https://wikinezami.theme-fa.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%DB%8C%D8%A7%DA%A9%D9%88%D9%88%D9%84%D9%81_%DB%8C%D8%A7%DA%A9-15_%D8%AF%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%D8%AA_%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%88%DB%8C 2026-06-13T22:23:22Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.45.3 https://wikinezami.theme-fa.ir/index.php?title=%DB%8C%D8%A7%DA%A9%D9%88%D9%88%D9%84%D9%81_%DB%8C%D8%A7%DA%A9-15_%D8%AF%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%D8%AA_%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%88%DB%8C&diff=87&oldid=prev 2026-06-02T13:44:05Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۱۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l125">خط ۱۲۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|بریتانیا</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|بریتانیا</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| 4×20mm</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| 4×20mm</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">د هویلند ومپایر (de Havilland Vampire) </del>دومین جت جنگنده بریتانیا|de Havilland Vampire]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دی هاویلند ومپایر؛ </ins>دومین جت جنگنده بریتانیا|de Havilland Vampire]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

WikiNezami https://wikinezami.theme-fa.ir/index.php?title=%DB%8C%D8%A7%DA%A9%D9%88%D9%88%D9%84%D9%81_%DB%8C%D8%A7%DA%A9-15_%D8%AF%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%D8%AA_%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%88%DB%8C&diff=71&oldid=prev 2026-06-01T12:40:17Z

<p>WikiNezami صفحهٔ <a href="/index.php/%DB%8C%D8%A7%DA%A9%D9%88%D9%84%D9%88%D9%81_%DB%8C%D8%A7%DA%A9-15_%D8%AF%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%D8%AA_%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%88%DB%8C" class="mw-redirect" title="یاکولوف یاک-15 دومین جت جنگنده شوروی">یاکولوف یاک-15 دومین جت جنگنده شوروی</a> را به <a href="/index.php/%DB%8C%D8%A7%DA%A9%D9%88%D9%88%D9%84%D9%81_%DB%8C%D8%A7%DA%A9-15_%D8%AF%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%D8%AA_%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%88%DB%8C" title="یاکوولف یاک-15 دومین جت جنگنده شوروی">یاکوولف یاک-15 دومین جت جنگنده شوروی</a> منتقل کرد</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۱۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="fa"><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div> </td></tr></table>

WikiNezami https://wikinezami.theme-fa.ir/index.php?title=%DB%8C%D8%A7%DA%A9%D9%88%D9%88%D9%84%D9%81_%DB%8C%D8%A7%DA%A9-15_%D8%AF%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%D8%AA_%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%88%DB%8C&diff=70&oldid=prev 2026-06-01T12:13:56Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۴۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دومین جت جنگنده عملیاتی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اتحاد جماهیر </del>شوروی که نه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تنها </del>با معماری پیچیده، بلکه با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساده ترین </del>ایده ممکن متولد شد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''یاک-15 فدر''' (Yak-15 Feather) بر خلاف </del>رقیب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دو موتوره خود یعنی </del>میگ-9، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک </del>جنگنده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تک موتوره بود که </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهره گیری از </del>بدنه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک جنگنده افسانه ای ملخی </del>و یک موتور غنیمتی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آلمانیی، </del>پلی شد از دنیای پیستون به عصر جت.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یاک-15 فدر (Yak-15 Feather) </ins>دومین جت جنگنده عملیاتی شوروی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بود </ins>که نه با معماری پیچیده، بلکه با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساده‌ترین </ins>ایده ممکن متولد شد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخلاف </ins>رقیب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوموتوره‌اش </ins>میگ-9، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>جنگنده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سبک </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترکیب </ins>بدنه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یاک-3 </ins>و یک موتور غنیمتی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آلمانی، </ins>پلی شد از دنیای پیستون به عصر جت.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== از موتور آلمانی تا بدنه یاک-3 ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== از موتور آلمانی تا بدنه یاک-3 ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در میانه سال ۱۹۴۵، اتحاد جماهیر شوروی به غنائم ارزشمندی از جمله موتور های توربو جت '''Junkers Jumo 004''' دست یافت؛ همان موتوری که جنگنده آلمانی Messerschmitt Me 262 را به اولین جنگنده جت عملیاتی جهان تبدیل کرده بود. در حالی که رقیب سنتی، یعنی دفتر طراحی '''میکویان-گورویچ'''، مشغول طراحی یک جنگنده کاملا جدید و دوموتوره بود، '''الکساندر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یاکلوف</del>''' طراح با سابقه شوروی راه دیگری را انتخاب کرد: حفظ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بندنه </del>جنگنده ملخی موفق '''یاک-3''' و نصب موتور جت در آن.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در میانه سال ۱۹۴۵، اتحاد جماهیر شوروی به غنائم ارزشمندی از جمله موتور های توربو جت '''Junkers Jumo 004''' دست یافت؛ همان موتوری که جنگنده آلمانی Messerschmitt Me 262 را به اولین جنگنده جت عملیاتی جهان تبدیل کرده بود. در حالی که رقیب سنتی، یعنی دفتر طراحی '''میکویان-گورویچ'''، مشغول طراحی یک جنگنده کاملا جدید و دوموتوره بود، '''الکساندر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یاکلووف</ins>''' طراح با سابقه شوروی راه دیگری را انتخاب کرد: حفظ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدنه </ins>جنگنده ملخی موفق '''یاک-3''' و نصب موتور جت در آن.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هدف یاکلوف مشخص بود: ساخت یک جنگنده ساده، سبک و قابل اعتماد که خلبانان جنگنده های ملخی بتوانند بدون نیاز به دوره های آموزشی پیچیده، با آن پرواز کنند. </del>این رویکرد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محافظه کارانه </del>اما هوشمندانه، منجر به متولد شدن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''سبک ترین </del>جت جنگنده عملیاتی تاریخ<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این رویکرد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محافظه‌کارانه </ins>اما هوشمندانه، منجر به متولد شدن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سبک‌ترین </ins>جت جنگنده عملیاتی تاریخ شد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">— و یاک-15 را به یکی از تنها دو هواپیمای تاریخ تبدیل کرد که با موفقیت از موتور ملخی به جت تبدیل شدند؛ دیگری هواپیمای سوئدی Saab 21R بود</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پرواز آغازین و رقابت افسانه ای با میگ-9 ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پرواز آغازین و رقابت افسانه ای با میگ-9 ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>صبح روز '''۲۴ آوریل ۱۹۴۶'''، در آسمان نزدیکی مسکو، رقابتی تاریخی رقم خورد. دو جت جنگنده شوروی آماده اولین پرواز خود بودند: میگ-9 و یاک-15. بر اساس منابع تاریخی، نمایندگان دودفتر طراحی برای تعیین اولویت پرواز، سکه پرتاب کردند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ویاکلوف </del>این قرعه را باخت.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>صبح روز '''۲۴ آوریل ۱۹۴۶'''، در آسمان نزدیکی مسکو، رقابتی تاریخی رقم خورد. دو جت جنگنده شوروی آماده اولین پرواز خود بودند: میگ-9 و یاک-15. بر اساس منابع تاریخی، نمایندگان دودفتر طراحی برای تعیین اولویت پرواز، سکه پرتاب کردند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ویاکوولف </ins>این قرعه را باخت.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بنابرین، '''میگ-9 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چند </del>ساعت زودتر به آسمان رفت''' و نام نخستین جت شوروی را از آن خود کرد، اما یاک-15 نیز در همان روز با موفقیت به پرواز آمد. اگرچه میگ-9 برنده این رقابت نمادین بود، اما یاک-15 مسیر متفاوتی را در پیش گرفت.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بنابرین، '''میگ-9 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به طور حدودی سه </ins>ساعت زودتر به آسمان رفت''' و نام نخستین جت شوروی را از آن خود کرد، اما یاک-15 نیز در همان روز با موفقیت به پرواز آمد. اگرچه میگ-9 برنده این رقابت نمادین بود، اما یاک-15 مسیر متفاوتی را در پیش گرفت.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== معماری بدنه ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== معماری بدنه ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طراح یاک</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">15 در نوع خود منحصر به فرد بود و اغلب با عنوان پیکربندی '''Pod-and-Boom''' (غلاف و بازو) شناخته می شود.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخلاف رویکرد میکویان</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گورویچ که یک جنگنده کاملاً جدید </ins>طراحی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد، دفتر یاکوولف </ins>تصمیم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرفت </ins>تا حد امکان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدنه </ins>یاک-3 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را دست‌نخورده نگه دارد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این رویکرد محافظه‌کارانه باعث شد یاک-15 یکی از ساده‌ترین تبدیل‌های تاریخ هوانوردی باشد، </ins>تغییرات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عمده صرفاً شامل موارد </ins>زیر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بود</ins>:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''حذف موتور پیستونی:''' موتور ملخی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احتمالا موتور </ins>VK-107A <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا VK-105 </ins>از دماغه خارج شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخلاف </del>طراحی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">های مدرن، طراحان یاکلوف </del>تصمیم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرفتند </del>تا حد امکان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از جنگنده ملخی '''</del>یاک-3<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' استفاده کنند</del>. تغییرات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به صورت </del>زیر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعمال شد</del>:</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''حذف موتور پیستونی:''' موتور ملخی VK-107A از دماغه خارج شد.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;نصب موتور جت:&#039;&#039;&#039;  یک موتور توربوجت RD-10 (کپی شوروی از یومو ۰۰۴) در قسمت زیرین و جلوی بدنه نصب گردید به طوری که خروجی داغ آن درست در زیر کابین خلبان قرار داشت.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;نصب موتور جت:&#039;&#039;&#039;  یک موتور توربوجت RD-10 (کپی شوروی از یومو ۰۰۴) در قسمت زیرین و جلوی بدنه نصب گردید به طوری که خروجی داغ آن درست در زیر کابین خلبان قرار داشت.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;محافظ حرارتی:&#039;&#039;&#039; برای جلوگیری از ذوب شدن بدنه آلومنیومی توسط گاز های داغ، یک سپر جرارتی فولادی ضخیم در زیر بدنه نصب شد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;محافظ حرارتی:&#039;&#039;&#039; برای جلوگیری از ذوب شدن بدنه آلومنیومی توسط گاز های داغ، یک سپر جرارتی فولادی ضخیم در زیر بدنه نصب شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;ارابه فرود دماغه ای (Tailwheel):&#039;&#039;&#039; یاک-15 بر خلاف جت های مدرن، از ارابه فرود دماغه ای استفاده می کرد (چرخ دم در انتها). این ویژگی زمین گیری و برخاستن را برای خلبانان عادت کرده به هواپیما های ملخی شبیه تر می کرد، اما دید خلبان هنگام تاکسی بسیار محدود می نمود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;ارابه فرود دماغه ای (Tailwheel):&#039;&#039;&#039; یاک-15 بر خلاف جت های مدرن، از ارابه فرود دماغه ای استفاده می کرد (چرخ دم در انتها). این ویژگی زمین گیری و برخاستن را برای خلبانان عادت کرده به هواپیما های ملخی شبیه تر می کرد، اما دید خلبان هنگام تاکسی بسیار محدود می نمود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:یاکلوف یاک-15.jpg|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جایگزین</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یاکلوف </del>یاک-15|بندانگشتی|تصویر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یاکلوف </del>یاک-15]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:یاکلوف یاک-15.jpg|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">alt</ins>=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یاکوولف </ins>یاک-15 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فدر (Yak-15 Feather)؛ سبک‌ترین جت جنگنده عملیاتی تاریخ</ins>|بندانگشتی|تصویر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یاکوولف </ins>یاک-15]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مشخصات فنی یاک-15 مدل Feather ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مشخصات فنی یاک-15 مدل Feather ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l76">خط ۷۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== سادگی یاک-15 ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== سادگی یاک-15 ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در حالی که میگ-9 با مشکل جدی '''خاموشی موتور هنگام شلیک توپ''' دست و پنجه نرم می کرد، یاک-15 از چنین مشکلی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موصون </del>بود، زیرا ورودی هوای موتور در دماغه قرار داشت و گاز توپ ها به سمت آن نمی رفت.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در حالی که میگ-9 با مشکل جدی '''خاموشی موتور هنگام شلیک توپ''' دست و پنجه نرم می کرد، یاک-15 از چنین مشکلی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصون </ins>بود، زیرا ورودی هوای موتور در دماغه قرار داشت و گاز توپ ها به سمت آن نمی رفت.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بزرگترین نقطه قوت یاک-15، '''سادگی در خلبانی''' بود. خلبانان با تجربه جنگ جهانی دوم که با یاک-3 پرواز کرده بودند، هنگام سوار شدن یاک-15 احساس غریبگی نمی کردند. فرمان پذیری و رفتار آن بسیار شبیه یک جنگنده ملخی بود. این ویژگی طلایی باعث شد تا علیرغم عملکرد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ررزمی </del>ضعیف تر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ه </del>میگ-9، نقش بی بدیلی در تاریخ هوانوردی شوروی ایفا کند</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بزرگترین نقطه قوت یاک-15، '''سادگی در خلبانی''' بود. خلبانان با تجربه جنگ جهانی دوم که با یاک-3 پرواز کرده بودند، هنگام سوار شدن یاک-15 احساس غریبگی نمی کردند. فرمان پذیری و رفتار آن بسیار شبیه یک جنگنده ملخی بود. این ویژگی طلایی باعث شد تا علیرغم عملکرد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رزمی </ins>ضعیف تر میگ-9، نقش بی بدیلی در تاریخ هوانوردی شوروی ایفا کند</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;آموزش وگذار&#039;&#039;&#039;: یاک-15 به عنوان جنگنده انتقالی (Conversion Trainer) برای آموزش خلبانان پرواز با جت ها استفاده می شد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;آموزش وگذار&#039;&#039;&#039;: یاک-15 به عنوان جنگنده انتقالی (Conversion Trainer) برای آموزش خلبانان پرواز با جت ها استفاده می شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''آکروجت''': این جنگنده به دلیل مانور پذیری بالا ، در تیم های آکرو جت نیروی هوایی شوروی به کار گرفته شد. در نمایش هوایی توشینو در سال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۹۴۷، </del>پنج فروند یاک-15 برای اولین بار در جهان پرواز گروهی با جت را به نمایش گذاشتند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''آکروجت''': این جنگنده به دلیل مانور پذیری بالا ، در تیم های آکرو جت نیروی هوایی شوروی به کار گرفته شد. در نمایش هوایی توشینو در سال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۹۴۸، </ins>پنج فروند یاک-15 برای اولین بار در جهان پرواز گروهی با جت را به نمایش گذاشتند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جدول مقایسه با جت های هم دوره ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جدول مقایسه با جت های هم دوره ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l143">خط ۱۴۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== علت های بازنشتگی و جایگاه در تاریخ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== علت های بازنشتگی و جایگاه در تاریخ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یاک-15 عمر بسیار کوتاهی در خط مقدم داشت و تا سال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۹۵۰ </del>به تدریج از خدمت فعال در نیروی هوایی شوروی خارج شد. دلایل اصلی بازنشتگی :</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یاک-15 عمر بسیار کوتاهی در خط مقدم داشت و تا سال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۹۵۳  </ins>به تدریج از خدمت فعال در نیروی هوایی شوروی خارج شد. دلایل اصلی بازنشتگی :</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># &#039;&#039;&#039;ظهور نسل جدید&#039;&#039;&#039;: ورود جنگنده های بال عقب گرد مانند MiG-15 و Yak-23 که عملکردی بهتر در ارتفاع و سرعت داشتند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># &#039;&#039;&#039;ظهور نسل جدید&#039;&#039;&#039;: ورود جنگنده های بال عقب گرد مانند MiG-15 و Yak-23 که عملکردی بهتر در ارتفاع و سرعت داشتند.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l153">خط ۱۵۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;یکی از نخستین جت های شوروی&#039;&#039;&#039;: همراه با میگ-9، راه را برای نسل های بعد جنگنده های جت هموار کرد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;یکی از نخستین جت های شوروی&#039;&#039;&#039;: همراه با میگ-9، راه را برای نسل های بعد جنگنده های جت هموار کرد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;کوتاه ترین مسیر آموزشی&#039;&#039;&#039;: ساده ترین وسیله برای گذر خلبانان از موتور های پیستونی به جت.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;کوتاه ترین مسیر آموزشی&#039;&#039;&#039;: ساده ترین وسیله برای گذر خلبانان از موتور های پیستونی به جت.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''هموار کردن برای نسل های بعدی یاک''': تجربه ساخت یاک-15 راه را برای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طراجی </del>جت های موفق تریاک-17 و یاک 23 هموار کرد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''هموار کردن برای نسل های بعدی یاک''': تجربه ساخت یاک-15 راه را برای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طراحی </ins>جت های موفق تریاک-17 و یاک 23 هموار کرد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اگرچه یاک-15 هرگز در جنگ های بزرگ شرکت نکرد و در سایه رقیب همنسل خود، یعنی میگ-9 قرار گرفت، اما به عنوان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جت </del>جت آموزشی نیروی هوایی شوروی نقش خوبی را ایفا کرد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اگرچه یاک-15 هرگز در جنگ های بزرگ شرکت نکرد و در سایه رقیب همنسل خود، یعنی میگ-9 قرار گرفت، اما به عنوان جت آموزشی نیروی هوایی شوروی نقش خوبی را ایفا کرد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پیوند به بیرون و منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پیوند به بیرون و منابع ==</div></td></tr> </table>

WikiNezami https://wikinezami.theme-fa.ir/index.php?title=%DB%8C%D8%A7%DA%A9%D9%88%D9%88%D9%84%D9%81_%DB%8C%D8%A7%DA%A9-15_%D8%AF%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%D8%AA_%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%88%DB%8C&diff=54&oldid=prev 2026-05-28T20:58:11Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۰:۲۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l20">خط ۲۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;محافظ حرارتی:&#039;&#039;&#039; برای جلوگیری از ذوب شدن بدنه آلومنیومی توسط گاز های داغ، یک سپر جرارتی فولادی ضخیم در زیر بدنه نصب شد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;محافظ حرارتی:&#039;&#039;&#039; برای جلوگیری از ذوب شدن بدنه آلومنیومی توسط گاز های داغ، یک سپر جرارتی فولادی ضخیم در زیر بدنه نصب شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;ارابه فرود دماغه ای (Tailwheel):&#039;&#039;&#039; یاک-15 بر خلاف جت های مدرن، از ارابه فرود دماغه ای استفاده می کرد (چرخ دم در انتها). این ویژگی زمین گیری و برخاستن را برای خلبانان عادت کرده به هواپیما های ملخی شبیه تر می کرد، اما دید خلبان هنگام تاکسی بسیار محدود می نمود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;ارابه فرود دماغه ای (Tailwheel):&#039;&#039;&#039; یاک-15 بر خلاف جت های مدرن، از ارابه فرود دماغه ای استفاده می کرد (چرخ دم در انتها). این ویژگی زمین گیری و برخاستن را برای خلبانان عادت کرده به هواپیما های ملخی شبیه تر می کرد، اما دید خلبان هنگام تاکسی بسیار محدود می نمود.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:یاکلوف یاک-15.jpg|جایگزین=یاکلوف یاک-15|بندانگشتی|تصویر یاکلوف یاک-15]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مشخصات فنی یاک-15 مدل Feather ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مشخصات فنی یاک-15 مدل Feather ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l106">خط ۱۰۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|شوروی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|شوروی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|37mm×1 23mm×2</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|37mm×1 23mm×2</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|MiG-9 (Fargo)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|[[میگ-۹ (Fargo) نخستین جت جنگنده عملیاتی شوروی</ins>|MiG-9 (Fargo)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|۳,۷۹۵ kg</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|۳,۷۹۵ kg</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l113">خط ۱۱۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۱۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|آلمان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|آلمان</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| 4×30mm</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| 4×30mm</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|Messerschmitt Me 262</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|[[جنگنده آلمانی مسرشمیت ام ئی262</ins>|Messerschmitt Me 262<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|۳,۸۱۹ kg</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|۳,۸۱۹ kg</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l120">خط ۱۲۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|آمریکا</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|آمریکا</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| 6×12.7mm</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| 6×12.7mm</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|Lockheed P-80</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|[[لاکهید پی-۸۰ شوتینگ استار (Lockheed P-80 Shooting Star) — نخستین جت جنگنده عملیاتی آمریکا</ins>|Lockheed P-80<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ۳,۳۰۴ kg</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ۳,۳۰۴ kg</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l127">خط ۱۲۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|بریتانیا</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|بریتانیا</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| 4×20mm</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| 4×20mm</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|de Havilland Vampire</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[د هویلند ومپایر (</ins>de Havilland Vampire<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) دومین جت جنگنده بریتانیا|de Havilland Vampire]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مدل ها و گونه های <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تولید شده </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مدل ها و گونه های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تولیدی </ins>==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یاک-15 در چند مدل اصلی تولید و توسعه یافت:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یاک-15 در چند مدل اصلی تولید و توسعه یافت:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </del>'''Yak-Jumo (نمونه اولیه)''': نمونه های اولیه با استفاده از موتور های غنیمتی آلمانی Jumo 004 ساخته شدند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''Yak-Jumo (نمونه اولیه)''': نمونه های اولیه با استفاده از موتور های غنیمتی آلمانی Jumo 004 ساخته شدند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </del>'''Yak-15 (مدل تولید اولیه)''': مدل استاندارد خط تولید با موتور شوروی RD-10 فاقد صندلی پرتاب شونده و با ارابه فرود دماغه ای؛ ۲۸۰ فروند از این مدل ساخته شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </del>'''Yak-15U (اولین نمونه یاک-17)''': این نمونه بهبود یافته با ارابه فرود سه چرخ (Tricycle) بود که مشکل دید محدود هنگام تاکسی را حل کرد. این مدل در واقع پیش نمونه مستقیم جنگنده بعدی، یعنی یاک-17 محسوب می شود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''Yak-15 (مدل تولید اولیه)''': مدل استاندارد خط تولید با موتور شوروی RD-10 فاقد صندلی پرتاب شونده و با ارابه فرود دماغه ای؛ ۲۸۰ فروند از این مدل ساخته شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </del>'''Yak-21 (نمونه آموزشی دو نفره)''': یک مدل آموزشی با دو صندلی که بر اساس یاک-15 ساخته شد، اما تنها یک فروند از آن تولید گردید و با موفقیت یاک 17UTI منسوخ شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''Yak-15U (اولین نمونه یاک-17)''': این نمونه بهبود یافته با ارابه فرود سه چرخ (Tricycle) بود که مشکل دید محدود هنگام تاکسی را حل کرد. این مدل در واقع پیش نمونه مستقیم جنگنده بعدی، یعنی یاک-17 محسوب می شود.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''Yak-21 (نمونه آموزشی دو نفره)''': یک مدل آموزشی با دو صندلی که بر اساس یاک-15 ساخته شد، اما تنها یک فروند از آن تولید گردید و با موفقیت یاک 17UTI منسوخ شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== علت های بازنشتگی و جایگاه در تاریخ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== علت های بازنشتگی و جایگاه در تاریخ ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l154">خط ۱۵۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پیوند به بیرون و منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پیوند به بیرون و منابع ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>en WikiPedia</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[wikipedia:Yakovlev_Yak-15|</ins>en WikiPedia<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://namu.wiki/w/Yak-15?uuid=726da039-95f1-4966-8ed1-2ab85cac2978 namu wiki]</ins></div></td></tr> </table>

WikiNezami https://wikinezami.theme-fa.ir/index.php?title=%DB%8C%D8%A7%DA%A9%D9%88%D9%88%D9%84%D9%81_%DB%8C%D8%A7%DA%A9-15_%D8%AF%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AC%D8%AA_%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%88%DB%8C&diff=52&oldid=prev 2026-05-28T19:23:25Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «دومین جت جنگنده عملیاتی اتحاد جماهیر شوروی که نه تنها با معماری پیچیده، بلکه با ساده ترین ایده ممکن متولد شد. &#039;&#039;&#039;یاک-15 فدر&#039;&#039;&#039; (Yak-15 Feather) بر خلاف رقیب دو موتوره خود یعنی میگ-9، یک جنگنده تک موتوره بود که با بهره گیری از بدنه یک جنگنده افسانه ای ملخی و...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>دومین جت جنگنده عملیاتی اتحاد جماهیر شوروی که نه تنها با معماری پیچیده، بلکه با ساده ترین ایده ممکن متولد شد. &#039;&#039;&#039;یاک-15 فدر&#039;&#039;&#039; (Yak-15 Feather) بر خلاف رقیب دو موتوره خود یعنی میگ-9، یک جنگنده تک موتوره بود که با بهره گیری از بدنه یک جنگنده افسانه ای ملخی و یک موتور غنیمتی آلمانیی، پلی شد از دنیای پیستون به عصر جت.<br /> <br /> == از موتور آلمانی تا بدنه یاک-3 ==<br /> در میانه سال ۱۹۴۵، اتحاد جماهیر شوروی به غنائم ارزشمندی از جمله موتور های توربو جت &#039;&#039;&#039;Junkers Jumo 004&#039;&#039;&#039; دست یافت؛ همان موتوری که جنگنده آلمانی Messerschmitt Me 262 را به اولین جنگنده جت عملیاتی جهان تبدیل کرده بود. در حالی که رقیب سنتی، یعنی دفتر طراحی &#039;&#039;&#039;میکویان-گورویچ&#039;&#039;&#039;، مشغول طراحی یک جنگنده کاملا جدید و دوموتوره بود، &#039;&#039;&#039;الکساندر یاکلوف&#039;&#039;&#039; طراح با سابقه شوروی راه دیگری را انتخاب کرد: حفظ بندنه جنگنده ملخی موفق &#039;&#039;&#039;یاک-3&#039;&#039;&#039; و نصب موتور جت در آن.<br /> <br /> هدف یاکلوف مشخص بود: ساخت یک جنگنده ساده، سبک و قابل اعتماد که خلبانان جنگنده های ملخی بتوانند بدون نیاز به دوره های آموزشی پیچیده، با آن پرواز کنند. این رویکرد محافظه کارانه اما هوشمندانه، منجر به متولد شدن &#039;&#039;&#039;سبک ترین جت جنگنده عملیاتی تاریخ&#039;&#039;&#039; شد.<br /> <br /> == پرواز آغازین و رقابت افسانه ای با میگ-9 ==<br /> صبح روز &#039;&#039;&#039;۲۴ آوریل ۱۹۴۶&#039;&#039;&#039;، در آسمان نزدیکی مسکو، رقابتی تاریخی رقم خورد. دو جت جنگنده شوروی آماده اولین پرواز خود بودند: میگ-9 و یاک-15. بر اساس منابع تاریخی، نمایندگان دودفتر طراحی برای تعیین اولویت پرواز، سکه پرتاب کردند ویاکلوف این قرعه را باخت.<br /> <br /> بنابرین، &#039;&#039;&#039;میگ-9 چند ساعت زودتر به آسمان رفت&#039;&#039;&#039; و نام نخستین جت شوروی را از آن خود کرد، اما یاک-15 نیز در همان روز با موفقیت به پرواز آمد. اگرچه میگ-9 برنده این رقابت نمادین بود، اما یاک-15 مسیر متفاوتی را در پیش گرفت.<br /> <br /> == معماری بدنه ==<br /> طراح یاک-15 در نوع خود منحصر به فرد بود و اغلب با عنوان پیکربندی &#039;&#039;&#039;Pod-and-Boom&#039;&#039;&#039; (غلاف و بازو) شناخته می شود.<br /> <br /> برخلاف طراحی های مدرن، طراحان یاکلوف تصمیم گرفتند تا حد امکان از جنگنده ملخی &#039;&#039;&#039;یاک-3&#039;&#039;&#039; استفاده کنند. تغییرات به صورت زیر اعمال شد:<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;حذف موتور پیستونی:&#039;&#039;&#039; موتور ملخی VK-107A از دماغه خارج شد.<br /> * &#039;&#039;&#039;نصب موتور جت:&#039;&#039;&#039; یک موتور توربوجت RD-10 (کپی شوروی از یومو ۰۰۴) در قسمت زیرین و جلوی بدنه نصب گردید به طوری که خروجی داغ آن درست در زیر کابین خلبان قرار داشت.<br /> * &#039;&#039;&#039;محافظ حرارتی:&#039;&#039;&#039; برای جلوگیری از ذوب شدن بدنه آلومنیومی توسط گاز های داغ، یک سپر جرارتی فولادی ضخیم در زیر بدنه نصب شد.<br /> * &#039;&#039;&#039;ارابه فرود دماغه ای (Tailwheel):&#039;&#039;&#039; یاک-15 بر خلاف جت های مدرن، از ارابه فرود دماغه ای استفاده می کرد (چرخ دم در انتها). این ویژگی زمین گیری و برخاستن را برای خلبانان عادت کرده به هواپیما های ملخی شبیه تر می کرد، اما دید خلبان هنگام تاکسی بسیار محدود می نمود.<br /> <br /> == مشخصات فنی یاک-15 مدل Feather ==<br /> طراحی بر اساس بدنه یاک-3، اگرچه ساده بود، اما محدودیت های ذاتی از نظر آیرودینامیک و برد را نیز به همراه داشت. در جدول زیر مشخصات دقیق این جنگنده گردآوری شده است :<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |+<br /> !مشخصه <br /> !مقدار<br /> |-<br /> |خدمه<br /> |۱ نفر <br /> |-<br /> |طول هواپیما<br /> |۸.۷۰ متر<br /> |-<br /> |طول بال<br /> |۹.۲۰ متر<br /> |-<br /> |ارتفاع<br /> |۲.۲۷ متر<br /> |-<br /> |مساحت بال<br /> |۱۴.۹ متر مربع <br /> |-<br /> |وزن خالی<br /> |۱,۸۵۲ کیلوگرم<br /> |-<br /> |حداکثر وزن برخاست<br /> |۲,۷۴۲ کیلوگرم<br /> |-<br /> |نوع موتور<br /> | ۱ × توربوجتRD-10 (کپی از Junkers Jumo 004B)<br /> |-<br /> |نیروی پیشرانه<br /> |۸.۹ کیلونیوتن<br /> |-<br /> |حداکثر سرعت<br /> |۷۸۶ کیلومتر بر ساعت<br /> |-<br /> |برد عملیاتی<br /> |۵۱۰ کیلومتر<br /> |-<br /> |سقف پرواز<br /> |۱۳,۳۵۰ متر <br /> |-<br /> |تسلیحات<br /> |۲ × توپ ۲۳ میلی‌متری NS-23 (۶۰ گلوله برای هر قبضه) <br /> |-<br /> |نخستین پرواز<br /> |۲۴ آوریل ۱۹۴۶<br /> |-<br /> |تعداد ساخته شده<br /> |۲۸۰ فروند<br /> |}<br /> <br /> == سادگی یاک-15 ==<br /> در حالی که میگ-9 با مشکل جدی &#039;&#039;&#039;خاموشی موتور هنگام شلیک توپ&#039;&#039;&#039; دست و پنجه نرم می کرد، یاک-15 از چنین مشکلی موصون بود، زیرا ورودی هوای موتور در دماغه قرار داشت و گاز توپ ها به سمت آن نمی رفت.<br /> <br /> بزرگترین نقطه قوت یاک-15، &#039;&#039;&#039;سادگی در خلبانی&#039;&#039;&#039; بود. خلبانان با تجربه جنگ جهانی دوم که با یاک-3 پرواز کرده بودند، هنگام سوار شدن یاک-15 احساس غریبگی نمی کردند. فرمان پذیری و رفتار آن بسیار شبیه یک جنگنده ملخی بود. این ویژگی طلایی باعث شد تا علیرغم عملکرد ررزمی ضعیف تر ه میگ-9، نقش بی بدیلی در تاریخ هوانوردی شوروی ایفا کند<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;آموزش وگذار&#039;&#039;&#039;: یاک-15 به عنوان جنگنده انتقالی (Conversion Trainer) برای آموزش خلبانان پرواز با جت ها استفاده می شد.<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;آکروجت&#039;&#039;&#039;: این جنگنده به دلیل مانور پذیری بالا ، در تیم های آکرو جت نیروی هوایی شوروی به کار گرفته شد. در نمایش هوایی توشینو در سال ۱۹۴۷، پنج فروند یاک-15 برای اولین بار در جهان پرواز گروهی با جت را به نمایش گذاشتند.<br /> <br /> == جدول مقایسه با جت های هم دوره ==<br /> در جدول زیر، یاک-15 با سایر جت های نسل اول مقایسه شده است. همانطور که مشخص است، یاک-15 از نظر سرعت و تسلیحات در رده های پایین تر قرار دارد، اما از نظر وزن سبک ترین است.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |+<br /> !وزن خالی<br /> !حداکثر سرعت<br /> !نخستین پرواز<br /> !کشور<br /> !تسلیحات<br /> !جت جنگنده<br /> |-<br /> |۱,۸۵۲ kg<br /> |۷۸۶ km/h<br /> |۱۹۴۶<br /> |شوروی<br /> |2×23mm<br /> |Yak-15 (Feather)<br /> |-<br /> |۳,۵۴۰ kg<br /> |۹۱۰ km/h<br /> |۱۹۴۶<br /> |شوروی<br /> |37mm×1 23mm×2<br /> |MiG-9 (Fargo)<br /> |-<br /> |۳,۷۹۵ kg<br /> |۹۰۰ km/h<br /> |۱۹۴۲<br /> |آلمان<br /> | 4×30mm<br /> |Messerschmitt Me 262<br /> |-<br /> |۳,۸۱۹ kg<br /> |۹۶۵ km/h<br /> |۱۹۴۴<br /> |آمریکا<br /> | 6×12.7mm<br /> |Lockheed P-80<br /> |-<br /> | ۳,۳۰۴ kg<br /> |۸۸۲ km/h<br /> |۱۹۴۳<br /> |بریتانیا<br /> | 4×20mm<br /> |de Havilland Vampire<br /> |}<br /> <br /> == مدل ها و گونه های تولید شده ==<br /> یاک-15 در چند مدل اصلی تولید و توسعه یافت:<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;Yak-Jumo (نمونه اولیه)&#039;&#039;&#039;: نمونه های اولیه با استفاده از موتور های غنیمتی آلمانی Jumo 004 ساخته شدند.<br /> * &#039;&#039;&#039;Yak-15 (مدل تولید اولیه)&#039;&#039;&#039;: مدل استاندارد خط تولید با موتور شوروی RD-10 فاقد صندلی پرتاب شونده و با ارابه فرود دماغه ای؛ ۲۸۰ فروند از این مدل ساخته شد.<br /> * &#039;&#039;&#039;Yak-15U (اولین نمونه یاک-17)&#039;&#039;&#039;: این نمونه بهبود یافته با ارابه فرود سه چرخ (Tricycle) بود که مشکل دید محدود هنگام تاکسی را حل کرد. این مدل در واقع پیش نمونه مستقیم جنگنده بعدی، یعنی یاک-17 محسوب می شود.<br /> * &#039;&#039;&#039;Yak-21 (نمونه آموزشی دو نفره)&#039;&#039;&#039;: یک مدل آموزشی با دو صندلی که بر اساس یاک-15 ساخته شد، اما تنها یک فروند از آن تولید گردید و با موفقیت یاک 17UTI منسوخ شد.<br /> <br /> == علت های بازنشتگی و جایگاه در تاریخ ==<br /> یاک-15 عمر بسیار کوتاهی در خط مقدم داشت و تا سال ۱۹۵۰ به تدریج از خدمت فعال در نیروی هوایی شوروی خارج شد. دلایل اصلی بازنشتگی :<br /> <br /> # &#039;&#039;&#039;ظهور نسل جدید&#039;&#039;&#039;: ورود جنگنده های بال عقب گرد مانند MiG-15 و Yak-23 که عملکردی بهتر در ارتفاع و سرعت داشتند.<br /> # &#039;&#039;&#039;برد عملیاتی محدود&#039;&#039;&#039;: برد ۵۱۰ کیلومتری برای یک جنگنده رهگیر کافی نبود.<br /> # &#039;&#039;&#039;تسلیحات ضعیف&#039;&#039;&#039;: توپ های ۲۳ میلی متری قدرت تخریب کافی در برابر بمب افکن های راهبردی را نداشتند.<br /> <br /> اما با وجود این نقایص، اهمیت تاریخی بسیاری دارد:<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;یکی از نخستین جت های شوروی&#039;&#039;&#039;: همراه با میگ-9، راه را برای نسل های بعد جنگنده های جت هموار کرد.<br /> * &#039;&#039;&#039;کوتاه ترین مسیر آموزشی&#039;&#039;&#039;: ساده ترین وسیله برای گذر خلبانان از موتور های پیستونی به جت.<br /> * &#039;&#039;&#039;هموار کردن برای نسل های بعدی یاک&#039;&#039;&#039;: تجربه ساخت یاک-15 راه را برای طراجی جت های موفق تریاک-17 و یاک 23 هموار کرد.<br /> <br /> اگرچه یاک-15 هرگز در جنگ های بزرگ شرکت نکرد و در سایه رقیب همنسل خود، یعنی میگ-9 قرار گرفت، اما به عنوان جت جت آموزشی نیروی هوایی شوروی نقش خوبی را ایفا کرد.<br /> <br /> == پیوند به بیرون و منابع ==<br /> en WikiPedia</div>

WikiNezami