی از داستان‌های موفقیت بزرگ بود؛ این هواپیما نیمی از ماموریت‌های ترابری استراتژیک عملیات را انجام داد.

سی-۱۷ها تجهیزات نظامی را در طول عملیات آزادی پایدار در افغانستان و عملیات آزادی عراق تحویل دادند و همچنین کمک‌های بشردوستانه را پس از زلزله هائیتی در سال ۲۰۱۰ و سیل سند در سال ۲۰۱۱ رساندند. در ۲۶ مارس ۲۰۰۳، ۱۵ فروند سی-۱۷ نیروی هوایی آمریکا در بزرگ‌ترین پرتاب رزمی هوابرد از زمان تهاجم آمریکا به پاناما در دسامبر ۱۹۸۹ شرکت کردند: پرتاب شبانه ۱٬۰۰۰ چترباز از تیپ هوابرد ۱۷۳ بر فراز باشور در عراق. نیروی هوایی آمریکا همچنین به متحدان خود در نیازهای ترابری کمک کرده است، مانند انتقال خودروهای کانادایی به افغانستان در سال ۲۰۰۳ و نیروهای استرالیایی برای استقرار نظامی به رهبری استرالیا در تیمور شرقی در سال ۲۰۰۶.

خدمه‌های پروازی این هواپیما را «مووس» (گوزن شمالی ماده) لقب داده‌اند، چون هنگام سوخت‌گیری زمینی، دریچه‌های تخلیه فشار صدایی شبیه به صدای یک گوزن شمالی ماده در فصل جفت‌گیری تولید می‌کنند.

از سال ۱۹۹۹، سی-۱۷ها هرساله در عملیات دیپ فریز به قطب جنوب پرواز می‌کنند تا از برنامه تحقیقات قطب جنوب آمریکا پشتیبانی کنند و جایگزین سی-۱۴۱هایی شده‌اند که پیش‌تر استفاده می‌شدند. یک سی-۱۷ همراه رئیس‌جمهور آمریکا در سفرهای داخلی و خارجی او برای انتقال لیموزین ریاست‌جمهوری، مرین وان و گروه‌های امنیتی استفاده می‌شود.

  • تست پرتابگر موشک راپید دراگون: در سال ۲۰۲۱، آزمایشگاه تحقیقات نیروی هوایی مفهوم را در قالب سامانه راپید دراگون توسعه داد که سی-۱۷ را به یک کشتی مسلح موشک کروز تبدیل می‌کند که قادر به پرتاب انبوه ۴۵ موشک JASSM-ER با کلاهک‌های ۵۰۰ کیلوگرمی از فاصله ایمن ۹۲۵ کیلومتری است.
  • تخلیه افغانستان: در ۱۵ اوت ۲۰۲۱، سی-۱۷ نیروی هوایی آمریکا با شماره ۰۲-۱۱۰۹ فرودگاه بین‌المللی حامد کرزای در کابل را در حالی ترک کرد که جمعیتی از افراد تلاش‌کننده برای فرار از تهاجم طالبان در کنار هواپیما می‌دویدند. این سی-۱۷ در حالی از زمین بلند شد که افرادی به بیرون هواپیما چسبیده بودند و دست‌کم دو نفر پس از سقوط از هواپیما جان باختند. در همان روز، سی-۱۷ دیگری با شماره ۰۱-۰۱۸۶ در یک پرواز، ۸۲۳ شهروند افغان را از این فرودگاه منتقل کرد که رکورد جدیدی برای این نوع هواپیما به‌شمار می‌رفت.

نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا

در ۱۳ ژانویه ۲۰۱۳، نیروی هوایی سلطنتی دو فروند سی-۱۷ را از پایگاه بریز نورتون به پایگاه هوایی اورو در فرانسه اعزام کرد تا خودروهای زرهی فرانسوی را در طول مداخله فرانسه در مالی به باماکو، پایتخت مالی، منتقل کنند. در ژوئن ۲۰۱۵، یک سی-۱۷ نیروی هوایی سلطنتی برای تخلیه پزشکی چهار قربانی حملات سوسه در سال ۲۰۱۵ از تونس استفاده شد. در ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۲، سی-۱۷ با شماره ZZ177 پیکر ملکه الیزابت دوم را از فرودگاه ادینبرو به پایگاه نورتولت در لندن منتقل کرد.

نیروی هوایی سلطنتی کانادا

نیروهای مسلح کانادا از دیرباز نیازمند توانایی ترابری استراتژیک برای عملیات نظامی و بشردوستانه در سراسر جهان بودند. کانادا در ۱۴ آوریل ۲۰۱۰ نخستین فرود یک CC-177 کانادایی در پایگاه سی‌اف‌اس الرت، شمالی‌ترین فرودگاه جهان، را ثبت کرد. گلوب‌مسترهای کانادایی در پشتیبانی از ماموریت‌های گوناگون جهانی، از جمله عملیات هستیا پس از زلزله هائیتی در سال ۲۰۱۰، ارائه ترابری هوایی در قالب عملیات موبایل و پشتیبانی از ماموریت کانادا در افغانستان، به کار گرفته شدند. پس از طوفان هایان در فیلیپین در سال ۲۰۱۳، CC-177ها پلی هوایی میان دو کشور ایجاد کردند.

برنامه توانایی ترابری هوایی استراتژیک

در نمایشگاه هوایی فارنبرو ۲۰۰۶، شماری از کشورهای عضو ناتو نامه تفاهمی برای خرید و بهره‌برداری مشترک از چند فروند سی-۱۷ در قالب برنامه توانایی ترابری هوایی استراتژیک (SAC) امضا کردند. خرید شامل دو فروند سی-۱۷ بود و فروند سومی نیز توسط آمریکا اهدا شد. سی-۱۷های این برنامه در پایگاه هوایی پاپا در مجارستان مستقرند. کشورهای عضو SAC عبارت‌اند از بلغارستان، استونی، فنلاند، مجارستان، لیتوانی، هلند، نروژ، لهستان، رومانی، اسلوونی، سوئد و آمریکا.

نیروی هوایی هند

سی-۱۷ به نیروی هوایی هند قابلیت ترابری استراتژیک، توانایی استقرار نیروهای ویژه و عملیات در محدوده‌ای از پایگاه‌های کوهستانی هیمالیا در شمال تا پایگاه‌های اقیانوس هند در جنوب می‌دهد. سی-۱۷های هند در پایگاه هوایی هیندون مستقر بوده و توسط اسکادران شماره ۸۱ (اسکای‌لوردز) عملیاتی می‌شوند. نخستین سی-۱۷ در ژانویه ۲۰۱۳ برای آزمایش و آموزش تحویل داده شد و در ۱۱ ژوئن ۲۰۱۳ رسماً پذیرفته شد. در ۲ سپتامبر ۲۰۱۳، اسکادران اسکای‌لوردز با سه فروند سی-۱۷ رسماً وارد خدمت نیروی هوایی هند شد.

در ۱۶ مارس ۲۰۲۴، یک سی-۱۷ نیروی هوایی هند در عملیاتی برای نجات کشتی MV Ruen که توسط دزدان دریایی سومالیایی ربوده شده بود، پرتاب دقیق دو فروند قایق تهاجمی لاستیکی جنگی به همراه یک جوخه از کماندوهای مارکوس نیروی دریایی هند را انجام داد.

قطر

بوئینگ نخستین سی-۱۷ قطر را در ۱۱ اوت ۲۰۰۹ و دومین را در ۱۰ سپتامبر ۲۰۰۹ برای نیروی هوایی امیری قطر تحویل داد. در ژوئن ۲۰۱۳، نیویورک تایمز گزارش داد که قطر به‌گفته منابعی از سی-۱۷های خود برای انتقال سلاح از لیبی به مخالفان سوری از طریق ترکیه استفاده می‌کرد.

مدل ها و گونه ها

C17A: نسخه اولیه ترابری نظامی.

C17A: نام غیررسمی برای سی-۱۷آهایی با برد افزایش‌یافته به‌دلیل افزودن مخزن سوخت میانی بال؛ این ارتقا از سال ۲۰۰۱ با هواپیماهای Block 13 به تولید اضافه شد.

Block16: ارتقای نرم‌افزاری/سخت‌افزاری شامل بهبود سامانه تولید گاز خنثی روی هواپیما (OBIGGS II)، رادار هواشناسی جدید و سایر آویونیک‌ها.

Block21: افزودن قابلیت ADS-B، اصلاح سامانه شناسایی دوست از دشمن، ارتقای ارتباطات/ناوبری.

C17B: نسخه پیشنهادی ترابری تاکتیکی با فلپ‌های دوشکافی، چرخ فرود اضافی، موتورهای قوی‌تر و سایر سامانه‌ها برای کاهش مسافت فرود و برخاست,

KC-17: نسخه پیشنهادی تانکر سی-۱۷.

MD-17: نسخه پیشنهادی برای خطوط هوایی آمریکایی، بعدها با نام BC-17X تغییر نام یافت.

پیوند به بیرون و منابع

en WikiPedia

af.mil

boeing.com